Albistea entzun

Euskal gatazka

«Inposatu nahi den irakurketa bakarraren kontra» egin du Bikilak azken liburuan

Eman Zesarri Zesarrena liburua argitaratu berri du, biolentziaren inguruko gogoetekin.

Joxe Iriarte 'Bikila', artxiboko irudi batean.
Joxe Iriarte 'Bikila', artxiboko irudi batean. Andoni Cabellada - Foku Tamaina handiagoan ikusi

Gotzon Hermosilla -

2021eko apirilak 22 18:18

Aurreko hamarkadetan, euskal gatazkaren muina «terroristen» eta «demokraten» arteko borroka izan zen, eta azkenean «demokratak» gailendu ziren. Joxe Iriarte Bikila-ren ustez (Errenteria, Gipuzkoa, 1945), hori da euskal gatazkaren inguruan zenbait arlotatik «inposatu nahi den irakurketa bakarra». Horrekin ados egon ez, eta biolentziaren inguruko bere ikuspegi, gogoeta eta unean uneko jarrerak bildu ditu Eman Zesarri Zesarrena>> izeneko liburuan. Intxorta 1937 kultur elkarteak argitaratu du.

Ibilbide luzeko militantea da Bikila: 1960ko hamarkadan ETAren Langile Frontean jardun zuen, baina bere militantziaren zatirik handiena LKIn eta Zutik-en egin du. Gaur egun, Alternatibako kidea da, eta, beraz, EH Bildukoa ere bai. Esan duenez, EH Bildu «antolakunde askotariko eta zabala» da, eta han badago borroka armatuaren berri zuzena izan ez duen belaunaldi gazte bat, baina belaunaldi zaharragoak ere badaude: «Batzuk bere garaian ETAren aldekoak ziren, eta orain iraganaren irakurketa kritikoa egiten ari dira; beste batzuk Ajuriaeneko Ituneko kide izan ziren, euskal gizartea biolentoen eta demokraten artean banatzen zuen horretakoak; eta batzuekin zein besteekin ados ez geundenak ere bagara».

Bikilaren ustez, «gezur borobilak» barreiatzen ari dira iragan hurbilaren inguruan: adibidez, euskal idazleak «otzanak, faltsuak eta koldarrak» izan zirela indarkeriaren aurrean jarrerarik hartu ez zutelako, «gezur galant eta maltzurra dena»; edo ez dela zilegizkoa «euskal aberriaren alde» egitea aldarrikapen hori «terrorismoak kutsatua» delako, «Guardia Zibilaren kasernetako torturak Espainiaren alde egin zirela ahaztuta»; edo EAJren tesia, hau da, «ETA sortzea inoiz gertatu behar ez zuen zorigaitza» izan zela, Bikilak goitik behera errefusatzen duena: «ETA jaio zenean guztiz zilegizkoa izan zen gazte batzuek armak hartzea Francoren kontra egiteko»

Bikilaren iritziz, ETA «unean uneko jardueraren arabera» epaitu behar da. Dioenez, erakundeak «ekintza-errepresioa-ekintza» estrategiari eutsi zion bitartean, asko neurtzen zituen bere ekintzak, estatuak ez bezala, «hark erantzuten zuenean herri osoa kolpatzen zuelako». Estrategian negoziazioaren ideia gailentzeaz batera, eta estatuak amore ematen ez zuela ikusita, «militarizazioa» areagotu zen: indarkeria «modu neurtu gabean» erabiltzeari ekin zion, hautetsien kontra egiten ere hasi zen, eta «sufrimenduaren sozializazioa» iritsi zen.

Bikilak uste du jarduteko modu horrek «kalte handia» egin ziela jarrera iraultzaileei, eta, gainera, bilakaera hori ez zela «nahitaez gertatu beharrekoa»: Iraultza eta Iparretarrak erakundeen jarduera aipatu zuen horren adibidetzat.

Egilearen ustez, biolentzia politikoaren auzia ez da «zuriaren eta beltzaren artean» ebatzi beharrekoa, eta «grisaren ñabardura askotarako» lekua dago. Ez du uste indarkeria leku, garai eta adierazpide guztietan gaitzetsi behar denik: «Euskaldunako langileek ontziola defendatzeko bortxa erabiltzen zutenean, hura ez al zen zilegizkoa?», galdetu du. Alta, pentsatzen du gaur egungo egoeran bide baketsuek «etekin handiagoa» eman dezaketela, «Katalunian gertatutakoak erakusten den moduan».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Atzoko Bilboko atxiloketen une bat. ©Oskar Matxin Edesa / Foku

Aske utzi dituzte Ernairen protestetan atxilotutako gazteak

Berria

Elkarretaratzeak egingo dituzte gaur Bilbon eta Gasteizen, atxiloketak salatzeko.

Mixel Berhokoirigoin, 2002ko irudi batean. ©BERRIA

Mixel Berhokoirigoin: «Onak izan behar dugu ez bakarrik diskurtsoetan»

Mikel P. Ansa

Lurra eta jendea eta Euskal Herria. Mixel eta Berhokoirigoin. Laborantzaren, Euskal Herriaren egituratzearen, bakegintzaren eta herrigintzaren engaiamendua erakutsi ditu bizi guzian ELBren sortzaileetarik, Euskal Herriko Laborantza Ganberaren lehen lehendakari eta bakearen artisau izan zenak. Horra BERRIAk egin zizkion elkarrizketetan utzi zituen erantzunen sorta bat.

Aske

Etxegarai: «Gizon justu baten heriotza»

Berria

Besteak beste, Sarek nabarmendu du bere lana giltzarri izan zela «Euskal Herria bake bidean kokatzeko».

Arnaldo Otegi, apirilaren 14an, Eibarren (Gipuzkoa). ©Maialen Andres / Foku

Bilkideen %88k babestu dute zuzendaritzarako proposamena

Jon O. Urain

Hegoaldeko lau herrialdeetako arduradunak ere bozkatu dituzte; %87tik gorako babesa jaso dute guztiek.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.