<?xml version="1.0"?>
<rss xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" version="2.0">
  <channel>
    <title>Berria - Euskal Herriko euskarazko egunkaria</title>
    <link>https://www.berria.eus/uploads/feeds/feed_berria_eu.xml</link>
    <description>BERRIA euskarazko egunkari nazionala da, irakurleei mundua eta Euskal Herria ulertzen laguntzen duen kazetaritza bat eskaintzen diena. Kalitatezkoa, fidagarria eta independentea.</description>
    <lastBuildDate>Sun, 19 Apr 2026 14:30:04 +0200</lastBuildDate>
    <language>eu</language>
    <atom:link href="https://www.berria.eus/uploads/feeds/feed_berria_eu.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
    <image>
      <url>https://www.berria.eus/uploads/static/berria/icons/icon-generic.svg#logo-main</url>
      <title>Berria - Euskal Herriko euskarazko egunkaria</title>
      <link>https://www.berria.eus/uploads/feeds/feed_berria_eu.xml</link>
    </image>
    <item>
      <title><![CDATA[Heroi berriak]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/kirola/analisia-kirola/heroi-berriak_2156935_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 13:02:37 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Nerea Zusberro Alberro]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Analisia-Kirola]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/kirola/analisia-kirola/heroi-berriak_2156935_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Reala Espaniako Kopako txapeldun da. Barrenetxeak partida hasi eta 14 segundora sartu zuen partidako lehen gola, eta hori izan zen finaleko lehen inflexio-puntua. Sekula ez dugu jakingo Realak gol hori sartu ez balu, zein izango zen entrenatzaile bakoitzaren asmoa. Baina, ziurrenik, txuri-urdinei gol horrek aukera eman zien egin nahi zutena lasaiago egiteko; bai, behintzat, lehen hogei minutuetan. Atletico Madrilek, berriz, bere plana aldatu behar izan zuen. Ondorioz, Diego Pablo Simeone Cholo-k zuzentzen duen taldea deseroso aritu zen. Atletico Madrilen presio altua saihestea Realak ez zuen aurkariaren presio altura gainditu nahi izan, saihestu baizik. Altetico Madrilen ezaugarrietako bat zera da: aurkariak baloia atzetik ateratzen duenean, hark duen egiturara egokitzen dela. Bartzelonaren aurka Txapeldunen Ligako final-laurdenetako partidan jokatu zuen kanporaketan, adibidez, 1-5-2-3 marrazkia erabili zuen aurkaria geldiarazten saiatzeko. Pellegrino Matarazzok, Realaren entrenatzaileak, Atletico Madrilen plana baldintzatu nahi izan zuen hasieratik; batez ere madrildarrek baloia ez zutenean. Guedes Oiartzabalengandik oso gertu jarri zuen horretarako. Realak gola hain azkar sartzeak, gainera, espero baino gehiago izatera behartu zuen Atletico Madril. Ander Barrenetxea eta Luca Sucic, finaleko lehen gola ospatzen.GIOVANNI BATISTA Txuri-urdinek, berriz, partida berdinduta zegoen uneetarako gorde zuten eraso posizionala. Momentu horietan geldoago jokatu zuten, eta jokaldiak gehiago landu zituzten. Orokorrean txuri-urdinek ondo kudeatu zituzten baloiren jabe ziren momentuak; baina ondo aritu ziren baita ere aurkariak baloia zuenean. Reala bloke ertainean baloia ez zuenean Barrenetxearen golari esker, Realak Atletico Madrili utzi zion baloiaren jabetza. Talde txuri-urdinak 1-4-4-2 marrazkia erabili zuen, eta bloke ertainean finkatu zen. Horri esker zera lortu zuten: Griezmannek eta Julian Alvarezek lerro artean bizkarrez baloia jasotzen zutenean, buelta ez ematea. Hain zuzen, hori zen zalantza nagusietako bat: zein aurrelari motaren alde egingo zuen Simeonek. Izan ere, Griezmann eta Julian Alvarez ez dira aurrelari petoak, baizik eta asko mugitzen direnak; Sorloth, berriz, bai. Baina norvegiarra ez zen hasieratik aritu. Hala Realak zonakako defentsa erabili zuen, aurrean Atletico Madrilek ez zuelako erreferentziarik. Hala ere, Atletico Madrilek jakin zuen Realari min egiten. Kokek ezker-eskuin egin zituen pase gurutzatuen bidez egin zuen. Hark Lookman bilatu zuen ezker hegalean. Lookmanek oinera zein espaziora jasotzen zituen baloiak, eta abiadura baliatuta arrisku asko sortu zuen. Jon Mikel Aramburuk sufritu egin zuen harekin izandako buruz-buruko jokaldietan. Baina Lookmanen gola ez zen halako jokaldi batean iritsi. Aramburu urruti zegoen jokaldi hartan, aldaratze baten ostean izan baitzen, area ertzean. Bloke ertainetik bloke altura Lehen zatian Matarazzok etengabe eman zuen goran presioa egiteko agindua. Horrek arrisku bat zuen: defentsan espazio edo metro gehiegi uztea. Baina aldi berean baloi asko berreskuratu zituen, eta deseroso sentiarazi zituen Atletico Madrilen defentsa lerroko jokalari guztiak. Hala ere, bigarren zatian talde txuri-urdina nekea antzematen hasi zen. Ondorioz, lerroak ez zituen hain batuta, eta jokalarien blokea ez zen batera muguitzen. Taldea atzean sartzen joan zen. Orduan hasi zen Atletico Madril lerro artean Julian Alvarez aurkitzen. Baina Jon Martinek ondo eutsi zion, eta buruz-buruko jokaldietan nagusi izan zen. Irtenbiderik gabe, heroi berriak Bi entrenatzaileak aldaketak egiten hasi zirenean, norgehiagoka aldatu egin zen. Atletico Madrilek hobera egin zuen; Realak, ordea, ez zuen irtenbiderik topatu. Matarazzok behartuta egin zituen aldaketak. Guedes eta Oiartzabal oso nekatuta zeuden, eta kendu egin behar izan zituen. Simeonek, berriz, kanpotik barrura mugitu zuen Llorente. Horri esker, Atletico Madrilek sakonago jokatu ahal izan zuen, batez ere eskuinetik. Gainera, aurrean Sorloth egoteak, atzerapauso bat ematera behartu zituen Realeko atzelariak. Realak momentu zailak bizi izan zituen minutu horietan. Hala ere, ondo eutsi zion, eta penaltietan txapeldun izan zen. Hor azaldu ziren heroi berriak: Marrero eta Marin. Marrerok bi penalti gelditu zituen, eta Marinek azkena sartu zuen. Marrerok lehen bi penaltiak gelditu izana erabakigarria izan zen, ez bakarrik kirol ikuspegitik, baita psikologikoki ere. Izan ere, hori ikusita, Atletico Madrileko jokalariek zalantza gehagorekin jaurti zuten; Realekoek, berriz, lasaiago eta konfiantza handiagoz. Marreroren energiak eta lanak Kopa irabaztea ahalbidetu zuen, eta belaunaldi berriek titulu bat bete-betean ospatu ahal izatea. Izan ere, 2021ean ezinezkoa izan zen. Belaunaldi horrentzat da, besteak beste, atzo Realak irabazitako Espainiako Kopa.]]></content:encoded>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Azken nobedadeak]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/iritzia/azken-nobedadeak_2156831_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 11:56:33 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Oihane Amantegi]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Iritzia]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/iritzia/azken-nobedadeak_2156831_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Banindoan aurrekoan Bilboko zabalguneko kale random batean barrena oinez, eta han non ikusi nuen ordura arte fitxatu gabeko liburu-denda bat. Liburu-dendaren erakusleihoan, azken nobedadeen artean eta azken nobedadea balitz bezala, Natalia Ginzburgen liburu bat gaztelerara itzulia eta argitaratu berria: Familia y Burguesía. Bi nouvelle, biak liburuki bakarrean bilduak, autoreak 1977an publikatu zituenak eta izenburutik asko aldendu gabe izenburuei buruz ari direnak. Ez ditut oraindik leitu; ez familia, ez burgesia. Ez diot baina, horratio, egundo Ginzburg irakurtzeari utzi. Ez dut hemen egingo ez promoziorik –edo bai–, ez erreklamorik –edo bai–, datozen egunotan liburuaren eguna ospatuko dugula eta, baina ni beti bueltatuko naiz italiarraren obrara, eta gelditzen zaidan bizitza marabilloso honetan zehar haren obrara bueltatu nahi duen pertsona izaten jarraitu nahi dut. Dena den, txokea eragiten dit oraindik aspaldi hildako autoreen lanak liburu-dendetako eta azoketako nobedadeen artean ikusteak, ze mikrosegundo batez bada ere, eta modu total irrazional eta fanatiko batean, pentsatu nahiko nuke, egiaz egiaz, ostia ze ondo Ginzburgek atera duela bere azken lana, zenbat denbora zain. Bizirik balego bezala. Gustatuko litzaidakeelako, hilda egonda ere, emakume fantastiko hark zerbait berria bidaltzea noizean behin, baina ez naiz ibiliko ni, gauzak dauden moduan egonda, inor molestatzen. Zeren eta niri beti irudituko zait ondo Ginzburg, guztiz kroniko Turinen edo Erroman Einaudi argitaletxeko eskuizkribuak zuzentzen 1970eko urteetan; edo guztiz anakroniko 2026an, hil eta hogeita hamabost urtera, Ertzilla edo Henao edo Colon de Larreategiko kaleetako erakusleiho batean nobedadetzat agertzen. Datozen egunotan libururen bat erosten baduzue, pentsatu literaturaren unibertso zabalean badaudela idazketara Ginzburgen besteko debozioz emanda bizi izan diren eta bizi diren idazleak Eta beti irudituko zait ondo Ginzburg, baina azken berrirakurketatik, batez ere, erreskatatu nahi izan dut testutxo bat izugarri ederra, Bertute txikiak liburuaren baitan lotsati gordetzen dena eta idazle italiarrak bere ogibideari, bere bizibideari eskaintzen diona: Il mio mestiere. Idazketaren ofizioari eskainitako maitasun eskutitza da, hain humanoa, biluztua eta konprometitua, ezen manifestua balitz bezala sinatu nahi duzun. Eta bertan dio: «Nire bizibidea da idaztea eta nik hori aspaldidanik dakit. Espero dut gaizki ez ulertzea: idatz dezakedan horren balioaz ezer gutxi dakit. Neure bizibidea idaztea dela, hori baino ez. (…) Aspaldi ulertu nuen nire bizibidea zela. Bost eta hamar urte bitartean zalantzak neuzkan oraindik, eta pentsatzen nuen ahalko nuela marraztu, edo ahalko nituela herrialdeak konkistatu zaldi gainean, edo ahalko nituela makina garrantzitsuak asmatu. Baina behin hamar urteak bete eta gero beti jakin izan dut». Ginzburgek kontatzen du nola idazten zuen gazte-gaztetatik, eta nola berak egin zituen bere poesia bildumen aurkibideak, eta nola berak apaindu zituen haientzako atzeko eta aurreko azalak. Idazten ez zuenean erbestean sentitzen omen zen. Erbestean. Eskolara joan behar izaten zuela, eta grekoa estudiatu, eta latina eta matematika, baina berak sufritu egiten zuela eta erbestean sentitzen zela idatzi ezin zuelako. Gazte zela, gizonek eskribitzen zuten moduan eskribitu nahi zuela, terrorea ematen ziola idazten zituenengatik emakumetzat har zezaten. Gero, erditu zenean haurrez eta haiei emanda zegoela, nostalgia sentitzen zuela bete-betean egin ezin zuen lanagatik. Eta geroago, jada ez zuela nahi gizona balitz bezala idatzi, haurrentzako tomate saltsa prestatzen ikasi zuen guztiak bere literaturari eman ziezaiokeenaz ohartu zelako. Edonola ere, argi zeuzkan bizibidearen zuriak eta beltzak, idazteak asko eskatzen ziolako eta batzuetan gutxi bueltatu, baina, hori horrela ere, «beti egon da hor, ez nau sekula ere abandonatu, eta loaldian zegoela uste izan dudanean, orduan ere niri begira sumatu dut bere begi ernaiekin». Datozen egunotan libururen bat erosten baduzue, pentsatu literaturaren unibertso zabalean badaudela idazketara Ginzburgen besteko debozioz emanda bizi izan diren eta bizi diren idazleak, eta ez ote zaituzten horrek, pixka-pixka bat bada ere, bizitzarekin errekontziliatzen. * Irene Hurtado de Saratxo Mendietak ekarri zuen Bertute txikiak euskarara 2021ean, Alberdaniarako. Itzulpena eskuetan edukitzerik izan ez dudanez, neureak dira itzulitako lerroak. ]]></content:encoded>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Jokalariak «lorik egin gabe» doaz Donostiara]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/kirola/jokalariak-lorik-egin-gabe-doaz-donostiara_2156936_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 11:51:07 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Iñaut Matauko Rada]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Kirola]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/kirola/jokalariak-lorik-egin-gabe-doaz-donostiara_2156936_102.html</guid>
      <description><![CDATA[Ia atsedenik hartu gabe, Realeko jokalariak Euskal Herrira bidean dira jada. Aritz Elustondok atera du trofeoa hoteletik, eta bertaratu diren zaleei altxatzen utzi die.]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[Begizuloak nabari ziren gaur goizean Realeko jokalarien aurpegietan; hori eguzkitako betaurrekorik ez zutenengan. Atsedenik hartzeko denborarik ere ez diete utzi, 11:00etan aireportura abiatu baitira. Aihen Muñoz izan da lehen jokalaria autobusera igotzen, eta onartu du «momentuz lorik egin gabe» doala etxera, baina «oraingoz ondo» dagoela ere esan du. Oraindik garaipena mentalki bere egiteko prozesuan direla aipatu du. Hala ere, atzokoa «ikaragarria» izan zela esan du. Aihenen une berean atera da Pellegrino Matarazzo entrenatzailea, eta hark ere esan du ez duela nahikoa lorik egin. Jon Martin, Alex Remiro, Igor Zubeldia eta beste jokalari batzuk igaro eta gutxira gutxira pasa da Aritz Elustondo Beñat Turrientesekin batera, kopa eskuetan zuela. Autobusera igo aurretik, bertaratu diren zaleei eraman die kopa, eta altxatzen utzi die. Zubeldiarekin eta Mikel Oiartzabalekin batera kopa altxatzea «betirako buruan geldituko den zerbait» dela azaldu du. [articles:2156934] Geroxeago atera da Pablo Marin, azken penaltia jaurti eta Realari Kopa eman ziona. Eta bere atzetik, Oiartzabal kapitaina, kafe bat eskuan zuela. Galderarik erantzun ere ezin izan du egin eibartarrak, ahotsik gabe geratu baita. Eta ostean atzoko partidako izarra irten da, Unai Marrero atezaina. Atzo bezain irribartsu eta hunkituta jarraitzen zuen azpeitiarrak. Herrietatik pasako dira Oraindik guztiz garbi ez badago ere, Jokin Aperribai presidenteak adierazi du Gipuzkoara itzultzen direnean Hondarribiko aireportutik Zubietarako bidea herrietatik pasata egingo dutela. Tartean daude Irun, Oiartzun, Errenteria, Lezo, Pasaia eta Donostia, besteak beste. Hala ere, oraindik Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailarekin eztabaidatzen ari direla onartu du presidenteak. 13:00ak pasata iritsiko dira Hondarribiara, eta Donostian zehar Zurriolako pasealekutik eta Bulebarretik pasako dira, besteak beste. Hala ere, ospakizun ofiziala bihar egingo dute, Donostian, eta espero da 100.000 pertsona baino gehiago bertaratzea. [articles:2156920]]]></content:encoded>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/94/04/1/photo-2026-04-19-11-47-22.jpeg" type="image/jpeg" length="273657"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[«Demokrazia eraldatzeko abagune bat da etxebizitzaren krisia»]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/euskal-herria/demokrazia-eraldatzeko-abagune-bat-da-etxebizitzaren-krisia_2156172_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 09:49:42 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Paulo Ostolaza]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Euskal Herria]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/euskal-herria/demokrazia-eraldatzeko-abagune-bat-da-etxebizitzaren-krisia_2156172_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Generación inquilina liburua argitaratu duenetik, geratu gabe dabil Javier Gil (Madril, 1985). Elkarrizketak, hitzaldiak, aurkezpenak han eta hemen... galderei erantzuteko duen argitasunak eta abiadak, ordea, agerian uzten dute halakoetan trebatuta dagoela. Urteak daramatza etxe eskubidearen aldeko borrokan: Madrilgo Maizterren Sindikatuko bozeramaile izandakoa da, eta ikerlari egiten du lan CSIC Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusian. Liburua Donostian aurkeztu aurreko kafean elkartu da BERRIArekin. Nor da maizterren belaunaldikoa? Bere baliabide propioekin etxe bat jabetzan izaterik ez duen oro. 2008an jaio zen, nagusiki gazteen artean, baina horiek helduago bilakatu ahala, maizterren belaunaldi bezala finkatu dira, eta belaunaldi berriak ere batu zaizkie. Herritar horiek alokairuan bizi dira, baina ez hala nahi dutelako, jabetza eskuratzerik ez dutelako baizik. Jabetzatik kanporatuta daude, euren soldatekin ezin dutelako etxe bat ordaindu. Izan ere, etxeen prezioak espekulatzeko inbertsioek zehazten dituzte, nagusiki; eskari handia dago, baina ez etxeak bizitoki modura erabiltzeko. Horrek higiezinen boom berria aktibatzea eta prezioak garestitzea eragin du. Zaku berean sartzen dituzu belaunaldi horretako kide guztiak? Bai. Oso talde heterogeneoa dela diot: adin, jatorri, egoera ekonomiko eta kultura ezberdinetako pertsonak daude. Baina guztiek problematika berari egin behar diote aurre: alokairuan bizitzeak pobreago egiten ditu, bizitza ezegonkorrak izatera behartzen ditu, eta prekarizatu egiten ditu. «Berdin du zenbat ikasten duzun, zenbat lan egiten duzun, zenbat saiatzen zaren, bi edo hiru enplegu dituzun... Egungo soldatekin ezin da etxebizitza bat ordaindu» Meritokraziaren kontakizuna amaitu da? Erabat. Desberdinkeria meritokraziaren terminoetan justifikatzen eta zilegitzen duen gizarte batean bizi gara, eta hori apurtzen ari da. Geroz eta nabariagoa da: berdin du zenbat ikasten duzun, zenbat lan egiten duzun, zenbat saiatzen zaren, bi edo hiru enplegu dituzun... egungo soldatekin ezin da etxebizitza bat ordaindu. Beraz, egiturazko deskonexio bat dago, eta horrek, noski, gizarteak erdigunean kokatzen dituen balioak hausten ditu, eta erakundeen kontrako erreakzioa eragiten du. Alderdi asko, PSOE adibidez, boto emaileen oinarria galtzen ari dira, ez dutelako benetako konponbiderik eskaintzen. Dena den, EAEn, esaterako, familien %83k jabetzan dute etxea. Hori ere bukatuko da? Jabeen gizarte batean bizi gara, bai, baina azkar erortzen ari da. Espainiako datu ofizialen arabera, 2008an gazteen %28 bizi ziren alokairuan; orain %58 dira. Ikusgarria da! Hori gertatzen da lehen hiru urteko soldatarekin etxe bat eros zenezakeelako, eta orain, Donostia bezalako hiri batean, hogei urtekoa behar duzulako. Etxebizitza, jabetzan, bizitoki izateaz gain, finantza aktibo baliotsuena da askorentzat. 2008. urtearen aurreko hamarkadetan saldu ziguten proiektu neoliberala da hori. Garai hartan, etxebizitza jabetzan erosi ahal izatea langile mugimendua garaitzeko metodo bat izan zen. Desjabetze eta pobretze prozesu bat zen, baina gizarteari esan zioten: «Ez kezkatu, ongizate estatua eta sindikatua kenduko dizkizut, baina ordainetan mailegu bat emango dizut etxea jabetzan eros dezazun. Etxeen prezioak ez dira inoiz jaitsiko, etengabe haziko dira, eta horrek ahalbidetuko dizu zure ondarea handitzea, ez zure lanak». Orduan, lehen ongizate estatuak eta sindikatuek betetzen zuten tokia etxearen jabetzak bete zuen. Oraingo belaunaldiek ez dute ez bata, ez bestea. Emantzipatu daitezen, guraso askok dirua eman behar izaten diete seme-alabei. Guraso horiek ere pentsatu dute: «Nire seme-alabek ikasi ahal izango dute, lan on bat lortu, eta bizitza eroso bat izan». Baina, errealitatean, eurek lagundu behar diete etxetik alde egiten. Orduan hasten dira aparatu ideologikoetan arrakalak agertzen. «Politikari baten borondatea ez da nahikoa errentadunen planifikazioa aldatzeko, atzean egitura politiko, instituzional eta ekonomiko oso bat baitago hori bermatzeko diseinatua» Erakunde publikoak ari dira neurriak hartzen. Nahikoak? Inondik inora ere ez. Espainiako kasuan, [Mariano] Rajoyk higiezinen merkatuan esku hartze erraldoi bat egin zuen 2012-2013 artean, eta orduan hartutako erabaki askori ez zaie buelta eman; esate baterako, higiezinen merkatuan inbertitzeko sozietate anonimo kotizatuak existitzen dira oraindik. Kontua, orain, ez da hori guztia amaitzea bakarrik, baizik eragin duen kalteari buelta ematea. Hori ezin da neurri batekin edo birekin egin. Esku hartze oso bat behar dugu, estatuari exijituko diona aurrerapauso bat ematea, espekulatzaileei jarri zitzaien alfonbra gorria kentzeko, etxebizitza eskubide bezala bermatzeko eta inbertsio funtsak bidaltzeko. Ez dago gauzak benetan aldatzeko borondate politikorik? 2008tik aurrera estatu kolpe finantzario bat eman zen. Langile mugimenduaren porrot historiko bat izan zen, ez zegoelako gizartea beste norabide batean joatera behartzeko indarra zuen kontrabotererik. Hori dela eta, benetan politikarien erabakietan eragiteko boterea dutenek are indar handiagoa hartu zuten, nagusiki inbertsio funtsek, hau da, nazioarteko oligarkia handien diruaz elikatzen direnek. Horrek berekin ekarri du eliteak geroz eta aberatsagoak izatea, eta, aldi berean, gizartea haustea. Politikari baten borondatea ez da nahikoa errentadunen planifikazioa aldatzeko, atzean egitura politiko, instituzional eta ekonomiko oso bat baitago hori bermatzeko diseinatua. Badaude kasu larriak, baina Euskal Herrian inbertsio funtsen esku hartzeak ez dira asko izan. Hala ere eragin handia dute? Madrilen, adibidez, Blackstonek oraintxe atera du merkatura erosi zuen lehen etxe sorta. 1.800 etxebizitza dira, eta 68.000 euroan erosi zuen bakoitza. Orain 300.000n saldu nahi dituzte. Ostia, nazioartean ez dago hamahiru urtean horrelako errentagarritasunik emango dizun merkaturik. Astakeria da! Etxebizitzen merkatuak espektatiben arabera funtzionatzen du: toki batean prezioak igotzen hasten badira, besteetan ere bai. Putre funtsek ez dute merkatu osoa kontrolatzeko beharrik prezioak igoarazteko. Erakundeek behin eta berriro errepikatzen dute gehiago eraikitzea ezinbestekoa dela eskaintza handitzeko. Liburuan diozu 2008. urtearen aurretik ere gauza bera gertatzen zela. Eskaintza eta eskariarena oso intuitiboa da, eta erraza da herritarrek diskurtso hori ontzat ematea. Espainian, 2006an, etxebizitzen %20 azken sei urteetan eraikitakoak ziren; eskaintza %20 handitu zen, baina prezioak bikoiztu egin ziren. Eskaintza-eskari kontua dela ontzat emango bagenu ere, eskari hori espekulatiboa da. Prezioak garestitzea eragiten ari den eskaria etxebizitza inbertsio modura erosten dutenena da, ez etxebizitza bizitzeko nahi dutenena. Ezberdindu egin behar da: ez da gauza bera hamar lagunek eraikin bat bizitzeko erostea, edo batek eraikin osoa erostea pisu turistikoak egiteko. Eskaria da, bai, noski badela, baina batak eta besteak dituzten eragin sozioekonomikoek ez dute zerikusirik. «Zertarako eraiki tentsio handiko hirien kanpoaldean, etxe horiek ere milioi erdi euroan saltzekoak badira?» Aipatu duzu eraikitzeko neurriak ere malgutzen dituztela. Eusko Jaurlaritzak horretarako lege bat onartu berri du. Hori eraikuntza enpresei diskurtsoa erostea da, gehiago eraikitzeak ez baitu prezioak jaistea eragingo. Ikusten ari gara herri askotan, biztanleen kopuruak behera egin arren, etxeen prezioak %50 garestitu direla. Toki batzuetan bai, demografiak behartzen gaitu gehiago eraikitzera, baina horrekin soilik ez da nahikoa. Zertarako eraiki tentsio handiko hirien kanpoaldean, etxe horiek ere milioi erdi euroan saltzekoak badira? Hori da eskaria murriztuko duen eskaintza? Zer egin beharko lukete, orduan, erakunde publikoek? Etxebizitzaren paradigma berri bat proposatu dut liburuan, erregulazio oso bat. Hasteko, erabilera espekulatiboak zigortu beharko lirateke, etxeak bizitzeko izan daitezen. Erabilera turistikoak, aldi baterako alokairuak, logelaka alokatzen diren etxebizitzak... jabeek irabaziak maximizatzeko moduak dira, eta etxebizitza horiek guztiak Hiri Errentamenduen Legearen eraginpean jarri beharko lirateke. Alokairuek mugagabeak izan beharko lukete, noski, eta alokairuen prezioak ere legez jaitsi beharko lirateke. Baldin badakigu eskari espekulatiboak prezioak garestitzea eragin duela, legez zuzendu behar da. Eta hobe lehertu baino lehen egitea, lehenago edo beranduago iritsiko baita beste krisi bat. Estatuak etxebizitza enpresa publikoak sustatzea proposatu duzu. Bai, etxebizitza kooperatibak; ez dute zertan erakundeenak izan: hirugarren sektorearekin osatu daitezke, elkarteekin, kooperatibekin... Jabetza kolektiboaren alde egin behar da, prezioak merkatuak ezar ez ditzan. Eta hau da garrantzitsuena: nik inbertsio funts publiko bat sortzea proposatzen dut, putre funtsek egiten dutena egingo duena, baina etxebizitza parke publiko bat izateko, alokairuan bizi nahi duen jendearentzat. Maizterrek jakin dezatela etxebizitza horietan soldataren zati txikiagoa bideratu beharko dutela alokairura, kontratu mugagabea izango dutela, euren beharrak aldatzen badira kooperatibako beste etxebizitza batera mugitu ahalko direla, alokairu horrekin parke publikoa handitzeko ekarpena egingo dutela eta, hori handitu ahala, geroz eta eskubide gehiago izango dituztela. Etxebizitza, eskubide moduan, osasungintzaren edo hezkuntzaren pare jartzea da. Hori ezinezkoa dela esango dizute askok. Nahi denean, ahal da. Finantzatzea ez da horren zaila: hartu dezagun bankuak erreskatatzeko erabili zen dirua. Jada mugitu izan dira diru kantitate horiek, ez naiz ezer asmatzen ari. Orain ere, Europako Batasuneko herrialdeek fiskalitatea saltatu dezakete gerra finantzatzeko. Gerrarako bai, baina etxebizitzarako ez? Errealitatean, gainera, inbertsio bat da: ez naiz dohaintzan emateko eskatzen ari; alokairua, etxe jabeei ordaindu beharrean, estatuari ordainduko liokete, eta, horri esker, etxebizitza publiko gehiago erosi edo eraiki ahalko lirateke. Suitzan eta Vienan hori egiten dute. 2008. urtetik gobernuen eta banku zentralen funtzioa aktibo finantzarioen balioa mantentzea izan dela diozu. Azaltzerik bai? 2008tik, erakundeen esku hartzeak errentagarritasun ekonomikoa bermatzera bideratuta daude, eta balio nagusia etxebizitza da. Hori, geroz eta gehiago, herritarren kontura egiten da, eta horrek tentsio soziala sortzen du. Ezinegona. Ongizate estatua geroz eta okerragoa da, eta estatua da, gainera, hori eragiten ari dena. Hortik sortu da eskuin muturraren hazkundea. Etxebizitzaren krisia krisi politiko bat da. «Jendea nazkatuta dago, zentzu komuna aldatzen ari da, eta hori da [aldaketarako] ezinbesteko osagaia» Diozunez, sindikatuen erronketako bat etxebizitzaren arazoa kolektiboa dela ulertaraztea da. Nola lor daiteke hori? Jende asko dago etxejabearen burofax bat jaso duena eta telebista jartzean maizterren sindikatu bat ikustean identifikatua sentitu dena. Horretarako, noski, ezinbestekoa da sindikatu indartsuak izatea, langile mugimenduak historiako beste garai batzuetan egindako borrokak aurrera eramatea ahalbidetuko dutenak. Ez dugu kontraboterea izan daitekeen sindikatu indartsurik. Desobedientziaren alde egin duzu. Bai, jakina. Desobedientzia zibila oinarrizkoa da. Behar duguna da etxejabeak deitzen dizunean esatea: «Ez, ordaindu dezaket igoera, baina ez dut ordainduko. Ez dut diru hori kenduko ez nire oporralditik, ez zinetik, ez garagardoetatik. Egiten ari zarenak ez du barkamenik. Eta berdin dit bota nahi banauzu ere; hemen geratuko naiz; sindikatuarekin batu eta borroka egingo dut». Erantzun hori hedatzen denean eta horren inguruan kultura bat sortzen denean, orduan hasiko dira gauzak aldatzen. Aukera historiko bat dela diozu, maizterren belaunaldiak duela aldaketaren giltza. Maizterren belaunaldia, antolatzen denean, desobeditzen duenean eta borroka egiten duenean, subjektu politiko bilakatzen da. Historian, momentu horiek izan dira gizartea transformatu dutenak. Horixe behar dugu. Sindikatuak eratzea, elkartasun modu berriak hedatzea, zilegi eta justua zer den ulertzeko modu berriak; hori da beharrezkoa aldaketa sozial handiago bat lortzeko. Jendea nazkatuta dago, zentzu komuna aldatzen ari da, eta hori da ezinbesteko osagaia. Horregatik, uste dut baikorrak izan behar dugula, eta ortzi mugan abagune handi bat dugula, etxebizitzarekin gertatzen ari denari esker, higiezinen merkatua aldatzeari esker, demokrazia eraldatzeko.]]></content:encoded>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/46/99/4/ef-401279-15932480.jpeg" type="image/jpeg" length="2484653"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Basajaun: oroimen ariketa bat egia azaleratzeko]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/euskal-herria/basajaun-oroimen-ariketa-bat-egia-azaleratzeko_2156842_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:05:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Iosu Alberdi]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Euskal Herria]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/euskal-herria/basajaun-oroimen-ariketa-bat-egia-azaleratzeko_2156842_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[1997ko martxoaren 23a, Korrikaren azken eguna: Josu Zabala Salegi Basajaun ETAko kideak hitzordu bat zuen erakunde hartako beste lagun batekin, Bilboko udaletxetik gertu, baina ez zen azaldu. 1997ko martxoaren 27a: haren gorpua Debako Mendata gainean (Gipuzkoa) agertu zen, tiroz hila. Bertsio ofizialaren arabera, Zabalak bere buruaz beste egin zuen, baina jazotakoaren gaineko interpretazio hark ez zituen eta ez ditu haren ingurukoak ase. Hala, 29 urte geroago, eta jazotakoa argitzeko asmoz, Egia Ilunpetik Argira dinamika jarri dute martxan. Pako Aristi kazetariak ekin dio ikerketari, eta auziaren inguruko dokumental bat ere egingo dute: Basajaun 1997. Bilbon eman zuten dinamikaren berri, Zabalak 1997ko martxo hartan hitzordua zuen La Tortilla tabernaren aurrean. Han izan ziren haren familia eta Gure Bazterrak elkarteko kideak, Aristirekin berarekin eta Amaia Erdozia Ilunpetik Argira herri ekinaldiko koordinatzailearekin batera. Eta gaur, Erdoziak berak gidatuko du egitasmoaren bigarren aurkezpena ere. Oraingoan, Etxarri Aranazko plazan (Nafarroa). Bertakoa zen Basajaun, eta asmoa da aurkezpen «herrikoiagoa» egitea, ingurukoek esku artean dituztenen berri izan dezaten. «Ardatzak zein diren azalduko dugu, eta gure mezua zabaltzeko eskatu», esan du Erdoziak. Hain zuzen, lan horretan ere segituko dute aurrerantzean, eta aurkezpen gehiago egiteko asmoa dute. Baina, zergatik abiatu dute ikerketa 29 urte geroago? Familiaren behar batetik sortu da, Erdoziak azaldu duenez, bere garaian ez baitzen behar bezala ikertu: «Bertsio ofizial bat egon zen, baina ez zituen inolaz ere gertakizun haien zantzu guztiak azaltzen, eta familiak ez zuen inoiz sinistu». Kontrara, azaldu du bertsio hura «zama handi bat» izan dela. Ez da kasualitatea ikerketaren ardura Aristik hartu izana ere. Irunberriko arroilan (Nafarroa) hildako bi etakideen inguruan ikerketa bat egin zuen kazetariak, eta, hain zuzen, hari buruzko aurkezpen batean ezagutu zuten elkar Zabalaren familiak eta Aristik. Horren ostean, familiak laguntza eskatu zuen inguruan, antzeko ikerketa bat egiteko asmoz. Herri egitasmo bat sortu zen hortik, eta Gure Bazterrak elkartearekin eta Aristirekin harremanetan jarri ziren. «Pentsatzen dugu ikerketak aurrera egiteko jendearen laguntza beharko dela, oroimen ariketa bat egin behar dela» AMAIA ERDOZIA Ilunpetik Argira taldeko kidea Erdoziak adierazi du «ahalegin guztiak» egingo dituztela kasua berraztertzeko, eta laguntza eskatu du horretarako: «Pentsatzen baitugu ikerketak aurrera egiteko jendearen laguntza beharko dela, urte haietan inguru hartan ibili zen jendeak oroimen ariketa bat egin behar duela». Hain zuzen, ariketa horrek jada eman ditu lehen fruituak. Bertsio ofiziala desegiten Orain arte, Zabalaren azken uneez zuten baieztapen bakarra zen hura ez zela bertaratu La Tortillan zuen hitzordura. Duela hilabete batzuk, ordea, lekuko batek adierazi zien Zabala pare bat ordu geroago ikusi zuela Areatzatik gertu, «bizkor eta urduri». Hipotesietako bat da ihesi zebilela, eta hura nola atzematen zuten ikusi ahal izan zuen lekukorik ba ote den argitu nahi dute. Hori du xede Aristik. Hain zuzen, Naiz-ek aste honetan argitaratu ditu ontzen ari diren dokumentalerako bildutako irudi batzuk, eta hartan kazetariak azaltzen du «lehen mailako lekukoak» topatu nahian ari dela. «Lehen mailako lekukoa da gauza ikusi duena. Horrek norbaiti kontatzen dionean zer ikusi duen, eta zu horrekin zaudenean, bigarren mailako lekuko batekin zaude. Informazioa, betiere, higatuz joaten da lekukoa zenbat eta urrunagokoa izan», esan du. Aitor Karasatorreren gidaritzapean, garapen fasean dago Basajaun 1997 filma ere, eta hura aurrera ateratzeko dirua biltzen ari dira goteo.org webgunean. Bertan azaltzen dutenez, egileen xedea da «Josu Zabala Salegiren heriotzari, haren inguruan bizirik dirauen memoriari eta haren kasuaren inguruan oraindik irekita dauden galderei» helduko dien «obra zorrotz, sentibera eta independente» bat egitea. Hala berretsi du Erdoziak ere: «Gure asmoa da ahal den sakonen ikertzea zer gertatu zen 1997ko martxoko egun haietan, egia argitara ekartzea, eta lortzen dugun informazio guztia azaldu nahi dugu bai liburuan, bai dokumentalean». Finean, «memoria ariketa» bat direla adierazi du, «belaunaldi berriei gertaera haiek transmititzeko» baliagarrik izango direnak. ]]></content:encoded>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/87/17/4/ef-195964-15839343.jpeg" type="image/jpeg" length="2582828"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Fracking jasangarririk, bai?]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/mundua/analisia-mundua/fracking-jasangarririk-bai_2156751_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:05:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Iñigo Bilbao Sagastiberri]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Analisia-Mundua]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/mundua/analisia-mundua/fracking-jasangarririk-bai_2156751_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Mundua hankaz gora dagoen honetan, ziztuan zapuzten ari zaizkigu atzo arte oinarrizkoenak genituen gakoak. Ormuzko itsasartea itxita, neurrigabe ari dira puzten erregaien eta gasaren prezioak, eta horrek ekarri dio hainbati energia berriztagarrien edo ingurumenaren defentsaren gainean zituzten lilura berdeak ahazteko premia. Claudia Sheinbaum presidenteak mahai gainean ipini du egunotan frackingari buruzko eztabaida, eta aukeratu beharra dagoela esan die mexikarrei. Hitz gutxitan, edo burujabetza edo ingurumena. Galdera zuzen bezain deserosoa egin die: «Gas guztia, ezohikoa ere bai, ustiatuko dugu?, bai ala ez? Zergatik bai? Subiranotasun energetiko handiagoa ematen digulako. Zergatik ez? Badituelako eraginak ingurumenean». Mexikok AEBekiko duen mendekotasuna murriztu nahi du gobernuak, eta, horretarako, probetxu atera nahi die Mexikoko golkoan dauzkaten aztarnategiei. Harria bota du presidenteak, baina segituan gorde du eskua. Aditu taldea osatuko dute egitasmoaren bideragarritasuna aztertzeko. Ondo daki Sheinbaumek franckingak kalteak egin diezazkiokeela ingurumenari bezala, bere izate politikoari. Izan ere, ezin du ahaztu franckingaren kontrako jarrera izan zela bere aurrekoaren, Andres Manuel Lopez Obradorren agintearen oinarrietako bat. «Ezetz esan genion frackingari, ezetz meatzaritzako neurrigabeko ustiapenari», nabarmendu zuen Lopez Obradorrek 2019ko abenduaren 1ean, bere agintaldiaren lehenengo urteurrenean. Franckinga ezin izan zuen galarazi, arinago sinatutako emakidak indarrean zirelako, baina bere gobernuak ez zuen kontzesio berririk eman, eta kontratu mota horiek debekatzeko hainbat lege proposamen aurkeztu zituen Morenak, bere alderdiak; Parlamentuan, tiraderaren batean galduta, geratu ziren. Sheinbaumek berak asmo horiekin egin zuen kanpaina presidentetza eskuratzeko. Hala ere, Donald Trump mandatari estatubatuarra muga zergekin mehatxuka hasi zitzaienean mexikarrei, argi geratu zitzaien hauei ordura arteko mendekotasun energetikoa orotariko oinperatze bilakatuko zitzaiela kontrako neurri larriak hartzen ez bazituzten. Horixe aitortu du presidenteak orain, premiak bultzatu duela ezohiko gasa ustiatzeko aukerak aztertzera. Bere burua zuritzeko-edo, ohiko franckinga, beti arbuiatu izan duen hori, baztertu egin du. Haren hitzetan, aitzinamendu teknologikoak bestelako frackinga egitea ahalbidetzen du, nahiz eta horrek ere ingurumenean kalteak eragin ditzakeela onartu. Zurikeria izan daitekeen arren, argi dago Mexikok frackingari bide egingo dion ala ez eztabaidatzea gaur ez dela soilik auzi teknikoa edo ingurumenari lotutakoa. Bada, gero eta gehiago, gai geopolitikoa eta segurtasun arazo benetan larria. Horra hor gakoa: Iazko apirilean, The New York Times egunkariak Akilesen orpoa Trumpen aurrean izeneko artikulua kaleratu zuen, eta bertan argi eta garbi onartzen zuen egileak Mexikoren zaurgarritasun puntu larrienetako bat AEBetako gas naturalarekiko duen mendekotasuna dela. Oraindik gehiago, egileak iradokitakoaren arabera, Sheinbaumek Trumpen aurrean zuhur jokatzeko izan duen isileko arrazoietako bat hori izan da. Datuak argigarriak dira: Mexikon kontsumitzen den gasaren %75 AEBetatik dator. Oraindik larriagoa dena: gas kopururik handiena shale gasari dagokio, haustura hidraulikoaren bidez ateratakoari, hau da, frackingari. Kontuan izan behar da, bestalde, mendekotasun horrek aldi neoliberaletako erabakietan duela jatorrietako bat, garai haietako hamarkada bakar batean gasaren ekoizpena %29,8 jaitsi baitzuten herrialdean, nahita, AEBetatik egindako inportazioak nabarmen hazteko eta, bide batez, noski, eskupeko ederrak irabazteko; mordida galanta, alegia. Orain kontrako bidea egin nahi dute agintariek eta, hortaz, fracking ez horren kaltegarri hori baliatzea onartuko balitz, iaz egunean 2.300 milioi oin kubiko ekoiztetik (65.135 milioi litro), egunero 8.310 milioi oin kubiko ekoiztera (235.340 milioi litro) pasatuko lirateke 2035ean. Zurikeria izan daitekeen arren, argi dago Mexikok frackingari bide egingo dion ala ez eztabaidatzea gaur ez dela soilik auzi teknikoa edo ingurumenari lotutakoa. Claudia Sheinbaum jakitun dago jarrera aldaketak izango duen eraginaz. Horregatik jakinarazi du aditu talde bat ibili dela azken hilabeteotan AEBetan eta Kanadan, bertako esperientziak ikusten, eta ikasten fracking berriak zenbateraino murriztu dituen ingurumenari eragindako kalteak. Eta esan du, hori bai, hartuko den edozein erabaki arrazoi zientifikoan oinarritu beharko dela, eta, horretarako, uraren, klima aldaketaren eta beste arlo batzuetako adituek batzorde bat osatuko dutela, teknologia horren bideragarritasuna neurtzeko. Burujabetza energetikoa kosta ahala kosta? Galdetu diote mandatariari, eta hark erantzun: «Ez, bizitza osoan fracking tradizionalaren aurka aritu naiz. Ez, hori ez. Ustiapen teknologia berriak dira hauek, ingurumen inpaktu txikiagoekin, gas hori ustiatzeko aukera irekitzen digutenak». Apur bat nahasita utzi ditu Sheinbaumen egunotako agerraldiak bere alderdi barrukoak. Eta haserre, oso haserre, Morena alderdiaren ezkerretara daudenak. Hasteko, frackingaren gaineko azken agerraldia Blackrock inbertsio funtseko zuzendariarekin batu eta biharamunean egin zuelako, eta horrek, jakina, hautsak harrotu ditu. Horri lotuta, eta burujabetzarena behin eta berriro aipatu duelako, nongo teknologiarekin egingo duen fracking mota berri hori galdetu diote egoskor, horrekin Mexiko iparraldeko sozioekiko duen mendekotasuna areagotuko delakoan. Eta, azkenik, Frackingaren aurkako Itun Mexikarrak, gizarte zibileko 70 erakunde eta talde baino gehiagorekin batera, hitza hartu eta argi esan die mexikarrei eta beren gobernuari ez dagoela fracking jasangarririk.]]></content:encoded>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/84/76/8/17763359752835.jpeg" type="image/jpeg" length="255400"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Artearen eta herritarren topagunea]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/lurraldeak/nafarroa/artearen-eta-herritarren-topagunea_2156670_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:05:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Olaia L. Garaialde]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Nafarroa]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/lurraldeak/nafarroa/artearen-eta-herritarren-topagunea_2156670_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Kultura lurraldera hurbiltzeko beste modu batzuk lantzen ditu Pajaros Pintados antzerki konpainiak, eta Albura, sormen zukua proiektua horren adibide da: Olaiaren lorategia antzezlana oinarri hartuta, belaunaldiarteko doako tailerrak antolatu dituzte Nafarroako landa eremuko hainbat herritan. Dolua izanen dute hizpide, eta memoria indibiduala eta kolektiboa landuko dituzte. Victoria Alvarez Musetti da konpainiaren sortzailea, eta hark azaldu du 2022tik —konpainia sortu zutenetik— antzezlanak sortzeaz gain antzezlanei loturiko jarduerak ere antolatu dituztela: «Albura orain arte egiten aritu garenari forma emateko modu bat da». Innova programaren laguntzari esker garatu dute proiektua. Konpainiaren helburuetako bat da antzerkia oholtzaz bestelako eremuetara eramatea. Hau da, obra bat taularatu aurretik eta ondoren sortzen diren mugimenduei eta esperientziei ere leku egin nahi diete. Horretarako, bitartekaritzan oinarritu dira: «Artearen eta pertsonen arteko hurbilketa bat da. Hurbilketa horretan gertatzen den guztia bitartekaritza da». Aurtengo aldia «sinpleagoa» izanen dela dio Alvarezek, baina urtetik urtera «konplexuagoa» izatea nahi dute: «Oso zabala da bitartekaritzarekin egin daitekeena. Aurten bezala, ikastaroak egin daitezke, edota lurralde jakin bateko jendea antzezlanaren sorkuntzan inplikatzeko gauzak egin. Adibidez, pertsona horiei galeren inguruko elkarrizketak eginez, eta esperientzia horiek antzezlana sortzeko baliatuz»". Horretarako, doluan espezializatutako Goizargi elkartearekin Lau urtaroak, bizitzaren zikloa izeneko ikastaroa, Olaiaren lorategia antzezlanaren emanaldia, eta solasaldia antolatu dituzte. «Batetik, aurretik egiten dugun ikastaroak modua ematen du obrarekin lotura bat sortzeko. Bestetik, ondorengo solasaldiak oso interesgarriak dira elkarren esperientzien berri izateko. Uste dugu aberasgarriagoa dela aurretik lanketa bat egitea, eta ikustea zer bide egin duen antzezlanak», esan du. «Aberasgarriagoa da aurretik lanketa bat egitea, eta ikustea zer bide egin duen antzezlanak» VICTORIA ALVAREZ MUSETTI Pajaros Pintados konpainiaren sortzailea Altsasun egin dute lehenengo saiakera, apirilaren 13tik 15era, eta Irurtzunen ere izan dira. Horrez gain, beste herri batzuetara zabaltzeko asmoa dute; hala nola Azagran eta Los Arcosen izanen dira maiatzean. «Horrelako jarduerak egiteko aukera gutxiago izaten dituzte landa eremuan, eta jasotzen dituzten proposamenak garatzeko gogoz izaten dira», kontatu du. Dolua ardatz Lorategiaren metaforaren bidez, antzezlanean omenaldia egiten diete bizitzaren parte izan diren pertsonei, lekuei eta esperientziei. Horrekin batera, doluaz, galerez eta agurtzeko moduez hausnartzeko gonbita egiten diote ikusleari. Doluaren gaia maiz agertzen da konpainiaren ibilbidean, eta Alvarezek nabarmendu du batzuetan kosta egiten dela jendea doluaz mintzatzea, baina gerora jendeak, oro har, eskertu egiten duela, eta haurrek bereziki: «Hasieran, doluaren inguruko proiektu bat egin nahi duzula esaten duzuenean, nolabaiteko errefusa sortzen da. Aldi berean, doluaz mintzatzeak duen garrantziari buruzko kontzientzia handitu da». Urtero gai bat lantzea da helburua. Sinbolikoki landu nahi dute dolua, eta ez dute nahi mingarria izatea. Gainera, Alvarezek uste du ikastaroaren formatuak aukera ematen duela norberak erabakitzeko zenbat sartu nahi duen gaian. Goizargi elkartearen laguntza ere nabarmendu du: «Oso interesgarria iruditzen zitzaigun jakitea testuinguruaren arabera nola landu gaia. Jende askok ez daki doluan adituak dauden profesionalak badirela, eta garrantzitsua iruditzen zitzaigun halakoak ezagutaraztea». Horrelako proiektuak aberatsak direla azpimarratu du Alvarezek. Izan ere, uste du oso mesedegarriak izan daitezkeela, eta gisako proiektu «gutxi» daudela Nafarroan, are gutxiago landa eremuan: «Komunitatearen barruan loturak egiteko, herriko istorioak ezagutzeko, bizilagunak beste leku batetik ezagutzeko eta tokian tokiko adierazpen kulturarekin konektatzeko proiektuak falta dira». ]]></content:encoded>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/77/80/1/comitium-argazkiak-17761569438655-920611354.jpeg" type="image/jpeg" length="338471"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Zaldieroa 2026-04-19]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/iritzia/zaldieroa/zaldieroa-2026-04-19_2156931_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <category><![CDATA[Zaldieroa]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/iritzia/zaldieroa/zaldieroa-2026-04-19_2156931_102.html</guid>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/92/52/3/tr-wzaldieroa260419k.jpeg" type="image/jpeg" length="205390"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Ez handietsi ergelkeria]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/komunikazioa/analisia-komunikazioa/ez-handietsi-ergelkeria_2156923_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Urtzi Urkizu]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Analisia-Komunikazioa]]></category>
      <category><![CDATA[Komunikazioa]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/komunikazioa/analisia-komunikazioa/ez-handietsi-ergelkeria_2156923_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Carlos Fenollosa irakasleak adimen artifizialaren askotariko aukeren berri eman zuen herenegun Dia C ekitaldian, Donostian. Bigarren egunean, berriz, adimen artifizialaren erabilerari bestelako begirada zorrotz batekin ekin zion IABMren sortzaile eta zuzendari Sherina Florencek. Apple, Instagram eta beste marka askorekin egin du lan, proiektuetan AA sortzailea ere erabili izan du, eta badaki gaiaz zerbait. «Adimen artifizialak ez du ergelkeria ezabatzen». Eta askotariko «ergelkerien» adibideak jarri zituen; kasurako, erabiltzailea existitzen ez den toki batera bideratzen duenean makinak. Sherina Florence IABMren sortzailea, atzo, Donostiako Dia C ekitaldian. JON URBE / FOKU Gaur egun, «dena oso bizkor» doala nabarmendu zuen Florencek. «Eta bizkorregi aritzeak kontzientziarik eza dakar». Hain zuzen ere, bizkorregi dabilenak kontzienteki pentsatu gabe joka dezakeela ohartarazi zuen sortzaile britainiarrak. Sorkuntza kontzientziaduna aldarrikatu zuen. Adimen artifiziala lanerako erabiltzeko orduan, estrategia bat behar dela ohartarazi zuen Florencek. «AA ispilu bihur daiteke. Eta zure pentsamenduaren kalitatea isla dezake, baina ez ordezkatu». Eta ohartarazi zuen erabilera horretan errutina batzuk ere ezarri behar direla. «Kaosaren erdian, koherentziari eutsi behar diozu», adierazi zuen sortzaile britainiarrak. «Zenbaitetan, uste dugu kultura sortzen ari garela, baina beste kultura batzuk suntsitzen ari gara». Hain zuzen ere, Florenceren ustez, adimen artifiziala ez da nola edo hala erabili behar. «Pentsatzen hasi behar dugu nola bilduko ditugun gauzak, guztiontzat kohesionatuak eta argiak izan daitezen». Kanpaina bakoitzean bada zer konpondu. «Baina, arren, eskatuko dizuet ez dezazuela erabili adimen artifiziala ergelkeriak goratzeko, zuen irudimenaren benetako formak agerian uzteko baizik». Ergelkeria ez handiesteko mezua hainbat modutan azaleratu zuen britainiarrak. Analogikoa eta digitala uztartuz Alastair Cotterill Facebook, Pinterest eta beste hainbat konpainiarentzat aritu da lanean, eta gaur egun Spotify audio plataformako laborategi digitala zuzentzen du. Kursaaleko hitzaldian, nabarmendu zuen teknologiak askotariko erabilerak dituela: «Kulturarekin konektatzeko ere erabil daiteke». Baina, aldi berean, datu beldurgarri bat eman zuen: Interneteko edukien erdiak baino gehiago adimen artifizialak sortutakoak dira. Kontsumo joera batzuek, bestalde, bestelakoak erakusten dituzte. «Ikusten ari gara jendea gero eta gehiago ari dela binilozko diskoak erosten. Jendeak objektu fisikoak behar ditu, ukitu ditzaketenak. Haiekin benetako lotura duten objektuak». Eta badira joera adierazgarri gehiago ere. «Ikusten ari gara nola ugaritzen ari diren musika entzuteko gelak, tabernak eta kafetegiak, non eseri eta musika entzun dezaketen elkarrekin, kalitate handiko giroan». Alastair Cotterill LAB EMEA eta Spotifyko sormen burua, atzo, Donostian. JON URBE / FOKU Miguel Espada SpecialGuestX agentziaren sortzaile eta zuzendariak, berriz, lehenbizi honako kontzeptu hau azaldu zuen: «Dagoeneko existitzen dira irudi guztiak, eta horrelako mundu batean zera egin behar dugu, haien arteko konexioa aurkitu». Mundu analogikoa eta digitala uztartzen dituzten gailu berezi batzuk sortzen dituzte bere enpresan azkeneko urteetan; kasurako, 1924ko Kodaken lehen kamera erabilgarriaren erreplika bat egin dute, eta kamera berri horretan adimen artifiziala erabil daiteke. «Sare sozialetan sekulakoak esan zizkidaten, gailu horren kontra». Nabaria da halakoak ez zaizkiola inporta Espadari. Beste batzuetan egin bezala, galtzamotz gorri batzuekin eman zuen Kursaaleko hitzaldia. Jardunaldiari amaiera emateko, Roma ekoiztetxearen sortzaile eta ekoizle eragile Oscar Romagosak Juan Antonio Bayona zinema ekoizle eta zuzendaria elkarrizketatu zuen. Hark aipatu zuen ehunka gazte ikusi zituela aretoetan La sociedad de la nieve filmaren emanaldi batzuetan. «Askok esaten zidaten filmak ezin zuela bi ordu baino gehiago iraun, gazteek ezin dutela arreta mantendu. Ez zirudien Netflixek nahi zuen pelikula izango zenik, baina, orain, plataformak La sociedad de la nieve filmaren modukoak nahi ditu. Norabait iritsi nahi baduzu, moldeak hautsi behar dira». Itxaropenerako argi izpi batzuk barreiatu dira Dia C ekitaldian.]]></content:encoded>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/91/35/0/ef-665749-15996180.jpeg" type="image/jpeg" length="1542780"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Shockari eusteko gaitasunaren muga, gero eta hurbilago]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/ekonomia/shockari-eusteko-gaitasunaren-muga-gero-eta-hurbilago_2156872_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Irune Lasa]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Ekonomia]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/ekonomia/shockari-eusteko-gaitasunaren-muga-gero-eta-hurbilago_2156872_102.html</guid>
      <description><![CDATA[Ormuzko itsasarteko blokeoek bere horretan jarraituz gero, petrolio, gas eta erregaien eskasia handia maiatz bukaeran hasiko da igartzen Europan.]]></description>
      <content:encoded><![CDATA[Azken petroliontziak otsailaren 28an igaro zuen Ormuz, Iranek Persiar golkorako itsasartea itxi aurretik. Orduz geroztik, zamaontzi eta petroliontzi gutxi batzuk pasatu dira handik, Irango portuetatik abiatuta, eta Indiara eta Txinara joan dira petrolio eta deribatu gutxi horiek —hutsa ohiko bolumenarekin alderatuta—. Itsasartea otsailaren azken egunean igarotako petroliontzi hark asteburu honetan, hots, apirilaren 20an amaituko du bere itsasaldia, Australian. Beraz, AEBek eta Israelek beren erasoak hasi zituztenean, eta Iranek Ormuz itxi, dagoeneko Persiar golkoko petrolio, gas eta deribatu mordoa zegoen handik at. Eta Asia, Australia eta Europan entregatzeko bidean bakarrik ez. Itsasoan ere, ontzietan erosle bila biltegiratutako produktuen inbentarioa handia zen martxo aurretik. Horiek horrela, gatazka hasi baino lehen Persiar golkotik abiatutako petrolio eta zama ontzien entregek herrialdeetara iristen jarraitu dute gutxi-asko, eta itsasoan biltegiratutako produktuak ere gehitu zaizkie haiei. Eta, jakina, kopuru horiei gaineratu behar zaie OCDEko herrialdeek beren petrolio erreserba estrategikoen zati bat merkaturatzeko erabakia ere. Horri guztiari esker, petrolioa ez da neurririk gabe garestitu oraindik, nahiz eta, salerosketa jakin batzuetan, egun hauetan upeleko 145 dolarreko kopuruak ikusi. Merkatuetan,apirilaren 8an su etena hitzartu zenetik, Brent upelaren gerokoak 100 dolar baino merkeago salerosten dira. Eskariaren suntsitzea Horrek ez du esan nahi erregaiak garestitu ez direnik, ekonomiarikalteeginez zaionik eta inflazioa handitu ez denik. Murrizketa eragin du eskarian ere, eta horrek ere atxikipena ekarri du upelaren prezioan. IEAren aurreikuspenen arabera, petrolio eskaria egunean 80.000 upel jaitsiko da 2026an eskasiaren ondorioz. Aldaketa handia da, duela hilabete IEAk aurreikusi baitzuen aurten petrolio eskaria 730.000 upel handituko zela egunean. Urteko bigarren hiruhilekoan 1,5 milioi upeleko murrizketa aurreikusi du IEAk, COVID 19az geroztiko handiena. LPEE Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak ere aurreikusi du eskaria murriztuko dela bigarren hiruhilekoan, baina bere horretan utzi ditu urte osorako eskariari buruz aurretik egindako iragarpenak. 6 Zenbat asterako hegazkin erregai daukan Europak. Petrolioak eta gasak baino gehiago, haien deribatuen eskasiak sortu du kezka handia, hala nola hegazkinetarako erregaiak. Erresuma Batuak, esaterako, Ekialde Hurbiletik inportatu ohi du hegazkinetarako erregaiaren erdia, eta Saudi Arabiatik apirilaren 7an iritsi zitzaion azken ontzia. Italia iparraldeko lau aireportutan ere erregaiaren kontsumoa mugatzen hasi dira. IEAk dio Europan sei asteetarako hegazkin erregaia dagoela. Dena den, adituek gogoratu dute Europak erregai horien erreserba estrategikoak dituela behar izanez gero. IEAk azaldu duenez, murrizketarik handienak Ekialde Hurbilean eta Asia-Pazifikoan gertatu dira oraingoz, batez ere naftarena, petrolio gas likidotuarena eta hegazkinentzako erregaiena. Munduaren alde horrek dauka Persiar golkoko ekoizpenen menpekotasunik handiena, eta hura izan da eskasia eta erregai garestien kolpea igartzen lehena: Japonia, Hego Korea, India, Pakistan, Bangladesh... Vietnamen, Indonesian eta Filipinetan, gobernuek etxetik lan egiteko agindua eta lau eguneko lan asteak ezarri dituzte. Europako Batasunak datorren astean aztertuko du antzeko neurriak hartzea, Europa bera oraintsu hasi delako bete-betean antzematen Ormuzko itsasartearen itxieraren ondorioak. Hurrengo asteburuan dute bilkura EBko estatuburuek, eta Europako Batzordeak proposatuko dizkien neurrien artean dago garraio publikoa diruz laguntzea eta lan asteko egun bat derrigorrez telelanean egitera behartzea, ahal den kasuetan. Keroseno edukiontzien atzean, hegazkin bat aireratzen Charleroiko aireportuan, Belgikan. OLIVIER HOSLET / EFE Ormuzko itsasartearen blokeoak bere horretan jarraitzen badu, eta Europak erreserba estrategiko gehiago atera gabe, gutxi gorabehera maiatz bukaera arteko koltxoia duela kalkulatzen dute aholkularitza gehienek. Hots, shocka xurgatzeko gaitasunak muga bat du, eta muga hori gero eta gertuago dago, betiere Ormuzek itxita jarraitzen badu. Funtsean, hortxe dago, ekonomiaren ikuspegitik, krisi honen gakoa: zenbat irauten duten Iranen itxierak eta AEBen blokeoak. Itxaropentsuenek espero dute korapiloa laster askatzea. Baina orain artekoak ikusita, ezin baztertu esku hartze militar gehiago izatea munduko petrolioaren eta gasaren %20 ekoizten duen eskualdean. Hainbat gairen eskasia, kolpea, askoz gogorrago sentituko litzateke orduan. bonbek hondatutako azpiegiturak JP Morgan bankuaren analisi baten arabera, gatazkako lehen sei asteetan 60tik gora azpiegiturari egin diete eraso droneek eta misilek Persiar golkoan, eta haietatik 50 inguruk izan dituzte kalteak. Analisian diotenez, gehien-gehienetan konpontzeko ez litzateke denbora luzerik beharko, baina zortzi azpiegituratan kalteak larriak dira. Ras Laffango gas eta petrolio hobia da horietako bat. Qatarrek berak aitortu zuen urteak beharko dituela petrolio ustiaketan galdu den %17ko ahalmena berreskuratzeko. Bahraingo Sitra findegia da beste bat, zeinari birritan egin dioten eraso. Findegiak jomuga garrantzitsua izan dira erasoetan: hogei inguru bonbardatu dituzte. JP Morganen kalkuluen arabera, haien ekoizpen ahalmena 2,4 milioi upel apaldu da. Batzuk hasiak dira lanean, eta badira geldirik daudenak, badaezpada. 900 kbd berreskuratzeko (kbd, eguneko mila upel), aste batzuk beharko lirateke, eta hilabete inguru beste 800 kbd ekoizten hasteko. Baina falta diren 700 kbd-ak berreskuratzeko denbora gehiago beharko da, hain zuzen, Sitrako findegian eta Iranen Teherango findegian. IEA Nazioarteko Energia Agentziak emandako azken datuen arabera, Persiar golkoan erasoek kalte egindako energia instalazioak 80tik gora dira, eta haien herenek dituzte kalte larriak. Zenbaitzuek bi urte beharko dituzte berriz bete-betean jardun ahal izateko. ]]></content:encoded>
      <enclosure url="https://www.berria.eus/uploads/s1/83/87/31/0/france-oil.jpeg" type="image/jpeg" length="115233"/>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Huntz-geranioa]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/iritzia/jira/huntz-geranioa_2156896_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Oihana Arana]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Jira]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/iritzia/jira/huntz-geranioa_2156896_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Opor osteko lehen astea beti da okerrena. Egin gabe utzitakoak eta eginbehar berriak pilatzen zaizkit bulegoko mahaiaren gainean. Honi deitu; hari idatzi; hara joan; hona etorri; hau hasi; beste hura bukatu. Goizegi irten naiz egunero etxetik; beranduegi itzuli. Hara-hona nenbilela egin ditut egin beharreko deiak; lanekoak eta bihotzekoak. Robot ahotsa izan dut lehenengoetan; ahots nekatua besteetan. Konturatu egin da jendea. Kezkatu egin dira. Esan egin didate. Ohikoarekin alderatuta oso diferentea da nire nekatu ahotsa. Baxua. Baxu berbaren adiera guztiak dira baliagarriak kasu honetan. Tarrazean ibiltzen ditut berbak, autotik etxera bidean oinak bezalaxe. «Kantzauta nauelako da, e», esan diet tristura intuitu duten horiei guztiei. Luzea izan da astea. Hala ere, uste dut etorri naizela neure onera. «Geranixue emuten dau, baina ez dakitt geranixue dan», idatzi nuen orain dela hiruzpalau aste bulegoko paretan itsasi nuen post-itean. Gaur landare berri baten izena ikasi du nire lore-hiztegiak.]]></content:encoded>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA['Gernika', Gernikara]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/iritzia/zuzendariari/gernika-gernikara_2156757_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <category><![CDATA[Zuzendariari]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/iritzia/zuzendariari/gernika-gernikara_2156757_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Duela egun batzuk Imanol Pradales lehendakariak eskatu du Gernika Euskal Herrira ekarria izan dadila, Guggenheim museoan erakusteko. Espainiako Gobernua aurka dago, kontserbazio arrazoiak direla-eta. Gai errepikakor baten aurrean gaude: EAJren eskariak Espainiako Gobernuari, koadroa aldi baterako Euskadira ekartzea baimendu dezan (1981ean, 1998an, 2006an, 2010ean, 2017an eta 2026an) eta Espainiako Erreinuaren ukoak. Koadroa, New Yorken zegoela, Espainiara eramana izan zen Calvo-Soteloren gobernuaren garaian. Espainiako hedabideak eta Euskal Herriko gehienak koadroaren kontserbazio-arazotan zentratzen dira, ekartzearen ukoa zuritzeko. Alabaina, Euskal Herriak Picassoren koadroarekin gertatutakoari buruzko egia osoa ezagutu behar du, eta behingoz errelato faltsuak amaitu. Jorge Oteizak azaldu zuen honako elkarrizketan: No aguanto oír hablar aquí del 'Gernika' de Picasso [Ez dut jasaten hemen hitz egitea Picassoren Gernika-z], El Correo Español, 1988: «Jose Mari Uzelai margolariak, Eusko Jaurlaritzan kontseilari eta Arte Ederretako zuzendaria zelarik, uste zuen euskal gobernuarentzat Gernika narraskeria hutsa dela, adarjotze bat. Uzelaik, Madrilen 52an egin zidan bisita batean, kontatzen zidan 1937an, Parisen, Picassorekin batera zihoala Errepublika Espainiarraren aldeko manifestazio batean, eta galdetu omen zion ea Gernika-n agertzen diren eskuen atzamarrak pitilinak bezala margotu ote zituen, eta erantzun ziola baietz benetan. Baina arazoa zen Picassok ez zuela denbora galtzen ergelekin eztabaidatzen. Picasso konturatu zen zein larria zen pertsona hura Euskal Gobernuaren kontseilari izatea, eta mezua bidali zion Agirre lehendakariari koadroa idatziz eskatu ziezaion, uste zuelako euskaldunei zegokiela. Eskari hura ez zitzaion Picassori iritsi. 1962an, 25. urteurrenean, Joseba Rezolak, Defentsako idazkari eta Agirreren laguntzaile izanak, Basterretxeari eta bioi deitu zigun Donibane Lohizunera. Batzuetan Gernika zeritzan aldizkari txiki bat argitaratzen zuten, eta zenbaki berezi bat prestatzen ari ziren 25. urteurrenerako. Marrazki bat nahi zuten, adierazgarria, sinbolikoa. Nik esan nion Gernika-n zeukatela: lorea ezpata hautsiaren ondoan, heriotzaren eta esperantzaren sinbolo. Erantzun zigun Gernika ez zela interesgarria. Esan genion politikoki ongi jokatu zuela guri kontsulta egitean, baina oso gaizki guri kasurik egin nahi ez izatean. Eta joan egin ginen». Ikusiak ikusita, EAJk egin behar duen lehenengo gauza da egitateak aitortu eta euskal herriari barkamena eskatu. Eta ez jarraitu Espainiako Gobernuari koadroa behin-behinekoz eskatzen. Gertatutakoaren egia ezagututa, uste dut Euskal Herriak Espainiako Estatuari gurea dena itzultzea eskatu behar diola. Eta Picassoren Gernika-k Gernikan geratu behar duela, Euskal Herriaren Askatasunaren, Demokraziaren eta Bakearen ikur den foru-hirian.]]></content:encoded>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Hithium: Paris urrun da oraindik]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/ekonomia/analisia-ekonomia/hithium-parisetik-urrun_2156835_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Joxerra Senar]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Analisia-Ekonomia]]></category>
      <category><![CDATA[Nafarroa]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/ekonomia/analisia-ekonomia/hithium-parisetik-urrun_2156835_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Kirol kazetaritzako topikoak dioen bezala, Parisera iritsi arte ez dago Tourra irabazterik. Antzera, Hithium Txinako bateria ekoizleak eta Nafarroako Gobernuak azken akordioa sinatu arte, ez dago %100 ziurtatuta. Norabide horretan lehen urrats sendoa egin dute asteon Txinan bi aldeek, eta konpainiak Nafarroan ezartzeko konpromisoa adierazi du. Azkenean aurrera aterako balitz, 405 milioi euroko inbertsioa litzateke, inoizko bigarren handiena: lehen aldian, 700 enplegu sortzea espero da, eta bigarrenean, mila inguru orotara. Oso kopuru handiak dira duela zortzi urte eskas sortu zen konpainia batentzat. Nafarroako Gobernuak nabarmendu duenez, trantsizio energetikoaren zabaltzeari begira, sektore estrategikoa da; eta Hithiumek Europara hedatzeko orduan Nafarroa aukeratu izanak bertako industria eta ezagutza ekosistemaren balioa azpimarratzen du. Bi aldeek dute zer irabazi: Hithiumentzat Nafarroa Europarako sarbidea izan daitekeen bezala, Nafarroarentzat ere ezinbestekoa da akordioa gauzatzea, Txinako beste enpresa batzuk erakartzeko atea irekiko lukeelako. Hala ere, guztia tentu handiz hartzea komeni da. Hasteko, letra txikiak zer dioen jakitea falta da. Duela hilabete aurreratu zenaren arabera, proiektua lankidetza akordio bidez egingo da, baina gobernabidea, finantza alorra eta teknologia nola uztartuko diren ez da oraindik jakinarazi. Alegia, Nafarroan eraikiko den fabrika horretan zer beste bazkide egongo dira? Sozietate horretako kapitala nola elkarbanatuko da, eta horrek zer ondorio izango ditu erabaki ahalmenean? Horri loturik, zer laguntza publiko jasoko ditu proiektuak, eta orotara zer ekarpen egingo du Nafarroako Gobernuak? Hori ikusirik, zer berme eta konpromiso eskatuko dizkio Nafarroako Gobernuak Hithiumi? Guillermo Alonso Sodenaren atzerriko inbertsioen arduradunak azaldu duenez, hogei esparru identifikatu dituzte elkarrizketetan. Kultur talka Eta xehetasun ekonomikoez harago, kultur diferentziak ere garrantzi handia du. Azken bizpahiru hamarkadetan Euskal Herritik Txinara enpresa ugari joan dira (Irizar, Mondragon, Viscofan, Ormazabal, Siemens Gamesa...), eta hango erakundeekin eta enpresekin jardunez esperientzia handia pilatu dute. Orain, inbertsioen joera iraultzen ari den honetan, euskal erakundeei dagokie kultur arrakala hori betetzea. «Kultur talka handia izan dugu, baina uste dut tekla egokia jo dugula eta Txinako enpresa kulturak eta Nafarroakoak bat egin dutela», esan du Alonsok. Hithiumek, berriz, Nafarroaren «eraginkortasuna» nabarmendu du. Atzean Jaurlaritzari eginiko kritika suma badaiteke ere, hitz horiei zentzua eman behar zaie. Izan ere, zer da eraginkortasuna Hithiumentzat? Iaz Jaurlaritzak lankidetza akordioa egin zuen harekin, eta bertan ezarri ahal izateko Txinak eskatzen duen eskema bera proposatu zitzaien txinatarrei: Mondragon korporazioa industria bazkide sendo gisa, partaidetza eta erabaki ahalmena elkar partekatuz. Hithiumek uko egin zion eskaintzari. Txinan, eskema horrek teknologiaren eta ezagutzaren transmisioa egiteko modua eman die bertako enpresei, eta, horregatik, logika horri berari Hithiumek ezezkoa eman izana kezkagarria da. Txinako enpresak erakartzeko orduan, kezka hori bera adierazi du Europako Batzordeak. Industria bizkortzeko legean, deskarbonizazioari lotutako sektoreetan inbertsio jakin batzuen arriskuaz ohartarazten du: balio erantsirik sortu ez eta Europako hornidura kateari kalte egin diezaiekete. Hori eragozteko, babes neurriak eta teknologia transmisioa bermatzeko baldintzak ezartzeko beharra azpimarratzen du. Mikel Irujo Industria kontseilariak bat egiten du ikuspegi horrekin, eta ziurrenik negoziazioetan presente egon da auzi hori. Nafarroako Gobernuko eta Hithium enpresako ordezkariak, Xiamengo (Txina) egoitzan. NAFARROAKO GOBERNUA Orain gutxira arte guztiz ezezaguna zen Hithium, baina bizpahiru urtetan fakturazioa laukoiztu du, eta etorkizunera begira potentzialitate handiko litiozko ioi baterien produkzioan mundu mailako bigarren enpresa handiena bilakatu da. Ibilgailu elektrikoen zein energia berriztagarrien arloan puntako enpresen hornitzaile da gaur egun, eta mendebaldera hedatzeko estrategia betean murgilduta dago: iaz, AEBetako Texas estatuan, Mesquite hirian 200 milioi dolarreko lantoki bat inauguratu zuen; Europan, berriz, Nafarroan ezartzeko asmoaz harago, Europa ekialdean energia bateriak hornitzeko akordio bat hitzartu du Solarpro enpresarekin. Hain hazkunde azkarrak bertigoa eragiten du ezinbestean. Horregatik, Hithiumen arrisku profila erne zaintzeko modukoa da, biltegiratze sistemek potentzialtasun handia badute ere. Hain hazkunde azkarrak bertigoa eragiten du ezinbestean. Horregatik, haren arrisku profila erne zaintzeko modukoa da, biltegiratze sistemek potentzialtasun handia badute ere. Trantsizio energetikoaren arloan hainbeste egitasmo izaki, BNEF erakundeak gida moduko bat eskaintzen die inbertitzaileei, proiektuen arrisku eta aukerak baloratzeko: zerrenda horretan kalitateko Tier 1 atalean kokatu du Hithium, luzarorako inbertsioak finantzatzeko gai dela islatuz. Alta, bere zor mailaren eta kaudimenaren datu zehatzik ez dago. Era berean, Hong Kongeko burtsan akzioak saltzeko bi saiakera egin ditu, baina azkenean ez ditu epeak bete. Era berean, CATL lehiakideak jabego intelektualaren legeak urratu eta teknologia eta langileak ebatsi izana leporatu dio Wu Zuyu Hithiumeko sortzaileetako bati. Konpondu gabeko auzi bat da hori. Horrek guztiak agerian uzten du zuhurtzia handiz jokatu behar dela albistearen distiraren aurrean. Hithiumek lantokia datorren urtean abiarazi nahi badu ere, Nafarroako Gobernuak onartu du «urratsez urrats» mugitu behar direla. Arestiko topikora itzuliz, Parisko helmuga urrun da oraindik. ]]></content:encoded>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Apirileko argazkiak]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/iritzia/larrepetit/apirileko-argazkiak_2156874_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <dc:creator><![CDATA[Iñigo Aranbarri]]></dc:creator>
      <category><![CDATA[Larrepetit]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/iritzia/larrepetit/apirileko-argazkiak_2156874_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[«Apirila da hilik krudelena, lur hileko lilak hazten…». Erraz hartzen zaio airea T.S. Elioten poema hasierari. Apirila krudela da primaderak itzultzera behartzen duelako bizitza. Agur neguko lozorroari, bizitakoa berpizteko aroa da. Eta memorian, nork bereak. Oraintxe beteko da mende erdi Anparo Arangoaren argazkiak zabaldu zirela. Eta oraino ere, orduko ni hura datorkit, auzokoak erdi gordean ekarritako Zeruko Argia haren bueltan etxeko guztiok, begiak arranpalo. Koloretako irudietan, neska bat ohatzean erdi biluzik, gerritik behera net ubeldurik. Ez zen ordura arte tortura hain garbi inoiz erakutsi. Kuarteletan zer gertatzen zen, jakina zen. Horrexegatik zeukaten ohitura hartua alkate askok, zirenak zirela ere, bertara aurkeztekoa atxilotuaren egoeraz arduratzeko. Torturatzaileek, bestalde, ez zuten arazorik harrapakina senideei eta lagunei erakusteko: begira zer egiteko gauza garen. Mundua bestelakoa zen orduan. Gerokoa da gertatua ukatzea. Torturatuari ez sinestea, auzi unibertsala da. Ariel Dorfman-en Herio eta neskatxa antzezlanean, eztabaidan ari dira senar-emazteak. Paulina haserre dago Gerardorekin. Ez dago ados gobernu berriarekin, diktaduran gertatutakoak zuritzen ari dela deritzo. Txikitu egin zuten, baina bere lekukotza besterik ez du. Senar borondatetsua gobernuarentzat dabil lanean. Giroa estutzeko, zalantzan jartzen du Paulinaren hitza, etxean agertu zaien mediku onbera itxurako hori ezin izan liteke emaztearen torturatzailea, burutik egin zaio. Egun, badakigu bost mila torturatutik gora izan direla Euskal Herrian azken hamarkadetan. Tantaka datoz onespenak, eta ez berez. Izan ere, non uzten du bere burua gobernu batek onartzen badu bere funtzionarioek tortura sistematikoki praktikatu dutela? Negazionismo horrexen babesean pasatu dira, hain zuzen ere, zigorrik gabe hemengo Jesus Muñecas guztiak. Gu, eskerrak, Javier Iabenek Arangoari ospitalean eginiko argazkien egiarekin iratzarri gintuen apirilak. Adimenak ez zuen artifiziala izateko aukerarik.]]></content:encoded>
    </item>
    <item>
      <title><![CDATA[Ertzaintza: porrotaz baino gehiago, utzikeriari buruz]]></title>
      <link>https://www.berria.eus/iritzia/artikuluak/ertzaintza-porrotaz-baino-utzikeriari-buruz_2156885_102.html</link>
      <pubDate>Sun, 19 Apr 2026 05:00:00 +0200</pubDate>
      <category><![CDATA[Artikulua]]></category>
      <guid isPermaLink="true">https://www.berria.eus/iritzia/artikuluak/ertzaintza-porrotaz-baino-utzikeriari-buruz_2156885_102.html</guid>
      <content:encoded><![CDATA[Igor Eizagirrek plazaratutako gogoetak galdera garrantzitsu bat utzi du mahai gainean: Ertzaintzaren gaur egungo egoera sindikatu baten porrota ote den, ala eredu oso baten ondorio. Zilegi da galdera. Baina erantzuna zintzotasunez bilatu nahi bada, komeni da eztabaida siglen arteko lehia hutsetik eta sinplifikazio erosoetatik ateratzea. Arazoa ez da sindikatu baten gainbehera hutsa; sakonagoa da: urte luzez Ertzaintza noraezean utzi duen hutsune politiko eta sozial baten ondorioa da. Ertzainok ez gara gizarte honetatik aparteko gorputz arrotz bat. Euskal gizartearen parte gara: hemen bizi gara, hemen hazten ditugu seme-alabak, eta herri honek dituen kezka, kontraesan eta itxaropen berberak ditugu. Horregatik, akats politiko handia izan da Ertzaintzari kanpotik begiratzea, bloke homogeneo eta arrotz gisa tratatzea edo, are okerrago, etsai sinboliko bihurtzea. Horrela ez da errealitatea ulertzen. Eta ulertzen ez dena nekez zuzendu daiteke. Azken urteotan, gainera, bi joera kaltegarri elkartu dira. Batetik, EAJk Ertzaintza sarri kudeatu du ikuspegi teknokratiko eta administratibo batetik: hutsuneak bete, egiturari eutsi, zenbakiak estali. Baina instituzio batek ezin du taula eta portzentajeen logikarekin bakarrik funtzionatu. Ertzaintza ez da plantilla huts bat; autogobernuaren egitura estrategikoa da, eta herri honi lotutako norabidea behar du. Bestetik, EH Bilduren inguruan zabaldu den jarrera politiko batek maiz Ertzaintza susmoaren, seinalamenduaren eta konfrontazio errazaren eremuan mantendu du. Horren ondorioz, egunerokoan lanean ari diren milaka langileren errealitatea lausotu egin da, eta instituzio osoa aurkari politiko baten irudi sinplera murrizteko joera indartu da. Horrek ez du alternatibarik eraikitzen; distantzia handitzen du. Batzuek administratu egin dute; besteek, seinalatu. Biek, bakoitzak bere erara, hutsune bera handitu dute. Eta hutsune politikoak ez dira inoiz hutsik geratzen. Instituzio bati aitortza kentzen zaionean, norabidea lausotzen zaionean eta gizartearekiko lotura ahultzen denean, beste batzuek ikusten dute bertan sartzeko aukera. Hor dago gaurko arrisku nagusietako bat. Euskal gizartean sustrai ahulak dituzten korronteek lekua aurkitu dute Ertzaintzaren barruan eragiten saiatzeko. Ez ustekabean, ez bat-batean; beste batzuek utzitako espazioa baliatuz baizik. Euskal gizartean sustrai ahulak dituzten korronteek lekua aurkitu dute Ertzaintzaren barruan eragiten saiatzeko Horregatik, eztabaida ez da porrot egin duen edo ez. Garrantzitsuagoa da galdetzea nork defendatuko duen benetan Ertzaintza herri honen parte gisa, nork lagunduko duen bere erro zibilari eusten, eta nork sendotuko duen haren eta gizartearen arteko lotura. Ez baita gauza bera segurtasun eredua eztabaidatzea edo egunero zerbitzu publikoa ematen duten langileak mesfidantzaz jomuga bihurtzea. Ezta gauza bera ere instituzio bat hobetzeko kritikak egitea edo, etengabe, ahultzen laguntzea. Sindikalismoaren ikuspegitik, auzia are argiagoa da. Langileak ez dira diskurtso abstraktuekin identifikatzen, batez ere haien eguneroko ikuspegitik eta errealitatetik urrun daudenean. Ez dute tutoretza ideologikorik behar. Haien arazo zehatzei helduko dien sindikalismoa behar dute: lan baldintzei, aitortzari, duintasunari eta etorkizunari begiratuko diena. Hor dago Esan-en ibilbidearen zentzua: ez goitik diseinatutako operazio batean Eizagirre jaunak esan duen moduan, baizik eta behetik sortutako tresna batean, langileak entzun, haien irizpidea errespetatu eta eguneroko gatazkei erantzuteko. Hor dago koska. Eremu hori hutsik uzten denean, edo kudeaketa hotzaren eta konfrontazio antzuaren artean galtzen denean, beste batzuek betetzen dute. Testuinguru horretan, Esan euste-horma bihurtu da, populismoaren atzean ezkutatzen den espainiar ultraeskuinak Ertzaintzan lekua irabazteko egin duen ahaleginaren aurrean. Eta espazio hori norabide horretan betetzen den neurrian, arriskua handitu egiten da euskal gizartean errotuago dauden beste sektore batzuei —bereziki ikuspegi abertzaleko gazteei— lekua kentzeko. Horregatik, arduraz jokatzeko garaia da: ez Ertzaintza idealizatzeko, ez kritiko ez jokatzeko, baizik eta euskal instituzio estrategiko bat kanpoko agenda autoritarioen mesedetan higatzen ez uzteko. Ertzaintzak herri honen parte den euskal polizia izaten jarraitu behar du: sustrai zibilekoa, bere langileen konpromiso profesionalean eta gizartearekiko lotura sendoan oinarritua. Ez da hutsetik eraiki beharreko zerbait, baizik eta zaindu, indartu eta desbideratzeetatik babestu beharreko ondare instituzional eta sozial bat. Horretarako, ordea, ez da nahikoa kudeaketa teknokratikoa, ezta etengabeko seinalamendu antzua ere. Benetako erantzukizun politikoa behar da, eta benetako sindikalismoa ere bai. Bestela, porrotaz hitz egiten jarraituko dugu, baina hori bai, aitortuko dugu porrot hori nork eta nola elikatu duen?]]></content:encoded>
    </item>
  </channel>
</rss>
