Albistea entzun

GAKOAK

Berria -

2016ko martxoak 8

Arnasguneetako egoerari buruz bi ikerketa argitaratu zituen iaz Uema Udalerri Euskaldunen Mankomunitateak. Zer gertatzen ari den, gakoak ageri dira bi ikerketa horietan.

1. Ezagutza: gora eta behera. Eremu erdaldunetan aurrerakada izan du euskarak. Adibide argia da Arabako eskualde batzuena. Lautadan, adibidez, handia da igoera: 1981ean, %3 ziren euskaldunak; 2001ean, %15; eta 2011n, %23. Bilbo Handian: 1981ean, %7; 2001ean, %17; eta 2011n, %24. Eremu euskaldunagoetan, berriz, jaitsierak daude, batez ere 2001etik aurrera. Lea Artibain, adibidez, %87tik %81era. Nafarroa Behereko eta Zuberoako jaitsiera ere bistan da: 1996an, %61k zekiten euskara; 2011n, %52k.

2. Arnasguneak. Euskara sendoen dagoen eremuetan ari da jaisten, baina euskara baldintza hobeetan dago oraindik. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan Iñaki Iurrebaso soziolinguistak ateratako zenbakiak: herri euskaldunetan %58k dute lehen hizkuntza euskara; beste herrietan, %12k. Etxeko hizkuntza nagusia euskara dute herri euskaldunetan %48k; beste herrietan, %8k. Bi aldagaietan ageri da jaitsiera arnasguneetan: lehen hizkuntza %69tik %58ra jaitsi da 1981etik; etxe erabilera, %57tik %48ra.

3. Biztanleria. Gaindegiak ikerketa bat egina du Hego Euskal Herriko herri euskaldunetako biztanleriari buruz. Herri horietan asko igo da udalerritik kanpo jaiotakoen kopurua —%15,5 igo da horien kopurua; Hegoaldean, batez beste, %5,1—. Batez ere mila biztanletik beherako herrietan gertatu da hori. Datuekin ezin da jakin herri horietara iritsitako biztanleak beste arnasgune batetik ala leku erdaldunetatik joan diren. Hala ere, bistan jartzen dute biztanleriaren aldetik aldaketak izan direla arnasguneetan.

4Saretzea. Erabilerari begira, trinkotze faltari buruz ohartarazi dute adituek. Eremu erdaldunetan gora egin du euskarak, euskaldun gehienak leku horietan bizi dira, baina euskaldunen portzentajea handia ez denez, erabiltzeko aukera ez da handitu hein berean. Euskarazko guneak sortzea da erronka.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Poliziak, gaur goizean, Getxoko Itzubaltzeta auzoan. ©Marisol Ramirez / FOKU

Getxoko Itzubaltzeta auzoko Nagusien Etxea hustear da Ertzaintza

Berria

Hainbat lagun bertaratu dira hustu ez dezaten exijitzera. Espazio hori erretiratuentzako eremu bat da egun, eta euskaltegi bat ere badu.

Haur jaioberri bat, artxiboko irudi batean ©Berria

Duela bost urte baino %25 haur gutxiago jaio dira lehen seihilekoan Hego Euskal Herrian

Irati Urdalleta Lete

Iaz baino %2,4 haur gutxiago jaio dira aurten urtarriletik ekainera.

Indarkeia matxistaren aurkako protesta bat, Getxon, artxiboko irudian ©berria

Algortako mugimendu feministako bi kide ikertzen ari dira desobedientzia delitu larriagatik

Irati Urdalleta Lete

Algortako Portu Zaharreko jaietan ziztatu egin zutela salatu du neska batek. Ertzaintzaren arabera, ez zioten utzi neska artatzen; mugimendu feministako kideek ziurtatu dute ertzainekin adostu zutela nola jokatu. Prentsaurrekoa egingo dute 18:00etan; herritarrei bertaratzeko eskatu diete.

Osasun langile bat koronabirusa antzemateko test bat egiten, Nafarroan. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Koronabirus datuak gero eta hobeak dira Nafarroan

Iñaut Matauko Rada

Azken astean 353 kasu positibo antzeman dituzte: joan den astean baino %52 gutxiago. Lau astez jarraian behera egin du intzidentzia metatuak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...