Gerla Handiko euskal presoen kantuak, sarean

Tradizioan libreago

Maddi Oihenartek eta Thierry Biskarik askatasun bat ikusten dute euskal soldaduen kantuetan. Uste dute kantatzeko manerak «berdindu» direla orain.

Mikel P. Ansa -

2018ko abenduak 23

E z da dudarik: kantatzeko manera libreagoa zen duela ehun urte. 1916an eta 1917an hamar euskal presori grabatutako kantuak adituta, hala uste dute Maddi Oihenart eta Thierry Biskari kantari eta musikariek. Paradoxa bat dakar horrek: ehun urteko kantu horiek tradizionaltzat jo litezkeela, eta, aldi berean, libreagoak direla. Tradizioan libreago aritzeko oihartzun bat. Oihenartek esplikatu du zergatik: «Zinez berdindu da kantatzeko moldea. Grabazio hauek erakusten digute aberastasun handi bat».

Biskarik ere ikusten du aberastasun hori: kantatzeko molde anitz sumatzen dira euskal soldaduen grabazioetan. Gaur ez bezala. «Mundu hau oso neurritua da. Gure belarriek entzuten dituzte, egunero, musikaren industriak produzitutako ekoizpenak: eskala bat sartua zaigu belarrian». Eta gaur nekeza da horren kontra borrokatzea. Baina duela ehun urteko grabazio horietan badira bestelako eskalak, bestelako melodiak... «Eta hor polita da ikustea badirela manera ezberdinak kantatzeko. Hori da nik defenditzen dudana gaur egun». Tradizioari baino gehiago, sortzeari lotua dabilelako Biskari azken urteetan.

Zuberotarra da Oihenart, eta baxenabartarra Biskari. Biek ezagutu dute tradizioa hurbiletik, eta duela gutxi arte ahozko transmisioak ongi funtzionatu du han kantuekin. Alemanian XX. mende hasieran erregistratutako kantu horietatik asko edo gehienak ezagunak zaizkie, nahiz melodia edo kanturen bat berri atzeman. Eta grabazioetan badira ezaugarri batzuk gaur egun ere indarrean direnak: boz gora kantatze hori, ahots lodi hori, adibidez. Biskarik uste du gaur badela kantatzeko molde gehiago lantzeko aukera, leunago aritzeko, adibidez. Baina tradizioa izan liteke hauspo, kantugintza aberasteko, irekitzeko: «Ematen dit askatasun bat. Jatorri bat bada hor [grabazioetan], baina ikusteko ematen ahal dudala nire maneran».

Biskarik eta Oihenartek aspaldi ulertu baitzuten dena aldatzen dela, baita tradizioak ere, «nahi ezta ere». Biskari: «Iraunarazteko, balio behar dizu zuri. Balio baldin badit, egingo dut». Eta beti aldatuz; bestela, galduko da. Aldatu ezean hiltzen baita tradizioa.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

 ©JON URBE / FOKU

«Tentsioa dakarten lanak falta dira»

Itziar Ugarte Irizar

Formatu bikoitzeko lan batekin itzuli da: 'Unisonoa', lerro bateko poesia liburua eta hamabi soinu pieza. Lengoaia behatzeko eta entzuteko denboratzat du idazketa.
Virginia Woolf idazle ingelesa; jardun betean zegoen 1920. urterako, baina bide oparoago baten atarian oraindik. ©BERRIA

«Negu sasoiko lehen eguna»

Joannes Jauregi

Idazle baten egunerokorik ezagun eta oparoenetako bat izango da Virginia Woolfena, ia bizi osoa eman baitzuen osatzen. Gaur duela ehun urte, astelehenarekin, Woolfek 38 urte zituen; idazle argitaratua zen, baina artean onenak eman gabea. Eta sarrera bat egin zuen egunerokoan.

Wiggins ahizpetako hiru, The Shaggs taldeko kideak. ©BERRIA

Tarotak iragarritako banda kalamastra

Julen Azpitarte

Aitak behartuta abiatu zuten The Shaggs taldea Wiggins ahizpetako hiruk. Disko bakarra grabatu zuten, 1969an, eta, gerora, hamaika aldiz berrargitaratu da, gaur arte. Muturreko jarrerak eragin dituen lana da.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna