Mendia

Lau hamarkadako balentria

40 urte dira Martin Zabaletak Everesteko gaina jo zuela. Euskal mendizaletasunean mugarri izan zen.

Lau hamarkadako balentria
Lau hamarkadako balentria Tamaina handiagoan ikusi

Ainara Arratibel Gascon -

2020ko maiatzak 14 08:18

15:30ak pasatxo ziren, duela 40 urte. Martin Zabaleta lehen mendizale euskalduna bilakatu zen Everesteko gainera (8.848 metro) iristen. Ez zen euskal espedizio batek egiten zuen lehen ahalegina. Sei urte lehenago, Tximist espedizioa saiatu zen munduko mendi garaienaren tontorra jotzen. Baina 1980koa izan zen balekoa. Gaina jo, ikurrina jarri, eta oihu egin zuen. Artean ez zegoen sakelako telefonorik, irratiak bakarrik. Baina Uriartek tontorretik egindako oihua entzun egin zen. Hala jakin zuten bere espedizioko kideek gaina jo zuela. “Garai zailak bizi zituen Euskal Herriak, eta sinbolo bat izan zen igoera hura. Gure nortasunaren aldarria”, aitortu izan du Zabaletak.

Zabaletarekin batera, espedizioa osatu zuten Felipe Uriartek, Luis Mari Saez de Olazagoitiak, Angel Rosenek, Juan Ignacio Lorentek, Juan Ramon Aurrek, Kike de Pablosek, Xabier Errok, Ricardo Gallardok, Xabier Garioak, Emilio Hernandok eta Jose Urbietak. 16 milioi pezetako (96.161 euro) aurrekontua zuten.

Baina Zabaletak eta Pasang Temba xerpak lortu zuten gora igotzea. 15 minutu inguru izan zituen Zabaletak argazkiak ateratzeko. Balentria handia izan zen, orduan mendizaletasunak ez baitzuen zerikusirik gaur egungoarekin. Urtean bi baimen baino ez ziren ematen hara joateko, eta bakoitzak bere bidea zabaldu behar zuen. Artean 38 mendizalek baino ez zuten lortu Everest igotzea. “Guk 500 zama eramaile eta 25 xerpa genituen laguntzeko. Baina beheko kanpalekura iristeko, altuerara egokitzeko, bidea prestatzeko eta tontorrera igotzeko denbora asko behar zen”, azaldu izan du. Guztira hiru hilabete iraun zituen espedizioak.

12 orduko igoera izan zen, hegoaldetik, behe lainoz betetako bide batean. Oso igoera zaila izan zen, Tembak berak aitortu du ahalegina bertan behera uztekotan egon zela.  Baina lortu zuten. “Tontorrean zegoen txinatarraren tripodea ikusi nuenean, barruak buelta eman zidan”.  Behin gaina jota, hauek izan ziren Zabaletaren sentimenduak:  “Poza eta behean zeudenekin banatzeko beharra”.p>

Orduan atera zuten argazki ezaguna: Pasang Temba ikurrinarekin. Sinbolo bihurtu zen ikurrina. Ikurrin hura egun batzuk beranduago jaso zuten Kukuckza eta Czok poloniarrek, eta, egun, mendiari buruzko Poloniako museo batean dago. 45 minutu egin zituzten tontorrean, argazkiak ateratzen eta bideoren bat egiten. Hala, jaisten hasteko ordua zen. Hainbeste orduko igoeraren ondoren,  zaila zen jaitsierari heltzea. 15:35 inguru ziren, eta gaua gainera etorriko zitzaien. Temba, gainera, nekatuta eta oso ahul zegoen.

Baina ekin egin zioten. Alabaina, Tembak irrist egin zuen, eta iparralderantz erortzen hasi zen. Elkartu zirenean, Zabaleta konturatu zen Temba ez zihoala ondo, eta biei oxigenoa bukatu zitzaiela. Hala, aurrera pasarazi zuen Temba, eta soka batekin heldu. Baina Temba gero eta nekatuago zegoen. Hala, 8.700 metrotan pasatu behar izan zuten gaua, hego tontorreko artesi batean. “Behe kanpalekukoek jaisteko esaten zidaten, baina ezinezkoa zen. Gaur egoera horretan egongo banintz, behera jaitsaraziko nuen. Baina ezin zuen”-

Hala, gaua han pasatu behar izan zuten. “Gau gogorra izan zen. Ez urik, ez oxigenorik, ez lo-zakurik, ez dendarik, ez janaririk, eta sekulako hotza”. Hurrengo egunean iritsi zen salbazioa. Lorentek bi xerpa bidali zituen haiengana, tearekin, denda batekin eta oxigenoarekin. “Hunkigarria izan zen haiekin elkartu ginen momentua. Izugarri ondo kontu egin ziguten. Jota nengoen, eta deshidratatua; ez nuen beste gau bat iraungo kanpoan”.

Indarrak bildu, eta beherako bidea hartuz joan ziren pixkanaka.  Hurrengo egunean, hirugarren kanpalekutik gora zetozen Xabier Erro eta Felipe Uriarte, eta haiekin elkartu ziren. Denen artean errazagoa izan zen jaitsiera, nahiz eta nekeza izan. Izan ere, Zabaletak beti esan izan du. “Tontorrera ni iritsi nintzen, baina Everest ez nuen nik bakarrik igo”. Hunkigarria izan zen Euskal Herrirako buelta; jende mordoa bildu zen Sondikako aireportuan harrera egitera, euskaldun askok beraiena balitz bezala sentitu baitzuten igoera hura.>

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Joseba Ezkurdia eta Jokin Altuna, artxiboko irudi batean. ©Jaizki Fontaneda / Foku

Altuna eta Ezkurdia: «Borondaterik onenarekin jokatu dugu, ez gara erabiliak izan»

Paulo Ostolaza

Ohar bat plazaratu dute Aspeko bi pilotariek. Aitortu dute badakitela Pilotarien Elkartearen aurkezpenak gaizki-ulertuak sortu dituela, baina gehitu dute azaldu zituzten helburuek indarrean jarraitzen dutela: «Pilotarien Elkartea guztion eskubideak borrokatzeko tresna egokiena dela uste dugu».

Cerny nagusi Giroan, eta Benett Vueltan

Cerny nagusi Giroan, eta Benett Vueltan

Ainara Arratibel Gascon

Txirrindulariek planto egin dute Giroan, eta etapa erdira murriztu da. Benettek atzetik etorrita irabazi du esprintean, Ejea de los Caballerosen.

Autobusez egiten ari dira Giroko 19. etapako lehen ehun kilometroak. Horietako bat, Giroko telebistako errealizazioaren irudi batean. ©BERRIA

Giroko txirrindulariek planto egin, eta etapa murriztu egin da

Ainara Arratibel Gascon

Txirrindulariak kexu azaldu dira gaurko etaparen luzeerarekin: 258 kilometro Morbengo eta Asti artean. Azkenean 100 kilometro laburragoa izango da, eta 150 kilometro izango ditu.

Oiartzabal atzoko partidan, Escoval eta Pavicic aurkarien erditik pasa nahian. ©ANTONIO BAT / EFE

Amarauna zulatu du

Jon Ander De la Hoz

Realak irabazi egin du Europa ligako estreinako partida; Bautistak sartu du gola. Neurketaren hondarrean aurreratu dira txuri-urdinak; astun aritu dira partidan

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna