Azkenaldian gazte askok diote presio akademikoarengatik arazo psikologikoak areagotu egin zaizkiela. Baina, zein modutan eragiten dute batxilergoak eta ikasketek osasun mentalean?
ARES AGÜERO – LUR IRAZUSTA – MARTIN ORDOÑEZ – IRAIA PEÑA
HEZKUNTZA – 2026-10-20
Gaur egungo gazteek presio akademiko handiari egin behar diote aurre, baina presio hori ez dute liburuek bakarrik eragiten. Espektatiba soziala, huts egiteko beldurra, ingurukoen onespen beharra eta etorkizuneko helburuak ez betetzeko beldurra ekuazio berean sartzen dira. Horiek guztiek, gazteen osasun mentalean dute eragina, antsietate eta bestelako arazo mentalak sortuz.
Zailtasun akademikoa baino gehiago
“Batxilergoan ez dago zailtasun akademikoa bakarrik, exijentzia akademikoekin batera exijentzia sozialak ere badaude” aipatu du Eneko Uzkudun Gurrutxagak, Ítaca Zarauzko Psikologia Klinikako psikologoak. Batxilergoa trantsizio etapa laburra baina bizia da, eta aldaketa asko aldi berean gertatzen dira; sozialki gehiago exijitzen da, bizipen berri batzuk bizi behar dira eta aldaketa asko gertatzen dira pentsatzeko moduan ere. Horien aurrean, urduritasuna sortzen da, eta exijentzi sozialak eta akademikoak, bukle bat bezala, berrelikatu egiten dira.
Aurrez aipatu bezala, eskolaz kanpoko arazoek ikasketetan eragina izan dezakete. Familiek eta irakasleek rol garrantzitsua dute gazteek sentitzen duten presioan. “Gurasoek eta irakasleek azterketa horretan jokatzen dutena adierazteko moduak, ikasleek azterketa horrekiko duten ikuspuntua aldatuko du” baieztatu du psikologoak. Hau da, guraso eta irakasleen ikuspuntua berenganatzeko ohitura dute gazteek.
Buruaren eragina
Eneko Uzkudunek dio askotan bere burua betetzen den profezia gertatu ohi zaiela ikasleei. Horrek esan nahi du azterketa bat gaizki aterako zaigula pentsatzen badugu gero gaizki ateratzen bada geure buruak eragina izan duelako da, agian ez garelako nahikoa ondo prestatu eta ez dugulako izan geure buruarengan nahikoa konfiantza. Horrez gain, emaitza negatibo hori lortzean “banekien” pentsatu eta ez gara konturatzen gure buruaren pentsamendu negatiboen ondorio izan dela.
Aldiz, egoera berdinean egonda eta presioa gailenduta, askoz ere emaitza hobeak lor daitezke. Beraz, Enekok esandakoa eta gero, ondoriozta dezakegu buruak eta pentsamenduek uste duguna baino eragin handiagoa izaten dutela.
«Nik baldintzatzen dut nire burua aldez aurretik gehiegi kezkatuz»
ENEKO UZKUDUN GURRUTXAGA, ÍTACA KLINIKAKO PSIKOLOGOA
Bide desberdinak, helmuga berdinera
Gazte asko beldur dira hautaproban huts egiteko, izan ere, atzera-bueltarik gabeko puntua dela uste dute. “Hautapropak, hitzak esaten duen bezela batzuk hautatu egiten ditu”. Horrek urduritasuna eragin dezake, baina horren menpe ez gaudela gogoan izan behar da. “Bide askok eraman dezakete leku berdinera”.
Bide klasikoa edo jende gehienak egiten duena batxilergoa, ondoren USaPa eta amaitzeko gradua egitea da segidan lan mundura sartzeko masterren bat egin ondoren. Beraz, kalkulatzen da 22 urterekin sartzen dela jendea lan mundura. Hala eta guztiz ere, hautaproba huts eginez gero, beranduago egiteko aukera dago, eta ikasi nahi dena ikastera iritsi, apur bat beranduago. Gainera, lanbide heziketa eginda ere goiz hasi zaitezke lanean.
Sintomak eta estresaren kudeaketa
“Ezin dugu termometro bera erabili pertsona guztientzat, pertsona guztiok ez daukagu sentiberatasun berdina” azpimarratu du Enekok. Bakoitzak sintoma desberdinak izan ditzake presio berdinaren ondorioz. “3 pertsonak azterketa berdinaren aurrean desberdin erantzungo dute, batzuk loa galduko dute, bestek gosea galduko dute, besteei granoak aterako zaizkie…”
«Presioak gasolina bezala funtzionatzen du, presiopean gure gorputzak ondo erantzuten badu, baliabide horiek aprobetxa ditzakegu, baina gure erantzuna ez bada proportzionala, gasolina hori pozoi bihurtu daiteke»
Arazo honi aurre egiteko, “estresaren higiene orekatua” mantentzea gomendatzen du adituak, hau da, tentsio eta distentsio modulazio hori orekatua izatea. “Tentsio edo estres fase batek beti ondoren distentsio fase bat izan beharko luke”. Distentsio fase hori buruari deskonektatzen laguntzen dion zerbait izan daiteke.
Beraz, hau guztia esan eta gero, presio akademikoa eta presio soziala elkarloturik daudela ondoriozta daiteke, batak bestea elikatzen duelako, ikasgeletan antsietatea sortuz.