Albistea entzun

Bihar BERRIA-n

Lucarinitarrak Euskal Herrian

Italiatik etorritako eskultore familia oparoa da lucarinitarrena, eta haienak dira, askok jakin ez arren, inguruko eraikin, parke, eliza eta hilerrietako obra asko. Anarkistak ziren, eta kartzela ezagututakoak 1936ko gerraren ostean. Haien ibiliaren berri emango du bihar Bizigiro</em> sailak erreportaje batean.

Bilbon dagoen Deustuko tigrearen eskultura da Joaquin Lucarini Makazagaren lanik ezagunenetakoa.
Bilbon dagoen Deustuko tigrearen eskultura da Joaquin Lucarini Makazagaren lanik ezagunenetakoa. marisol ramirez / foku Tamaina handiagoan ikusi

Enekoitz Telleria Sarriegi -

2021eko otsailak 5

Italiako Pietrasanta herrian dute jatorria lucarinitarrek. Luca probintzian dago herria, Carrarako harrobietatik gertu. Handik etorri ziren Euskal Herrira, eta handik ekarri zituzten, marmola zizelkatzeko abilezia ez ezik, esperantoa, naturismoa eta anarkismoa ere, besteak beste.

Hiru anaia izan ziren iristen lehenak, XIX. mendearen hasieran: Alfredo, Serafin eta Angel Lucarini Puliti. Eskultoreak ziren hirurak, baina azken horren jarduna izan zen garai hartan nabarmendu zena, Gasteizko katedral berrian, esaterako.

Eta Gasteizen du abiapuntua, hain zuzen, Angel Lucarinik lucarinitarren zuhaitz genealogiko oparoan sortutako adarrak. Lantarongo (Araba) Fontetxa kontzejuko hargin familia bateko alaba batekin ezkondu zen: Casilda Makazagarekin. Sei seme-alaba izan zituzten: Teresa, Joaquin, Amador, Liberto, Alberto eta Florencio. Zaharrena eta gazteena ez beste guztiak eskultore lanetan aritu ziren, eta Joaquin nabarmendu zen gehien. Harenak dira Bilboko eta inguruetako hainbat eraikinetan eta parketan dauden eskulturak. Esaterako: Deustuko tigrea, Bilbon (1943); Fleming doktorearen bustoa, Bilbon (1962); Begoñako Ama, Gaztelugatxeko Donieneko golkoan urperatu zutena (1963); Sardinera monumentua, Santurtzin (1964); eta beste hainbat.

Amador Lucariniren biloba Luis Marik eta Alberto Lucariniren seme Angelek eman dituzte beren familiari buruzko xehetasunak.

Lucarinitarren istorioez gain, Lazkaoko (Gipuzkoa) Maizpide barnetegian euskara ikasten ari diren irakasleen berri ere emango du Bizigiro sailak bihar. Izan ere, euskal diasporako 11 lagun daude Maizpiden, bi hilabeteko egonaldia egiten —urtarrila eta otsaila—, bertako taldeetan sartuta, bere euskara hobetzeko. Argentinakoak, Uruguaikoak eta Txilekoak dira. Ikasle horietako batzuk irakasle ere badira beren herrialdeetako euskal etxeetan. Etxepare Euskal Institutuaren Euskara Munduan programari esker iritsi dira Euskal Herrira. Internet bidez ikasten dute euskara, HABEren Ikasten online plataformaren bidez. Bizigiro-k Marcela Inda eta Sebastian Amaya ikasleekin hitz egin du, eta baita Laida Begiristainekin ere, Maizpide barnetegi-euskaltegiko zuzendariarekin.

Mikel Iarzak urte hasierako nobedade interesgarrienetako bati buruzkoak azalduko ditu telesailen atalean: Losing Alice. Apple TV+ plataformak estreinatu du, eta Sigal Avin AEBetan jaiotako sortzaile israeldarrak ondutako lana da. Avinek bi hamarkada egin ditu zuzendari eta gidoigile lanetan, eta hau du irismen handiko streaming bidezko plataforma baterako lehen lana. Obsesiozko erakarpen istorio bat da.

Zinema estreinaldiei dagokienez, Beacky filma hizpide. Mendeku gosez jantzitako thriller bat da. Datorren ostiralean estreinatuko dute Movistar+ atarian, Beacky eta Jeff aita-alabei gertaturiko jazoera lazgarri bat du oinarrian. Bi zinemagileren artean ekoitzi dute filma: Cary Murnionen eta Jonathan Miloten artean.

Azkenik, gastronomia atalean, Ormaiztegiko (Gipuzkoa) Kuko jatetxeko Iker Markinez sukaldariak aza gorria prestatuko du papillote erara, mozzarela freskoarekin.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Ezbairik gabe, geure buruari barre egitea da asmoa»

Olatz Enzunza Mallona

Ivan Aizpuruarekin batera, Atzean Zuloa proiektuko aktorea da Nerea Aranburu. Ironiaren bidetik umorezko esketxak egitea da asmoa. Ostiralean amaituko dute laugarren denboraldia.
Angeluko Piñada, joan den igandean. ©GILLAUME FAUVEAU

Angeluko Piñada leheneratzen

Joanes Etxeberria

Angeluko pinudian 55 hektarea erre ziren joan den uztailean, eta, geroztik, intsektu erasoak ere izan dira zuhaitzik ahulenetan
Otsailaren 22an Bidaso inguruan izandako suteak kiskalitako zuhaizti bat. ©JON URBE / FOKU

Nola loratu errautsak

Enekoitz Telleria Sarriegi

Bidaso inguruan gertatutakoa izan da azken sutea. Garaiz da ondorioetarako, baina nola leheneratu daiteke basoa? Denbora da sendabidea? Basoari bere kasa utzi behar zaio? Lagundu behar zaio? Zein dira irizpideak? Adituak bat datoz: esku hartzeak ahalik eta txikiena izan behar du.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.