Albistea entzun

Ana Sancho. Filosofoa

«Industrializazioan, hiriak guztiena izateari utzi zion, eta gizonena bihurtu zen»

Sanchok hiri barneratzaileak sortzeko gomendioak bildu ditu bere tesian. Hainbat hiritako hirigintza planak aztertu ditu, eta gabeziak aurkitu ditu; halere, aldaketa handiko garai bat hasi dela dio.
Ana Sancho filosofoa.
Ana Sancho filosofoa. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Ane Eslava -

2018ko martxoak 7 - Iruñea

Ana Sancho (Bilbo, 1965) filosofian lizentziaduna da, eta Metropoli-30 Bilbo Metropolitarra Birbizteko Elkartean lan egiten du. Ciudades conciliadoras. Urbanismo y genero doktoretza tesia aurkeztu du NUPen, eta kalifikaziorik altuena lortu du. Emakumeentzako eta gizonentzako hiri inklusiboak diseinatzeko proposamenak egin ditu.

Hirien eboluzioa ikertu duzu. Zer aldaketa eragin zituen industrializazioak hirietan?

Industria Iraultzan, industriaurreko hiri artisauak hiri industrial bilakatu ziren, eta zenbait aldaketa izan zituzten. Esanguratsuenak giza jardueraren zatiketa, sakabanatzea eta segregazioa izan ziren; hau da, ordura arte lan produktiboa eta etxeko lana eremu berean egiten ziren, etxean, eta ordutik aurrera banatu ziren. Horrekin batera, mugikortasuna ugaritu zuen, bilbearen planifikazioa egin zen —zabalguneak, periferiaren hazkundea...—, eta populazioa landaguneetatik hirietara lekualdatu zen. Esan genezake garai horretan hiriak biztanle guztiena izateari utzi ziola, eta gizonena bihurtu zela soilik.

Hainbat hiritako hirigintza planek nazioarteko erakundeen aholkuak betetzen dituzten aztertu duzu. Zer ikusi duzu?

NBEren eta Europako Batzordearen gomendioen artean daude emakumeen parte hartzea bultzatzea, etxebizitza sarbidean berdintasuna bermatzea, mugikortasun eta segurtasun baldintzak aintzat hartzea, garraio publikoak hobetzea eta inplikatutako eragileei berdintasunaren inguruko formakuntza ematea. Bilboko, Donostiako eta Gasteizko kasuak aztertu ditut, eta ondorioztatu dut, orokorrean, ez dituztela gomendio horiek betetzen. Halere, Donostiakoa da inklusiboena, subjektu gisa hiritarrak jartzen dituelako, eta emakumeen parte hartzea bultzatzen duelako.

Emakumeek eta gizonek espazioa eta denbora ezberdin darabiltzatela diozu. Zergatik?

Espainiako Estatuan, emakumeek merkatuko ekoizpenaren %39 baino ez dute egiten, baina ordaindu gabeko produkzioaren %67 egiten dute. Bestalde, gizonezkoak garraio pribatuan mugitzen dira gehiagotan, eta modu linealean —etxetik lanera—; emakumeak, berriz, publikoan, eta modu zirkularrean.

Uste duzu hirigintzak azken urteetako gizarte aldaketetara egokitu behar duela?

Bai, guztiz. Emakumeak arlo publikora jauzi egin du, rol banaketa gertatu da, kontziliazioa... Eta urbanismoak bizitzeko egokiak diren hiriak egin behar ditu, espazioa eta denbora pertsonei begira antolatuz. Horretarako, hiri trinkoak eta mistoak sortu behar ditugu; hots, lana eta zaintza zerikusirik ez duten jardueratzat ez dituena, eta ez duena eremu publikoa erabileren arabera bereizten.

Garrantzitsua da emakumeek hirigintzan parte hartzea?

Emakumeen ekarpenak oso baliotsuak dira historikoki izan duten zaintzaile lana aintzat hartzeko. Hortaz, garrantzitsua da emakumeek lurralde plangintzaren inguruko heziketa jasotzea, eta prozesu guztietan haien parte hartzea sustatzea.

Azkenaldian, pausoak eman dira hirigintza inklusiborantz. Aldaketa garaian gaude?

Nire iritziz, jadanik aldaketa handiak gertatzen ari dira hirigintzan: hiri debekatuen mapak egin dituzte, mendekotasuna duten pertsonen zaintza lehenesten da, hirien diagnostikoetan genero ikuspegia txertatzen hasi dira... Gainera, instituzioak aldaketa horietaz jabetzen ari dira, eta, besteak beste, aurrekontuen bitartez babesten dituzte.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Jatetxe bateko zerbitzaria, atzo, Donostian, bi bezeroren COVID ziurtagiriak egiaztatzen. ©JON URBE / FOKU

Ostalariek ez dute polizia (ere) izan nahi

Maddi Ane Txoperena Iribarren Ane Eslava

Atzotik, Euskal Herri osoan da indarrean COVID ziurtagiria. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako 50 lagunetik goitiko jatetxeetako langile eta bezeroek egun batetik bertzera egokitu behar izan dute neurrira
Otxarkoagako bizilagunak, protesta batean, asteartean. / ©Aritz Loiola, Foku

Betiko zerbitzua gura dute Otxarkoagan

Ibai Maruri Bilbao, Bizkaiko Hitza

Kutxabankek astean egun bitara murriztu du Bilboko Otxarkoaga auzoan dagoen bulego bakarreko leihatila zerbitzua. Bizilagunek protestak hasi dituzte. Bankuek, oro har, Bizkaian, bulegoen %45 itxi dituzte azken hamabi urteetan. Kutxabankek dio erabilera gutxitu delako hartu dutela erabakia.

Miren Basaras. / ©Aritz Loiola, Foku

«Pandemiak loa galarazi dit niri ere»

Ibai Maruri Bilbao, Bizkaiko Hitza

Miren Basarasek esan du txertoak «oso onak» izan arren, transmisioa eteteko neurriak ezinbestekoak direla. Uste du askatasunaren izenean txertoari uko egiten diotenak «berekoiak» direla.

Donostiako Antigua Auzoko Osakidetzako osasun zentroa. ©GORKA RUBIO / FOKU

«Ezin dugu martxa honetan segitu»

Oihane Puertas Ramirez

Lehen mailako arretako langileek salatu dute baliabideak falta zaizkiela. COVID-19a dela eta, osasun etxeetako lan karga «izugarri» handitu zaie, eta «gainezka» daudela sentitzen dute.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.