Albistea entzun

Meteorologia

Parhelio fenomenoa ikusi da euskal kostaldean

Atmosferan izotz kristalak daudenean sortzen da parhelioa. Miresmena eta jakin-mina sortu du sare sozialetan, eta artikulu berri bat euskarazko Wikipedian.

Parhelioa, atzo, Donostiako Monpasetik ikusita.
Parhelioa, atzo, Donostiako Monpasetik ikusita. Edu Lartzanguren Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2021eko maiatzak 6

Donostia, Monpas ingurua, maiatzaren 5ean, 19:45 aldera. Surflariak uretan, ibiltariak hondarretan, eta bikoteak itsasoaren gaineko hormaren petrilean. Eta, bat-batean, zeruan, bi adiskide sortu zaizkio eguzkiari, ezker-eskuin. Parhelio esaten zaio fenomenoari, eguzkiaren ondoan gisa itzul daitekeena. Hizkuntza germanikoetan oso poetikoak dira haren izenak: eguzki txakur esaten diote.

Zer da, ordea, parhelioa?

Bistara, eguzkiaren ondoan, bi alboetan edo bakarrean, 22 gradura agertzen diren bi puntu distiratsu dira. Horiek lotuz, argizko biribil bat agertzen da batzuetan, eguzkiaren inguruan. Halo deitzen da hori, eta nabarmena zen atzo.

Zergatik sortzen da parhelioa?

Parhelioak sortzen dira atmosferan oso goian izotz partikula hexagonalek edo, beherago, aire hotz hezeak eguzkiaren argia errefraktatzen dutenean. Kristal horiek horizontalki flotatzen ari dira, eta argia islatzen dute; horregatik, eguzkiaren bikiak sortzen dituzte haren aldeetan. Prisma gisa funtzionatzen dutenez, argia koloretan deskonposatzen dute, eta, batzuetan oso argi ikus daitezke ostadar moduko kolore banaketak puntu bakoitzean. Baina, koloreak ostadarretan baino ahulagoak izaten dira.

Minutu batzuk bakarrik irauten dute, normalean.

Arruntak dira?

Mundu osoan ager daitezke, edozein sasoitan, baina gehienetan ez dira oso nabarmenak izaten. Baldintza bereziak behar dira oso ondo ikusteko, eta eguzkia hortzemugatik gertu dagoenean agertzen dira argien. Hala gertatu zen atzo arratsaldean.

Edonola ere, beti izan dira deigarriak gizakientzat. Aristotelesek deskribatu egin zituen meteorologiaz idatzitako testuetan, gure aroa baino 300 bat urte lehenago. Zizeron erromatarrak ere idatzi zuen horien inguruan, Kristo aurreko 50 bat urte baino lehen: «Mirari hori ikusi dutela esan dutenak ez dira gutxi, eta fidatzeko modukoak dira; beraz, arrazoi gehiago dago ikertzeko, ez sinesteko baino».

Kostaldeko hainbat lekutan ikusi zuten atzoko «miraria». Eider Cartonek berehala ezagutu zuen, baina baieztapena eskatu zuen Twitterren bidez.

Ziburutik (Lapurdi) ere ikusi zuten, eta baita argazkia bidali ere.

Zarauztik eta Bizkaiko kostaldetik ere jaso ziren lekukotasunak.

Orain arte, parhelioak ez zuen euskarazko orririk Wikipedian, baina Luistxo Fernandezek sortu du gaur goizean bertan.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©BERRIA

«Musika ekoizleok artistak ere bagara»

Unai Etxenausia

Musika urbanoa ekoizten hasi zen Denso duela bost urte. Euskal Herrian indarra hartzen ari den generoa dela nabaritzen du. Horregatik, estudio profesional bat irekitzeko apustua egingo du.
Ezkerretik eskuinera, Eider Amundarain Zaldibiako Lardizabal eskolako zuzendaria, Eñaut Agirre eta Zineb el-Ghaouti gurasoak, eta Karmele Perez Huheziko irakaslea. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Eskola denentzat izan dadin

Ane Insausti Barandiaran

Eskolako funtzionamendua euskaraz izan dadin, baina, era berean, edukiak guraso guztiek uler ditzaten, proiektu bat abiarazi dute Zaldibiako eskolan. Guraso euskaldunak eta migratzaileak elkarrekin ari dira baliabideak sortzen. Orain arte egindako bidea aztertu dute, jardunaldi batzuetan.

 ©MARISOL RAMIREZ / @FOKU

«Ipuinetako lizentziak hartu dituzte bertsolariek»

Urtzi Urkizu

Bertsolari Txapelketa Nagusiko ETBko emanaldietan analisiak egiten aritu da Martin, Ilaski Serrano esatariaren alboan. Hala arituko da hilaren 18ko finalean ere, Iruñean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...