LARREPETIT

Hilkortasuna

Goizalde Landabaso -

2015eko urtarrilak 13

Zure hizkuntza hilko da» soilik esan dezake hizkuntza hegemoniko eta indartsu baten altzoan jaiotakoak. Soilik, hizkuntzaren existentzia ezbaian inoiz jartzen ez duenak. Are gehiago, jarri behar duenik ere pentsatzen ez duenak. «Ez da hilko», erantzun nion berak agertutako irmotasun berberarekin. Harritu egin zuen erantzunak. «A, ez?», esan zidan, mahuka pean iraupenaren sekretua nuela pentsatuz; edo agian homologaturiko aztia banintz lez. Munduko hizkuntza nagusietan hazitakoei pentsaezina egiten zaie euren lengoaia desager litekeela; munduaren akabukoan kakarraldoekin batera bizirik iraungo duen bakarra izango dela uste dute. Zientzia-fikziozko filmetan dugu: martiztarrak beti aurkitzen ditu ingelesez berba egiten dutenak. Berak ez bezala, baina, nik zalantzak ditut. Etengabeak.

Salikoko Mufwene Kongon jaio eta AEBetako unibertsitate bateko irakasle da azken hamarkada luzeetan. Bere ama hizkuntza kiyansi da. Lagunarekin izandako solasaldiaren ostean bere istorioaz irakurritakoa gogoratu nuen. Herrira itzuli zen batean bere hizkuntzari zegozkion berba asko galduak zituela konturatu zen. Praktikan baino irudimenean zuen hizkuntza. Praktika desagertuta irudimenaren nonbait hiltzen ei dira hizkuntzak. Mufwene irakasle da Chicagoko unibertsitatean eta bertako hizkuntzalaria da Lenore Grenoble. «Ingelesetik oso zaila da ulertzea; baina jendea entzuten duzu; eta norberaren hizkuntzaren desagerpena oso barru barrenean sentitzen da», zioen. Lagunak bere hizkuntzak ematen dion ikuskera dauka, eta munduak ez duela besterik behar uste du. Beharbada jakin beharko luke hizkuntza batzuk Dracularen modukoak direla. Lozorroan daude eta halako batean berpiztu egin litezke. 60ko hamarkadan AEBetako mendebalde erdiko miami hizkuntza desagertu zen; eta gaur egun, berreskuratuta, Ohioko unibertsitate batean irakasten da.

Beharbada gu gara hilkorrak garen bakarrak.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Debatea

Debatea

Kirmen Uribe

Trumpen eta Bidenen arteko lehiari begira jarri da Kirmen Uribe ere, aste honetako New Yorkeko munduak podcast-ean.

 ©Malen Amenabar Larrañaga / Txakur Gorria
Itziar-Ondarroa
Hamabostaldia Mexikon

Hamabostaldia Mexikon

Kirmen Uribe

Berezko dudan baikortasun, ezen ez xalotasun, honek traizionatu egiten nau batzuetan. Gaztetan maite nuen Emil Cioran-en ezkortasun beltza, baina orain, zer esango dizuet, nahiago dut Bertrand Russell-en inkonformismo bizizalea. Uste genuen abuztuaren bukaeran gauzak hobeto egongo zirela Covid-aren kontuarekin, Europa eta Estatu Batuen arteko mugak zabalduko zituztela eta ez genuela arazorik izango New Yorkera itzultzeko. Baina ez da izan horrela.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna