Albistea entzun

Zientzia

Izotz lehorrez konposatutako hodei koloretsu eta distiratsuak antzeman dituzte Marten

Zientzialarien esanetan, ohi baino altuago daude hodei bitxi horiek, eta izotz lehorrez konposatuta egon litezke. Distira egiten dute, eta, dirudienez, eguzki izpien koloreak xurgatzen dituzte.

Izotz lehorrez konposatutako hodei distiratsuak, Marten.
Izotz lehorrez konposatutako hodei distiratsuak, Marten. Curiosity Rover Tamaina handiagoan ikusi

Nagore Arin -

2021eko maiatzak 31 18:15

«Batzuetan, gelditu eta hodeiak nola igarotzen diren ikusi behar da». Horrela dio Curiosity Rover deituriko kontuak Marten antzeman dituzten hodei bitxi batzuen harira Twitterren zabaldu duen hariak. NASAren misio espazial bat da Curiosity Rover –izatez, Mars Science Laboratory du izena–, eta planetari buruzko nondik norakoak aztertzen eta esploratzen dihardu hara bidali zutenetik: 2011. urtean jaurti zuten, eta hurrengo urtean lur hartu zuten Marten, 2012an. Hamaika aurkikuntza eta gehiago egin ditu ordutik; azkena, izotz kristalez konposaturik egon daitezkeen hodei distiratsu eta koloretsuak.

Ohi baino altuago agertzen diren hodei goiztiar gisa izendatu dituzte hodeiok: normalean, 60 bat kilometrora egon ohi dira Marteko hodeiak, eta ur izotzez konposatuta daude. Curiosity Rover-en bitartez atzeman dituzten hodeiak, berriz, askoz ere altuago daude, tenperatura oso baxuak nagusi diren eremu batean. Hala, ondorioztatu dute karbono dioxido izoztuaz eta izotz lehorrez konposatuta egon daitezkeela, eta zientzialariak hodei bitxi horiek gehiago aztertzeko pista bila ari dira, zehazki zer osagairekin konposatuta dauden jakin nahi baitute.

Osagaiak ez, baina argazkietan garbi ikusten dena da egitura mehe eta uhinduak dituztela hodei horiek, eta Curiosity misioak egindako zuri-beltzeko nabigazio irudietan antzeman daitezke forma jostalari eta bitxi horiek. Hala ere, Mastcam deituriko tresnaren bidez igartzen da bereziki hodei horien nortasuna, kamera berezi horren irudien bidez hodeien distira eta koloreak ere antzematen baitira. Zientzialarien esanetan, azken eguzki izpiak desagertu ondoren, ilunabarraren koloreak xurgatzen dituzte hodei horiek, eta, era horretan, distira nabarmena egiten dute ortzi ilunarekin kontrastean.

Hala, ilunabar hodei eta gau hodei gisa izendatu dituzte, eta izotz kristalez betetzen direnean are distiratsuago bilakatzen direla esan dute. Eguzki izpiak hodeien altueraren azpitik desagertzen direnean, berriz, distira hori galdu, eta ilundu egiten dira. Mark Lemmon zientzialariaren hitzetan, Marten dauden gauzarik koloretsuenen artean egongo lirateke hodei horiek, eta, erantsi duenez, Curiosity Rover dagoen alderantz begiratze hutsarekin antzeman daitezke. Txundituta agertu da aurkikuntzarekin: «Liluratuta gelditu nintzen agertzen diren koloreekin: gorri, berde, urdin eta more».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Mikel Pagadi eta Miren Nogales ©Orio Produkzioak

Miren Nogales izango da 'Herri txiki, infernu handi' saioko aurkezle berria

Urtzi Urkizu

Igandean hasiko da ETB1 'Herri txiki, infernu handi' saioaren bederatzigarren denboraldia ematen. Nogalesen estreinaldia Belauntzan izango da (Gipuzkoa).

Bertsolariak koplatan, Azpeitiko taberna batean. ©GOTZON ARANBURU / FOKU

Giroa epeltzeko, bertsoak

Amaia Jimenez Larrea

Azpeitian ospatu da Bertso Eguna, bertsolarien eta bertsozaleen arteko topagunea. Berrikuntzak izan ditu aurten: arratsaldeko ekitaldiaren ordez, afaria eta saio nagusia izan dira Elikagunean.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Milioika gauza txar ekoizten dira, eta zenbait onak: hori da orain artisautza»

Amaia Igartua Aristondo

1857koa da Gorostiaga denda, eta bide gorabeheratsua izan du, Pirlaren arabera: 1920an, arrakasta; ondoren, gainbehera; sarri uholdeek erasan diote, eta, azkenaldian, ekoizpen industrialak.
Pamela Anderson Kanadako aktorea, <em>Pamela, a love story</em> dokumentalaren fotograma batean. ©NETFLIX

Andersonek hitza hartu du

Urtzi Urkizu

Netflixek 'Pamela, a love story' dokumentala estreinatuko du asteartean. Lan horretan, Pamela Anderson aktoreak bere bizitzaren errepasoa egiten du. Memorien liburu bat ere idatzi du.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.