Albistea entzun

Psikologia

Bai, auto garestien gidariek okerrago gidatzen dute

Finlandiako ikertzaile batek gidarien soslai psikologiko bat egin du, eta baieztatu du aurreiritzia: «gizon ezatseginek» luxuzko ibilgailuak aukeratzeko joera dute.

Iruñean gaizki aparkaturiko luxuzko auto bat, 2017an. Foruzainek 80 euroko isuna jarri zioten.
Iruñean gaizki aparkaturiko luxuzko auto bat, 2017an. Foruzainek 80 euroko isuna jarri zioten. Foruzaingoa Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2020ko otsailak 3 12:03

BMW, Mercedes, eta Audi moduko autoen gidari askok trafiko arauekiko errespetu gutxiago dutela oso zabalduriko ustea da. Bekaizkeriak eraginda, agian? Finlandiako psikologo batek gai hori ikertu du, eta baieztatu egin du aurreiritzia: «Gizon desatseginek, eta jende zorrotza orokorrean, joera handiagoa dute luxuzko autoak gidatzeko».

Jan-Erik Lonnqvist psikologia sozialeko irakaslea da Helsinkiko Zientzia Sozialetako Eskola Suediarrean. Nortasun azterketa bat egin die Finlandiako 1.892 auto jaberi. Horretarako, azterketa estandar batez baliatu da; bertan, neurtzen da pertsona bat noraino den irekia, zorrotza, neurotikoa, kanporakoia eta atsegina. Horrez gain, diru sarrerei, bizimoduari eta kontsumo ohiturei buruzko galderak egin dizkie; besteak beste, zer auto mota duten. «Konturatu nintzen semaforoak gorrian pasatzen dituztenek, oinezkoei bidea ematen ez dietenek eta azkarregi eta modu arriskutsuan gidatzen dutenek askotan Alemaniako auto azkarrak dituztela», esan du irakasleak, Helsinkiko Unibertsitateak prentsa ohar batean argitaratu duenez.

Eta erantzunek argi erakutsi dute aurreiritzia zuzena dela. «Gizon nartzisista, gatazkatsu, setatsu, desatsegin eta enpatia gutxikoek askoz joera handiagoa dute luxuzko auto bat gidatzeko, Audiak, BMWak edo Mercedesak, kasurako». Ez da, gainera, joera baieztatzen duen lehenengo ikerketa. Kaliforniako Unibertsitateko (AEB) Paul K. Piff irakasleak 2013an plazaraturiko ikerketa batek ondorioztatu zuen klase altuagoko jendeak joera handiagoa duela etikaren aurkako portaerak edukitzeko.

Lonnqvistek, ordea, beste ikuspegi batetik heldu dio gaiari: haren arabera, luxuzko autoak gidatzea lotuta dago aberastasunarekin, noski, aberatsek beti edukiko dute errazago luxuzko gauzak erostea. Baina arazoaren muina «ez da aberastasunak jendea usteltzen duela, askotan esaten den bezala», adierazi du irakasleak. «Haatik, nortasun joera batzuk, jatortasunik eza, esaterako, biekin lotuta daude: etikaren kontra gidatzearekin eta luxuzko auto bat edukitzearekin, alegia». Hau da, aberats ez diren soziopatek ere halako autoak erosteko joera dutela, ibilgailu horietan proiektatzen dutelako zer izan nahi luketen. «Askotan, euren burua besteen gainetik ikusten dutenak dira, eta hori besteei erakutsi nahi diote».

Jende zorrotza ere bai

Psikologoak izenburu probokatzailea jarri dio ikerketari: Ez dira bakarrik txotxoloak Mercedesak gidatzen dituztenak. Izan ere, azterketaren bidez ondorioztatu duenez, beste ezaugarri psikologiko bat duen pertsona batzuek ere joera dute auto garestiak aukeratzeko: jende zorrotzak. Fidagarriak direnak, asmo handikoak, ongi antolatutakoak, eta lanean finak direnak sartzen dira multzo horretan: «Lotura dago, ziurrenera, pertsona horiek garrantzi handia ematen diotelako kalitateari». Luxuzko autoak gidatuta, eurak ere «fidagarriak» direla erakutsi nahi dute, irakasleak azaldu duenez.

Gizonez mintzo da ikerketa. Izan ere, nortasun desatseginaren eta luxuzko autoen inguruko lotura bakarrik gizonezkoen artean topatu du ikertzaileak, ez emakumezkoen artean. Zergatiaz erantzun argirik ez duela esan du. Beharbada hala gertatzen da emakumeek ez dituztelako autoak aukeratzen estatusa erakusteko ikur gisa.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / @FOKU

«Galtzen ari den lan bat azaleratu nahi dut»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Ontzi bat da, esamolde bat da, eta arrantzalearen azalean jarri nahi bat da 'Axalian'. Izen hori jarri dio Ortolaizek Zarauzko Photomuseumen paratu duen erakusketari: «Mundu eder bat da itsasoa».
Jon Mirande, eskuinean, Bretainiar Elkartearen Saria ekitaldian, 1969. ©Z / EZEZAGUNA

De viris illustribus: Jon Mirande bretainiarra

Miel A. Elustondo

Euskaraz baino lehen ikasi zuen bretoieraz Jon Mirandek Parisen. Euskaldunak lagun egin baino lehen, bretainiarrak egin zituen adiskide. «Gazte haien karra! Askok ez zekiten haurretatik beren herriaren hizkuntza, baina ikasi zuten eta bretoieraz ari dira beti. Guk, aldiz...», idatzi zuen. Goulven Pennaod bretainiarrarena dugu jakilegoa, Txomin Peillenek 1976an bildua.

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Zorroztasuna funtsezkoa da kazetaritzan»

Urtzi Urkizu

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kazetarien elkargoko dekano eta Euskal Kazetarien Elkarteko presidente izendatu dute Goikoetxea. Dioenez, kazetariek baldintza onak behar dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.