Noiz sortua: 2020-05-23 00:30:00

DARWIN ETA GU

Loreak

Jose Mari Pastor -

2020ko maiatzak 23

Lagun batek bidali zidan mezua, duela aste pare bat: «Hori da zure etxeko balkoia, lore triste bat ere ez duena?». Segituan erantzun nion, nik ere ironiaz, haren militantzia feminista ezagututa: «Bai. Loreak izugarri gustatzen zaizkit, baina etxean ez. Nire alde femeninoa poesia idatziz lantzen dut, tarteka».

Pasadizo horretaz gogoratu naiz, Catorze.cat kultura webgunean Marta Pallares katalanaren testua irakurri ondoren. No arribo a tot -Ez naiz guztira heltzen- titulua du lanak. Pallaresek idatzi duenez, oso gustukoak ditu liliak. Loradenda bat ikusten duenean, landareen izenak ikasten saiatzen da. Hala ere, loreak lantzeari utzi dio: «Garai batean, geranioak erosi eta erosi ibiltzen ginen etxean, eta lili mota horren serie hiltzaile bihurtu ginen».

Izan ere, ondoko etxebizitzako andre zahar gozoa hala mintzatu zitzaion Pallaresi igande goiz batean, balkoitik: «Ez zaitez kezkatu landareak hazteaz; orain umeak hazi behar dituzu. Landareak hazteko garaia iritsiko zaizu». Ordura arte Ez naiz guztira heltzen leloaren esklabo bizi zen ama gaztea, baina bizilagunaren aholkuak ikuspuntua aldarazi zion. Bizitza beste era batera hartzen ikasi zuen. Koronabirusak eraginiko berrogeialdian areago barneratu du pentsamolde hori.

Krisiak hausnartzeko aukera eskaini (omen) digu, baina aprobetxatu egin dugu? Ondo zehaztu dugu zeintzuk diren gure loreak, gure lehentasunak? Humanoagoak bihurtu gara? Hobeto komunikatzen ikasi dugu? Beste galdera bat, horren harira: hain ondo komunikatuta geunden lehen, bada?

Normaltasun berrira itzuliko garela esaten ari zaizkigu. Tranpa semantikoa. Normaltasunera ezin gara itzuli, normaltasun hori berria bada. Hobe genuke normaltasun berria sortuko bagenu, baina ez dirudi hala izango denik. Ez, lagunok. Ez naiz guztira heltzen eta Ez dut guztira heldu nahi. Zein lelo nagusituko da normaltasun berri faltsu horretan?

Lehengo normaltasunera itzuliko gara. Funtsean, normaltasun zaharrera, baina lehen baino okerrago egoteko, itxura batean: pobrezia handiago, askatasun txikiago eta eskubide gutxiagorekin. Hara zer kalapita izan den Espainian Gobernuak eta EH Bilduk lan erreforma bertan behera uzteko lotutako akordioagatik. Hara zer esan duen Frantzian Philippe Gosselin-ek, Errepublikanoak alderdiko diputatuak, Libération egunkarian: «Krisiak beste begirada bat izatera behartuko gaitu, baina horrek ez nau komunista bihurtuko». «No pasarán», esaten dugu. Eta hor geratzen gara, izan zitekeenaren nostalgian mozkorturik. Eta ia beti pasatzen dira. Garaipen bakanekin konformatu egin behar, lorpen txiki horiek bihar, etzi edo lau orduren buruan berriro kenduko dizkiguten beldur.

Beste alde batetik, arlo pertsonalean oso panorama beltza iragarri du Byung-Chul Han filosofo korearrak: «Bizirik irautea helburu absolutua izango da. Gure ahalegin guztiak bizitza luzatzera bideratuko dira. Eta biziraupen-gizarte batean bizitza onaren zentzu osoa galtzen da. Plazera sakrifikatu egingo dugu norberaren osasunaren aldeko helburu gorenaren mesedetan». Hala izango bada, mereziko ote du?

Nik ere badakit zer den geranio-hiltzaile, serial killer bat izatea. Etxeko egongelan landare handi eder bat jarri genuen. Ez zuen mimo askorik behar: tarteka eguzkitara atera; tarteka arrosatu. Hortxe ihartu zen. Gure erlazioaren bilakaeraren metafora botanikoa izan zela pentsatu dut, tarteka.

Geroztik ez dut lorerik izan -balkoian, uler ezazue-. Loreak maite ditut, baina lorezaintza, ez. Horrek ez dit batere arazorik sortzen. Parke edo etxe batean loreak ikusten ditudanean, paisaia koloretsuaz gozatzen naiz. Eta neure artean eskerrak ematen dizkiot landare horiek, nire begiak eta gogoa pizten dituztenak, hain modu ederrean landu eta hazten dituen lorezain trebeari. Itsasoa ere maite dut eta harengana joaten naiz kresalaren kantak deitzen didanean. Eta nire alde femeninoa landu nahi dudanean, (hala moduzko) bertso bat idazten dut. Tarteka.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bost pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, hamabi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.287 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Iñigo Urkullu eta Nekane Murga, goizeko bileran. ©/ Irekia

Ekainaren 8an hirugarren fasera igarotzeko eskatuko du bihar Jaurlaritzak

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Jaurlaritzak bihar eskatuko du ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna