Joseba Agirreazkuenaga EHUko Historia Garaikideko katedraduna izan da EAJren Sabino Arana fundazioaren Hermes aldizkariko azken zenbakian idatzi duen bat —”euskal aberriaren XXI. mendeko erronkez” aritu dira 29 lagun—. Atzoko aurkezpenean hizlari ere aritu zen, eta 1919an idatzi zuten Araba, Bizkai eta Gipuzkoako estatutuko 3.3 artikulua gogoratu zuen: “Administrazio zentralak ez du inolako esku hartzerik izango artikulu honetan jasotzen diren autonomiako funtzioen egikaritzean”. Agirreazkuenagaren ustez, horrekin ulertu behar da autonomiak, Espainiako Estatuaren barruan, erabatekoa izan behar zuela, eta hainbat estatuz osatutako estatu bati buruz ari zirela. “Idazketa hori ez litzateke txarra izango estatutu berria negoziatzeko”.♦
Page 17 of 48
Herri galdeketak (I). Datorren igandean, beste 52 udalerritan herri galdeketak. Aurtengo lehen sorta martxoan izan zen, ondorengoa apirilean, eta, oraingo honen ondotik, udara arteko azkenekoa ekainekoa izango da. Lau olatu horietan, 129 udalerritan galdeketak. Erraz esaten da. Zaila egiten. Egin(go) dute. 2014ko eta iazko 38ekin, ekainaren 18ra artean, beraz, 167 udalerritan galdeketak; Euskal Herriko udalerrien %24tan. Bihar zortzi, denera 100.000 botoemaileren langa gaindituko dute; jarri haiek banan-banan ametsen etorbidean…
Herri galdeketak (II). Domekan, besteak beste, Durangon izango da galdeketa. Han bizi da Iñigo Urkullu, han dago erroldatua. Apirilaren 2an, Jose Antonio Ardanzak eman zuen botoa Sukarrietako Kanala auzoan, baina lehendakari ohia da, jakina… Urkullu gaur Estibalizko Ama Birjinaren ohoretan egindako ekitaldira joan da; bihar Espainiako Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalaren presidentea eta EBko Eskualdeetako Komitearen presidentea hartuko ditu.
Nafarroa. Geroa Baiko, Nafarroako Ahal Dugu-ko eta PSNko gazte taldeek elkarretaratze bat egin dute gaur, Iruñean, PP “ustelaren” egoitzaren aurrean. Erne pista txiki horri 2019ko maiatzeko bozetarako. Geroa Baik desio lukeen formula bat da. PSN zerbait aldatzea nahikoa Ahal Dugu ere berotzeko. Baina zenbakiek eman behar.♦
BERRIAko analisiaren (2017-4-30) laburpena: Gaur 21 urte sinatu zuten PPk eta EAJk inbestidura ituna. Gero jakin zen PP zenbateraino sartu den ustelkerian. Gero etorri ziren Ermuko izpiritua, Major Oreja-Redondo tandema, Alderdien Legea eta bestelakoak… EAJ 20 urtean egon da PPrekin akordio handirik egiteke. Duela gutxi egin du bat: EAEko aurrekontuena. Espainiakoena dator orain, antza; 1996an ez bezala, berak ere badakienean PP zenbateraino den murgilduta diru publikoaren lapurretan, edo badakienean gatazkaren ondorioen aterabiderako borondaterik ez duela, ezta auzi politikoa konpontzeko ere. ETArik gabeko garai berri honetan PSE-PSOErekin eta PPrekin dabil aliantzak, aurrekontuak eta politikak taxutzen EAJ. Bitartean, subiranismo soziala kongresuen urtean da: Sortu, EH Bildu, LAB, ELA… Baina, aspaldiko partez, ezker abertzalea prozesu baterako bidea errazteko gatazkaren ondorioetan pauso argiak ematen aritzeaz gain, eremu horretan ikusten da gogoetarik eta gogorik elkarlan baterako. Politika dialektika ei da, baina, indarrik izan ezean, hitzak haizeak eramaten ditu.♦
Aberri Eguna. EAJk —eta haren parrokiak— Aberri Eguneko bere ekitaldiari buruzko txioetan #AberriEguna traola erabili du, eta Independentistak sareak —eta haren inguruak—, #AberriEguna2017. Mundu zabaleko euskaldunentzako (ere), halako zera batean ere batasun irudirik ez. Izan da txiolaririk bestaldean kokatu dena: despistea hain segur, ez transbertsalitatea…
Jonathan Powell. ETAren indarkeriaren bukaera prozesuarekin Espainiako Estatuak daukan jarrera deitoratu du Jonathan Powellek, Baionakoaz geroztik, Financial Times-en eta El Pais-en. Lerroartean galduta badator haren beste esaldi bat, kontuan hartzekoa: “ETAren desegitearen amaiera desiratua urte bukaera baino lehenago heldu liteke”. Desegitea, urte bukaera. Euskal Herriko gatazkaren konponbidean ere bada nor Powell. Duela hamar urte ja bazebilen hemengo kontu hauetan, indar handiz.
Oscar Rodriguez. Espainiako Estatuan politikak gero eta atxikimendu txikiagoa izatearen arrazoiez tesi bat egin du Oscar Rodriguez PSE-EEko legebiltzarkide ohiak. Atera duen ondorio bat da politikariek meriturik egin gabeko eta gaitasunik ez duten afiliatuak eta senideak kargu instituzionaletan jartzen dituztela. “Hiritarrek normaltzat hartzen dute hori”. Arabako PSEn ildo ofizialaren aurkako mugimendu batean parte hartu zuen orain bost urte Rodriguezek, politika egiteko modua berritu nahian-edo; galdu egin zuen.♦
BERRIAko analisiaren (2017-4-14) laburpena: ETAren armagabetzeaz gain, alor judizialerako garrantzitsua izango da haren ibilbidearen bukaera luze gabe iristea, baina, hala ere, ez dira hori eta EPPKren ondorioak izango giltza bakarrak presoen —eta iheslarien eta deportatuen— etxeratze prozesu azkar baterako. Juridikoki bide konplexu eta gradual bat dator. Borroka soziopolitikorako, ordea, mugimendu horiek inbertsio bat izan ahal dira espazioak sustatu, indartu, eta kartzela frontean ere auziaren aterabide osoaren bila joateko. Armagabetze prozesuak erakutsi du helburu bat erdietsi nahi bada hobe dela lortu nahi dena noiz etorriko egon beharrean, bila joatea. Euskal gizarteak bere osotasunean, eta bideak bide, baditu bi erabaki politiko borrokatzeko eta deuseztapenaren bila joateko: presoen urruntzea eta 7/2003 legea. Apirilaren 8an Baiona Ttipian jende saldoa egun-pasa ederrean zelarik, San Andres plazako lokal bateko mahai batean euskal abokatu ezagun bat sententzia bat ari zen irakurtzen. Foro Sozialak eta Bake Bideak bazioten BERRIAn duela bi aste: inurri lanik gabe, nekez datoz fruituak.♦
Gauzatu da ETAren armagabetzea (apirilak 8). Txetx Etxeberrik, gizarte zibilaren parte handi baten izenean, gaurko jarri zuen ETAren armagabetze eguna, eta agenda guztiak astindu zituen. Eta ETA, armagabetu da. ETAk ostiralean esan zuen dagoeneko erakunde armagabea dela, eta, gaur, haren armak jaso ditu Frantziako Poliziak, behatzaile zibilen aurrean. Egun alaia izan da Baionakoa. Bihar ere halakoa izango da Iruñekoa, Korrikaren bukaeran. Euskal Herriko Itzuli hau –Iruñean hasiz aspaldiko partez–, herri galdeketak… Herri honek albiste onak behar ditu, dinamika, kolorea, parte hartzea, zentzuzko horizontaltasun bat… Oraindik orain filosofia desberdinak daude arrunt. Nola izan parte, parte sentituta, hor koska aurrerabide kolektibo nazionalerako. Luhusokoak eragin duenak ere, apika, aldaketa mental baten hasiera bultzatu du. Gauzatu da ETAren armagabetzea. Bukatu da atzerako kontaketa hau: 22, 21, 20… Baina hau ez da bukatu.
(ondoren daude martxoaren 17-apirilaren 7 artekoak) Continue reading
Xabier Arzalluz. Datorren igandean EAJk Iruñeko 1977ko Aberri Batzar “historikoa” gogoratuko du, Barakaldon (BEC, 12:00). “Alderdi jeltzaleak publikoki egin ahal izan zuen lehenengo Aberri Batzarra izan zen. Altxamendu militarraren eta Gerra Zibilaren osteko diktadura frankistaren 40 urte luzeak amaitu eta gero egin zen”, dio EAJren oharrak. 1977ko hitzorduko protagonista nagusi batzuek solasaldia egingo dute BECen; tartean, Xabier Arzalluzek, aspaldiko partez. Haren beste hiru solaskideak: Iñigo Agirre, Josu Bergara eta Kepa Sodupe.
ELA-LAB. Apirilaren 26an Xabi Anza ELAko Manu Robles-Arangiz Institutuko lehendakariaren eta Ainhoa Etxaide LABeko idazkari nagusiaren arteko solasaldia izango da, Azpeitian (Sanagustin kulturgunea, 19:00), bertako Gure Esku Dago-k antolatuta. Ea antzematen den baden-ez gerturatzerik bi sindikatuen artean.
Herritar Batasuna. Herritar Batasunak web helbide berria du: Herritarbatasuna.eus. Gaikako bideo batzuk igotzen ere ari da sarera; hizlarietako bat, Nekane Jurado, aurrekontu publikoez.♦
BERRIA-ko artikulu batzuen bilduma
Elkarrizketak, erreportajeak eta albisteak (175 artikulu inguru)
Egilea
Enekoitz Esnaola (Azpeitia). Kazetaria. 30 urte pasatxoan euskal prentsan: Egunkaria, Egunero, Berria, Hitza eta Uztarria-n. Azpeitiko Uztarria Kultur Koordinakundeko eta Kultur Mahaiko talde eragileetako kide ohia. Berria.eus-eko blog komunitateko kidea 2015-2020an (gero, salbuespenak).
Besteak beste, Luhuso. ETAren armagabetze zibilaren kontakizuna liburuaren (2017) eta Joxe Takolo biografiaren (2001) egilea.
BERRIA-ko azkenetako elkarrizketa
Iñigo Urkullu: "Erabakitzeko eredu partekatua da bidea" (2020-7-10)
Azken iruzkinak