Euskal presoak. Abenduaren 9a, Paris

Mobilizazio bat margotzen

Luhusoko atxiloketek eta ETAren armagabetze egunak gizarte zibila aktibatzea ekarri dute. Kateak ez du etenik izan, eta larunbateko manifestazioari begira ere herritar talde anitz ari da lanean
Shawn Lavadera, hilaren 9ko mobilizaziora deitzeko pankarta bat margotzen, Baionan.
Shawn Lavadera, hilaren 9ko mobilizaziora deitzeko pankarta bat margotzen, Baionan. ISABELLE MIQUELESTORENA

Eneko Etxegarai Urain

2017ko abenduak 6
Iazko abenduaren 16an, Beatrice Molleren Luhusoko baserrian gizarte zibilak ETAren desarmatze «tekniko eta politikoan» hartu zituen ardurak ageriko egin ziren. Lehendabiziko bost bakegile en artean zen Molle etxeko jabea, baita Mixel Bergouignan geroztik zendu dena, Jean Noel Etxeberri Txetx, Mixel Berhokoirigoin, eta Stephane Etxegarai Etxe. Bakegile gehiago sortu ziren apirilaren 8an, ehunka herritarrek ETAren armak kontrolpean hartu zituztenean. Geroztik, abenduaren 9ko manifestazioari begira lanean diharduen sarea ere bada bakegileena. Herritar anitzek bake prozesuko beren parte hartze zuzena eguneroko eginkizun bihurtu dute, beraz. Horietarik bi dira Regis Eneriz (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1984) eta Shawn Lavadera (Saint Jean d'Anglely, Okzitania, 1982).

«Badira hiru hilabete manifestaldia prestatzen ari garela», azaldu dio BERRIAri Enerizek. Hiru lan talde nagusi dira, azaldu duenez: martxetaz arduratzen dena, manifestaldiaz arduratzen dena eta jendea Pariserat eramateaz arduratzen dena. Bi komunikazio talde ere ari dira lanean, osoki gertakariari bideratuak. «Eta horri eskualdeko lantaldeak gehitu behar zaizkio», zehaztu du Lavaderak. Alegia, hamabost talde gehiago. Apirilaren 8tik «nukleo» berarekin segitzen duten arren, jende berriaren etorraraztea «nahiko erraza» egin zaiela diote biek. Enerizek bi arrazoi identifikatu ditu horretarako: «Batetik, elkarte sare handia duen herri batean bizi garela; jendea kontzientziatua da. Bestetik, abertzale zirkulutik haratago hunkitzen duen gaia delako». Lavaderaren iritziz, mundu abertzaletik haratago datozenak euskal presoen inguruan dagoen «injustizia handiagatik» datoz, «horrek mobilizatzen ditu». Are gehiago, dio Enerizek: «Bake hitza erabiltzen duzunean, bake prozesu hitza, horrek jendea erakartzen du, jende guzia bakearen alde da».

«Pedagogia» egin behar dela dio Lavaderak. «Jendea ez da konturatzen oraindik existitzen diren praktikak direla kartzelakoak». Haren erranetan, «batzuek apirilaren 8a entzun dute, eta uste izan dute bukaera zela, baina ez da bakea, bake prozesuaren abiatzea baizik, horretan presoen gaia oso garrantzitsua da».

Maiz aipatzen da gizarte zibilaren kontzientziatzea, eta, horretan, armagabetzearen eguna «giltzarritzat» dute biek. Elkarrizketak sortzea «errazagoa» izan delako ordutik: «Lehen, askok ez zuten arazoaren oinarria ulertu nahi». Apirilaren 8ak jende anitz «galdekatu» duela dio Enerizek: «Ikuspegi aldaketa bat ere izan da batzuentzat». Lavaderak honela laburbildu du: «Bost urtez itxaron izanak, eta ETAk gizarte zibilaren proposamena onartu izanak, zerbait frogatzen du. Deus ez zekien jendeak zera pentsatu du: 'Hara, hau da haien jarrera gaur egun. Zein da Frantziarena?'».

Eta gatazka zer?

Desarmatzeak gatazkatik urrun geratu direnak konponbidera hurbiltzea ahalbidetu badu, nola bizi izan dute haiek orain arte gatazka? Lasaiki azaldu du Lavaderak: «Ni kasu berezi batean naiz. Gazteago nintzenean, nire aita polizia zen, eta PAFen egiten zuen lan, gatazkari buruz, beraz». Frantziako eta AEBetako pasaporteak ditu eskura. «Herri ezberdinetatik heldu naiz», dio irribarrez. Ama zein anaia AEBetan sortuak ditu. «Eta aita zangobeltz hispano-italiarra; ni naiz bakarra Frantzian sortua». Ondorioz, harentzat, «beti faltsuak izan diren gauza batzuk dira herriak». Sorterriak «limiteak» iduritzen zazkio: «Baina ulertzen dut horrekin sortu den jendeak pentsatzen duela hola izan behar dutela gauzek».

«Ni gizabanako bakoitzaren independentziaren alde naiz, hala izan nahi badu behintzat, eta independentzia horretan loratzeko aukera ematen dion gizartearen alde naiz», dio Lavaderak. Bide horretan, bere bi pasaporteen atzeko estatuek defendatzen dituzten balioak «oso ongi» iduritzen zaizkio: «Baina errealitatean ez da hala, ez naiz herri horien zalea izan inoiz. Euskal Herrian ikusten dudan gizartearekin nahiago dut funtzionatu, hemen bezala gauzak erran eta egiten direnean». Harentzat, hori da garrantzitsuena: «Zure erranen neurriko izatea zure ekintzetan». Jarraian gehitu du: «Garai batean terroristatzat kalifikatzen ahal zirenak, niretzat erresistenteak ziren nonbait. Ezin dut, beharbada, metodoen eta estrategikoki izan diren akatsen bermea izan, baina funtsean ulertzen dut zerk motibatu dituen».

Hitz eta esaldi gutxiagokoa daEneriz. Haren erranetan, «politizatua ez den» familia batetik dator, ez eta ere «abertzalea». Gaiari buruz «kanpoko ikuspegi» bat zuela dio: «Komunikabide nazionalen bitartez interesatzen nintzenean. iduritzen zitzaidan arazoaren muinaz ez zela hitz egiten. Atentatuez bai, baina azaldu gabe». Hortik, «euskara ikasi eta arazoan interesatu» zen.

Jendea hurbildu du

Eneriz eta Lavadera Bizi mugimendu ekologistako kide dira, eta, haiek bezala, bat baino gehiago dira bakegileetan lanean dabiltzanak, hilabeteotan. «Gauza anitz partekatzen ditugu Biziko kideen artean. Denok gaude ekinbide baketsuaren alde; beraz, bakeak denak erakartzen gaitu, hori segur da», azaldu du Lavaderak. Baina ibilbide aldetik «denetarik» badela dio, eta hori, berriz ere, apirilaren 8ak ahalbidetu duela: «Jendea hurbiltzen du, ordutik hona hori pasatu dela errango nuke». Haren erranetan, «sare sozial bat egituratzen ari da». Eta hainbat hobe: «Guk eginen dugulako etorkizuna, eta ez gaurko politikariek». Enerizen ustez, «elkarrekin lan egiten» ikasi dute, «talde bat sortzen», nahiz eta ez ziren «horizonte berdinetik» heldu. Prentsa agentzia bateko jabea du gogoan militanteak: «Lehen, kontzientzia puntu bat zuen, galderetan interesatu da, eta, geroztik, bere sare zein baliabide guziekin inplikatu da». Haren erranetan, adibide horretan bezala, «bere konpetentzia propioekin» dator jendea. Lavaderak, azkenik: «Herria gehiengoa da, baina desantolatua. Dinamikaren inteligentzia hori da: inteligentzia kolektiboa lanaraztea».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Informazio osagarria