Udako Olinpiar Jokoak

ortotipografia >> Zenbakiak >> Kiroletako emaitzak, denborak eta markak

Kiroletako emaitzak zifraz adierazten dira beti, marratxoz loturik.

Osasunak 5-0 irabazi zuen. [Honela irakurri: bost eta huts irabazi zuen Osasunak.]

Belokik eta Eugik 19-22 galdu zuten.

Denborak eta markak zifraz idazten dira beti. BERRIAn, puntuz bereizten dira orduak, minutuak eta segundoak. Segundoen hamarrenak komaz markatzen dira.

Iban Mayok 7.25.34,6 egin zuen. [7 h 25 min 34,6 s]

Fizek marka berria ezarri zuen: 2.02.04. [2 h 2 min 4 s]

Unitatea eta hamarrenak komaz bereizten dira.

Jonhsonek 9,75 segundoko marka jarri du.

 

BRASIL

BRASIL

Brasilgo Errepublika Federala
Herritar izena: brasildar.
Eremua: 8.511.965 km2.
Hiriburua: Brasilia (brasiliar).
Hiri nagusiak: Sao Paulo, Rio de Janeiro, Salvador, Belo Horizonte, Recife, Porto Alegre, Manaus, Goiania, Curitiba, Belem, Campinas, Fortaleza, Boa Vista, Sao Luis, Fortaleza, Natal, Teresina, Santos, Vitoria, Campo Grande.
Dirua: erreal.
Hizkuntzak: portuges (ofiziala), espainiera, ingeles, frantses, hainbat hizkuntza indiar (guaraniera, kaingang, nadeb, caraja, karibeera, tukano, arara, terena, bororo, apalai, canela). Asko, galtzeko arriskuan. Zenbait hizkuntza indiarrek koofizial estatusa lortu dute 2003. urtean: nheengatu, tukano eta baniwa.
Biztanleak: 198,3 milioi (NBE, 2012). Zuri (%53,7; tartean portuges, aleman, italiar, espainiar eta poloniar), mulato (%38,5; beltz-zuri nahasketa), beltz (%6,2), asiar (%0,5), amerindiar (%0,4; dozenaka herri, asko eta asko desagertzeko zorian), zehaztugabe (%0,7).
Erlijioak: katoliko (%73,6), protestante (%15,4), espiritualista (%1,3), budu (%0,3), beste (%1,8), zehaztugabe (%0,2), sinesgabe (%7,4).

erdarazeuskaraz
Archipiélago de San Pedro y San Pablo / rochers de Saint-Pierre et Saint-Paul / Saint Peter and Saint Paul ArchipelagoDone Petri eta Done Paulo artxipelagoa
Mato Grosso do SulHegoaldeko Mato Grosso
Meseta brasileña / plateau brésilien / Brazilian HighlandsBrasilgo goi lautada
OrinocoOrinoko
PantanalPantanala, -a
Rio Grande do NorteIparraldeko Rio Grande
Rio Grande do SulHegoaldeko Rio Grande
Río NegroRio Negro
Sao FranciscoSao Francisco
Sierra del MarSerra do Mar
Trinidad y Martín VazTrindade eta Martim Vaz
 

GREZIA

GREZIA

Heleniar Errepublika
Herritar izena: greziar / greko.
Eremua: 131.940 km2.
Hiriburua: Atenas (atenastar).
Hiri nagusiak: Tesalonika, Patras, Heraklion, Larisa, Lamia, Komotini, Ioanina, Korfu, Mitilene, Tripoli, Ermoupoli, Kozani, Pireo, Peristeri.
Dirua: euro.
Hizkuntzak: greko/greziera (ofiziala, %99), albaniera, turkiera, aromaniera, italiera, errusiera, mazedoniera, romani, ingeles, frantses.
Biztanleak: 11,4 milioi (NBE, 2012). Greziar (%98), beste (%2; mazedoniar, turkiar, albaniar, ijito, errusiar...).
Erlijioak: greziar ortodoxo (%98), musulman (%1,3), beste (%0,7).
Transkripzioak: izen bereziak idazteko, ikus alfabeto grekotik transkribatzeko taula.

erdarazeuskaraz
Acaya / Achaïe / AchaeaAkaia
Aegean sea / mer ÉgéeEgeo itsasoa
Arcadia / ArcadieArkadia
Atenas / AthenesAtenas
Athos / Estado Monástico Autónomo de la Montaña Sagrada / La République monastique de la Sainte MontagneAtos / Mendi Santuko Errepublika Monastiko Autonomoa, -a
Atica / AttiqueAtika
Atica Occidental / Attique de l'Ouest / West AtticaMendebaldeko Atika
Atica Oriental / Attique de l'Est / East Attica Ekialdeko Atika
Beocia / Béotie / BoeotiaBeozia
Calcídica / Chalcidique / ChalkidikiKaltzidika
Canea / Hania / Canée / ChaniaKanea
Cefalonia / Céphalonie / KefaloniaZefalonia
Citera / Kythira / CythèreKizera
Corfú / Corfou / KerkiraKorfu
Corintia / CorinthieKorintia
Corinto / CorintheKorinto
Creta / CrèteKreta
Cícladas / CycladesZikladeak, -ak
Delphes / DelphiDelfos
Dodecaneso / DodécanèseDodekaneso
Egeo meridional / Sud de l'Égée / South AegeanHego Egeo
Egeo septentrional / Nord de l'Égée / North AegeanIpar Egeo
El Pireo / Le Pirée / PeiraieusPireo
Emacia / Imathie / Émathie / ImathiaEmatia
Epire / EpirusEpiro
Espóradas / SporadesEsporadak, -ak
Estado Monástico Autónomo de la Montaña Sagrada / La République monastique de la Sainte MontagneMendi Santuko Errepublika Monastiko Autonomoa, -a
Etolia-Acarnania / Étolie-Acarnanie / Aetolia-AcarnaniaEtolia-Akarnania
Eubée / EuboeaEubea
Eurytanie / ÉvrytanieEuritania
Ftiótide / Phthiotide / PhthiotisFtiotida
Fócida / Phocide / PhocisFozida
Grecia Central / Grèce central / Central GreeceErdialdeko Grezia
Grecia occidental / Grèce de l'Ouest / West GreeceMendebaldeko Grezia
Hebros / EvrosHebro
Ilia / ElisElide
Ioannina Ioanina
Islas Jónicas / Îles ioniennes / Ionian IslandsJoniako uharteak, -ak
Laconia / LaconieLakonia
LarissaLarisa
LasithiLasiti
Leucas / Leucade / LefkadaLeukada
Macedonia Central / Macédoine centrale / Central MacedoniaErdialdeko Mazedonia
Macedonia occidental / Macédoine de l'Ouest / West MacedoniaMendebaldeko Mazedonia
Macedonia oriental y Tracia / Macédoine de lst et Thrace / East Macedonia and ThraceEkialdeko Mazedonia eta Trazia
Messénie / MesseniaMesenia
Mitilene / Mitilini / Mytilene Mitilene
Naupacto / Naupacte / Naupactus / NafpaktosNaupaktos
Nauplia / Nauplie / Nafplion / NafplioNauplio
Olimpia / Olympie / OlympiaOlinpia
Pirée / PiraeusPireo
PrevesaPreveza
Quíos / ChiosKios
RhodopeRodope
Rodas / Rhodes Rodas
Rétimo / Réthymnon / RethymnoRetimno
SerraiSerres
Tesalónica / Thessalonique / ThessalonikiTesalonika
Tesprótida / Thesprotie / ThesprotiaTesprotia
Thessalie / ThessalyTesalia
XanthiXanti
Zante / Zacinto / Zakynthos / ZacyntheZante / Zazinto

ingelesezfrantsesezgaztelaniazeuskaraz
iuu, y, ii
kkc, qu, kk
kh, chkhjkh
ououou, uu
phphph, ff
r, rhrr, rrr
ththc, zth
u, yu, yu, yy
zzsz

[sigla] CIO* e. NOB, Nazioarteko Olinpiar Batzordea.

[sigla] COI* e. NOB, Nazioarteko Olinpiar Batzordea.

[sigla] IOC* e. NOB, Nazioarteko Olinpiar Batzordea.

[sigla] NOB. /ene-o-be/ Nazioarteko Olinpiar Batzordea (IOC*, COI*, CIO*).

[sigla] WADA. /bada/ Dopinaren Aurkako Munduko Agentzia (AMA*).

abaniko 2* Txirrindularitzan, 'haize-babes'.

aldea. Zenbakiekin uztartzeko, '-en' lotura erabili, ez '-ko'. Kiroletan aldea adierazteko, '-(e)z' erabiltzen da nagusiki, edo, bestela '-en aldea'. Mila botoko aldea*[e.] Mila botoren aldea. // Miarriztarrek puntu batez galdu zuten Tolosaren aurka, Aguileran. Lau tantoz nagusitu dira olaizolatarrak. Bi segundoren aldea kendu dio gaurko etapan.

antidopin*, antidoping*, kontrol antidopin* e. dopin analisi, dopin kontrol.

arerio, etsai. Kiroletan, erabili 'aurkari', 'aurkako', 'kontrako', 'kontrario'.

arku tiro, arkulari.

arraun 1. Ontziak mugitzeko tresna.

arraun 2. Kirola. Arrauna krisian dago.

arraunari eragin (arrauna eragin*).

arraunka. Arraun eginez.

arraunketa 1. Arraun saioa.

arraunketa 2. Kirola. Kirol ederra da arraunketa.

artean, arteko. Kirolei buruz mintzatuz, gehiegi erabiltzen da, beste esapide batzuk baztertzeraino. Osasunaren eta Athleticen arteko partida jokatuko da gaur*[e.] Osasunak eta Athleticek partida jokatuko dute gaur. Osasunak eta Athleticek elkarren kontra jokatuko dute gaur.

atletismo / athlétisme / athletics: atletismo

atletismoa. Jauziak: gorako jauzia (altuera jauzi*), jauzi hirukoitza, luzerako jauzia, pertika jauzia. Jaurtiketak: diskoa (disko jaurtiketa), mailua (mailu jaurtiketa), pisua (pisu jaurtiketa), xabalina (xabalina jaurtiketa). Lasterketak: 100 metrokoa, 200 metrokoa, dekatloia, ibilketa (20 kilometroko ibilketa), heptatloia, hesidunak (400 metroko hesiduna), krosa, maratoia, oztopodunak (3.000 metroko oztopoduna), txandakakoak (4x100 metro txandaka)...

aurka 1. Kirolei buruz mintzatuz, gehiegi erabiltzen da, beste esapide batzuk baztertzeraino. Iazko txapeldunak gorriak ikusi zituen Goizuetakoaren aurka irabazteko*[e.] Iazko txapeldunak gorriak ikusi zituen Goizuetakoari irabazteko.

badminton: badminton

baloncesto / basketball: saskibaloi

balonmano / handball: eskubaloi

baselina egin* e. (baloia) harrotu, (baloia) loratu. Kiroletan.

belaontzi.

BMX, ciclismo BMX / Bicycle motocross / BMX (Bike Moto Cross): txirrindularitza akrobatiko, BMX

boxeo, boxeolari, boxeatu. Boxeo kategoriak: arina, astuna, erdiarina, erdiastuna, erdiertaina, ertaina, euli pisua, luma pisua, mini-eulia, oilar pisua, superarina, superastuna, superoilarra, welter pisua.

boxeo / boxe anglaise / boxing: boxeo

ciclismo de montaña / vélo tout terrain / cycling - mountain bike: mendiko txirrindularitza

ciclismo de pista / cyclisme sur piste / cycling - track: pistako txirrindularitza, pista estaliko txirrindularitza

ciclismo de ruta (contrarreloj) / cyclisme sur route (contre-la-montre) / cycling - road (time trial): errepideko txirrindularitza (erlojupekoa)

ciclismo en ruta / cyclisme sur route / cycling - track cycling - road (road race): errepideko txirrindularitza

concurso completo de equitación / concours complet d'équitation /  equestrian - eventing: zaldi lehiaketa oso

crawl. Igeriketa estilo librea.

dekatloi, dekatloilari. Hauek dira dekatloiko hamar probak: 100 metrokoa, luzerako jauzia, pisu jaurtiketa, gorako jauzia, 400 metrokoa, 110 metroko hesiduna, disko jaurtiketa, pertika jauzia, xabalina jaurtiketa eta 1.500 metrokoa.

diana 2* e. itu, jomuga. Bi tiroz jo du itua.

doma clásica / equestrian - dressage: zaldi heziera klasiko

domina. Medaila.

dopatu, dopin, dopin analisi, dopin kontrol (doping*).

equitación (saltos) / équitation (sauts) / equestrian - jumping: zaldi jauzi

errelebu* e. txanda. Txandakako igeriketa proba.

errodadore* e. ordokilari. Txirrindularitzan.

esgrima / escrime / fencing: eskrima

eskrima (esgrima*). Ezpata jokoa.

fútbol / football: futbol

fair play* e. gizalege, kirol lege, joko garbi. Kiroletan, 'kirol lege' erabil daiteke; bestela, hobe 'gizalege'.

garaipena lortu. h. irabazi. Atletico Madrilen aurka lortutako garaipenak lasaitasuna ekarri dio taldeari*[e.] Atletico Madrili irabazi izanak lasaitasuna ekarri dio taldeari.

garaipen erosoa lortu* e. erraz irabazi, aise irabazi... Kiroletako klixe gogaikarria da. Getxok garaipen erosoa lortu du Santboianaren aurka*[e.] Getxok erraz irabazi dio Santboianari.

gimnasia. h. gimnastika.

gimnasia artística / gymnastique / artistic gymnastics: gimnastika artistiko

gimnasia en trampolín / tranpoline / trampolining: tranpolineko gimnastika

gimnasia rítmica / gymnastique rythmique / rhythmic gymnastics: gimnastika erritmiko

gimnastika. Gimnastika artistikoa: lurra, barra finkoa, barra paraleloak, zaldi uztaiduna, eraztunak, jauzi zaldia (gizonezkoak); oreka barra, lurra, barra asimetrikoak, jauzi zaldia (emakumezkoak). Gimnastika erritmikoa: pilota, zinta, soka, uztaia, mazoak.

golf: golf

gurpilean joan (gurpilera joan*). Txirrindularitzan, aurrekoari segitzea tarterik utzi gabe. Mercado gurpilean joan da.

halterofilia / haltérophilie / weightlifting: halterofilia

heptatloi, heptatloilari. Hauek dira heptatloiko zazpi probak: 100 metroko hesiduna, gorako jauzia, pisu jaurtiketa, 200 metrokoa, luzerako jauzia, xabalina jaurtiketa eta 800 metrokoa.

hockey. Belar hockeya, izotz hockeya, patin hockeya.

hockey sobre hierba / hockey sur gazon / field hockey: belar hockey

hutsarte. Tartea; zenbait kiroletan, jokatu gabeko denbora. Ekisoainek hutsartea eskatu behar izan zuen, bi puntuak Bartzelonarako bidean zihoazelako. Partida amaitzeko minutu erdia falta zela, hutsartea eskatu zuen Hormadik.

ibilketa (martxa*). Atletismoko kirola. Odriozola nagusitu zen 20 kilometroko ibilketa proban.

igeriketa. Hona hemen estiloak: bizkar estiloa (bizkar igeriketa), bular estiloa (bular igeriketa), estilo librea edo crawl estiloa (igeriketa librea edo crawl igeriketa), tximeleta estiloa, lau estiloak (400 metro lau estiloak), txandaka.

irteera hartu* e. irten, abiatu... Kontuz kiroletako klixeekin. Txirrindulariak prest zeuden irteera hartzeko*[e.] Txirrindulariak prest zeuden irteteko.

jaurtiketak. Hona hemen atletismokoak: diskoa (disko jaurtiketa), mailua (mailu jaurtiketa), pisua (pisu jaurtiketa), xabalina (xabalina jaurtiketa).

jauzi. Salto, salto egin. Atletismoko jauziak: gorako jauzia (altuera jauzi*), jauzi hirukoitza, luzerako jauzia, pertika jauzia. Ur jauzia.

jauzi ohol. Tranpolina, gimnastikan eta beste kirol batzuetan erabiltzen den tresna.

Joko Olinpiko* e. Olinpiar Joko.

judo: judo

judo, judoka. Kategoriak: estraarin, erdiarin, arin, erdiertain, ertain, erdiastun, astun.

kayak. Ontzi mota, oso arina, luzea eta estua.

kiroldegi (polikiroldegi*).

kirol lege (kiroltasun*). Lehia gogorra izango da, baina kirol legez jokatua.

kiroltasun* e. kirol lege.

KO. 'Knock-out'. Boxeoan, borroka bukatzeko modua.

kontrol antidopin* e. dopin analisi, dopin kontrol.

lanzadore* e. esprint-bideratzaile. Txirrindularitzan.

lasterketak. Atletismokoak: dekatloia, ibilketa (20 kilometroko ibilketa), heptatloia, hesidunak (100 metroko hesiduna), krosa, maratoia, oztopodunak (3.000 metroko oztopoduna), txandakakoak (4x100 metro txandaka)...

lucha grecorromana / lutte gréco-romaine / Greco-Roman wrestling: borroka greko-erromatar

lucha libre / lutte libre / freestyle wrestling : borroka libre

medaila. Domina.

natación / natation / swimming: igeriketa

natación de larga distancia, maratón de natación / natation de longue distance / marathon swimming: igeriketako maratoi

natación sincronizada / natation synchronisée / synchronised swimming: igeriketa sinkronizatu

navegación a vela / nautisme à la voile / sailing: bela, belako nabigazio

Olinpiar Joko (Joko Olinpiko*).

Paralinpiar Jokoak, -ak (Paraolinpiar Jokoak*, Joko Paralinpikoak*).

pentatlón moderno (salto ecuestre, combinada) / pentathlon moderne (équitation, combiné) / modern pentathlon (riding, combined): pentatloi moderno (zaldi jauzi, zaldiketa; konbinatua)

pentatloi, pentatloilari. Hauek dira pentatloiko bost probak: tiroa, eskrima, igeriketa, zaldiketa eta kros lasterketa.

piragüismo en aguas tranquilas / course en ligne (canoë-kayak) / canoe sprint: ur bareko kanoa, ur bareko kanoa-kayak

piragüismo en eslalon / slalom (canoë-kayak) / canoe slalom: eslalomeko kanoa, eslalomeko kayak

porrota ezagutu* e. galdu. Kiroletako klixe gogaikarria da. Lau jardunaldi egin ditu porrota ezagutu gabe*[e.] Lau jardunaldi egin ditu galdu gabe.

proba. Esperimentuak, kirol lehiak eta etsaminak 'probak' dira, ez 'frogak'. Lurreko telebista digitalak frogak egiten ari dira, emanaldiak hasi aurretik*[e.] Lurreko telebista digitalak probak egiten ari dira, emanaldiak hasi aurretik. // Arrunt froga gogorra da maratoia*[e.] Arrunt proba gogorra da maratoia. Proba nuklearrak. DNA proba. Ebaluazio proba. Atariko proba.

remo / aviron / rowing: arraun, arraunketa

round. Boxeoko borrokaldia.

rugby: errugbi

rugby a siete / rugby à sept / rugby sevens: zazpiko errugbi

sailkatu. Kiroletan, kontuan izan 'Munduko Txapelketarako sailkatu da' ez dela hori adierazteko modu bakarra: 'Munduko Txapelketan sartu da', 'Munduko Txapelketara pasatu da'...

sakatu. Kiroletan, 'sakea atera'.

salto (natación) / plongeon / diving: jauzi

sare. Kiroletan, singularrean erabili. Palaciosen hutsaz baliatu, eta baloia sareetan sartu zuen*[e.] Palaciosen hutsaz baliatu, eta baloia sarean sartu zuen.

sektore 2* e. zati. Txirrindularitzan eta automobilismoan, zenbait lasterketaren parteak. Etaparen bigarren sektorean erori da*[e.] Etaparen bigarren zatian erori da.

sentsazio onak izan* e. ondo sentitu. Kiroletako klixe gogaikarria da. Entrenamenduetan sentsazio onak izan ditu*[e.] Entrenamenduetan ondo sentitu da.

swing 2. Golfeko eta boxeoko kolpe mota.

taekwondo: taekwondo

tenis / tennis: tenis

tenis de mesa / tennis de table / table tennis: ping-pong, mahai tenis

tiro con arco / tir à l'arc / archery: arku tiro

tiro deportivo / tir sportif / shooting: tiro

tranpolin. Gimnastikan eta beste kirol batzuetan erabiltzen den jauzi ohola.

triatlón / triathlon: triatloi

txapeldunorde (azpitxapeldun*).

txartela lortu* Kiroletako klixe gogaikarria da. Final-laurdenetarako txartela lortu dute*[e.] Final-laurdenetan sartzea lortu dute. Final-laurdenetan sartu dira. // Lauko Finalerako txartela lortu du*[e.] Lauko Finalera pasatu da.

txirrindularitza. Hauek dira modalitateak: errepideko txirrindularitza; mendiko txirrindularitza; pistako edo pista estaliko txirrindularitza; txirrindularitza akrobatikoa edo BMX; ziklo-krosa.

voleibol / beach volleyball: hondartzako boleibol

voleibol / volleyball: boleibol

waterpolo / water-polo / water polo: waterpolo

welter. Boxeoko kategoria.

zuzi olinpiko (zuzi olinpiar*).

© Berria.eus - Euskal Editorea SM    •   Martin Ugalde kultur parkea, Andoain 20140
Telefonoa: 943-30 40 30  •   Faxa: 943-59 01 72  •  Posta elektronikoa: estiloliburua@berria.eus
webgunearen mapa