Albistea entzun

Txirrindularitza

Marcel Queheille zendu da, Tourrean etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra

91 urterekin hil da, Oloroeko ospitalean. 1957 eta 1963 artean izan zen profesional, eta Frantziako Tourrean Euskal Herrian bertan etapa bat irabazi zuen lehenbiziko euskal ziklista izan zen.

Marcel Queheille, 2002an. 'Euskaldunon Egunkaria'-k elkarrizketatu zuen orduan.
Marcel Queheille, 2002an. 'Euskaldunon Egunkaria'-k elkarrizketatu zuen orduan. Zaldi Ero Tamaina handiagoan ikusi

Mikel Rodriguez -

2021eko uztailak 18 09:37

Marcel Queheille txirrindulari ohi zuberotarra zendu zen atzo, 91 urterekin, Oloroeko ospitalean (Biarno). Deabru gorria ezizena zuen tropelean, eta 1957tik 1963ra artean izan zen profesional. Jacques Anquetil eta Raymond Poulidor txirrindulari historikoentzat lanean aritzea egokitu zitzaion, baina bere ibilbidean izan zuen loriarako aukerarik: 1959an, Frantziako Tourreko etapa bat irabazi zuen, Bordele eta Baiona artean jokatu zena. Bi marka ezarri zituen garaipen horrekin: Euskal Herrian bertan etapa bat irabaztea lortu zuen lehenbiziko euskal ziklista izan zen, eta, horrez gain, etapa bat irabazi duen zuberotar bakarra da. Aurtengo ekitaldia bukatu bezperan zendu da.

Queheille Zalgizen jaio zen, 1930eko martxoaren 16an, eta jaioterrian bizi izan zen heriotzara arte. "Hemen sortua naiz, Zalgizen, eta hil nahi nindukezu Zalgizen", adierazi zion Euskaldunon Egunkaria-ri 2002an eman zion elkarrizketa batean. Tourreko etapaz gain, bertze garaipen handi bat du palmaresean: Dauphine Libere astebeteko itzuli ospetsuko etapa bat, 1959an irabazia, Tourrean besoak altxatu zituen urte berean.

Profesionaletan egin zituen zazpi urteetan, Frantziako lau Tourretan parte hartu zuen, eta Espainiako hiru Vueltatan. Txirrindulari txikia eta arina zen, eskalatzaile petoa. Tourreko sailkapen nagusian 21.a izan zuen posturik onena, eta Vueltan, berriz, 26.a (biak 1961ean).

Baionako garaipena

Queheilleren izena estu lotuta gelditu da Baionako helmugan lortu zuen garaipenari. Tourra 1903an sortu zutenetik Euskal Herrira anitzetan ailegatua bazen ere (Baionara nagusiki, baina baita Miarritzera, Hendaiara eta Donostiara ere), zaleek sekula ez zuten etxeko txirrindularirik ikusi helmuga lehenbiziko tokian gurutzatzen. Zuberotarra izan zen lehenbizikoa hori egiten. 1959ko ekitaldiko bederatzigarren etapan izan zen.

Ez zen, preseski, Queheillerentzako ibilbide egokia, Bordele eta Baiona artean bidea arruntean laua baitzen. Ihesaldi bat antolatu zen, eta zuberotarra tropeletik bakarrik atera zen haien bila. "Haiekin ibili naiz, eta, Euskal Herrira heldu ginelarik, 25 kilometro Baionatik, nihaur bakar batean eskapatu naiz, eta finitu dut lehen. Hala irabazi dut etapa", kontatu zion Egunkaria-ri.

Queheilleren ondotik, bertze hiru euskal txirrindularik lortu dute etxean etapa bat irabaztea: Jose Nazabalek, Gasteizen (1977); Miguel Mari Lasak, Miarritzen (1978); eta Miguel Indurainek, Donostian (1992). Indurainek, gainera, maillot horia jantzi zuen etapa irabazita.

Urtebete Kasen

Queheille 1950eko hamarkadaren hasieran hasi zen bizikletan ibiltzen, lan istripu baten ondoren sasoia berreskuratzeko. Frantziako Federazioan lizentzia atera, eta lasterketak lehiatzen hasi zen. 1957an lortu zuen profesional egitea, eta punta-puntako taldeekin aritu zen. Urte gehienak Mercierrekin egin zituen (1957-1960), eta 1961ean euskal talde batek fitxatu zuen: Kasek. Arabako freskagarrien markak babesten zuen taldeak Oloroeko Royal Asport bizikleta markarekin bat egin zuen, eta Frantziako tropeleko txirrindulariak fitxatu zituen. Horiekin joan zen Queheille.

Hala, denboraldi batez taldekidetzat izan zituen, bertzeak bertze, Patxi Gabikagogeaskoa, Benigno Azpuru eta Eusebio Velez euskal ziklistak. Urte ona egin zuen Queheillek. Vueltan, hurbil izan zuen Euskal Herrian etapa bat irabaztea (hirugarren egin zuen Donostia eta Iruñea artekoan, Marcel Rohrbach garailearengandik bortz segundora helmugaratuta); baita Tourrean Pirinioetan garaipen bat lortzea ere (Eddy Pauwels garailearengandik bortz segundotara helmugaratu zen han ere, Tourmalet buruan pasatu ondotik).

1963an utzi zuen txirrindularitza, 33 urterekin, jarraitzeko eskaintzarik izan ez zuelako. "Ez nuen deus ahal egiten. Fini, eta Zalgizera. Ebanista lotu nintzen lanean". Jaioterritik hurbil, Atharratze-Sorholüzen eginen diote azken agurra, etzi. Zuberoan haren omenez La Marcel Queheille bizikleta martxa egiten da urtero. Aurten, heldu den abuztuaren 8an egitekoa da, Mauletik abiatuta. Inoiz baino bereziagoa izanen da.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Lysa Tchaptchet, jaurtitzeko prest, Vipers Kristiansandekin jokatutako partida batean. ©VIPERS KRISTIANSAND

Ziztu bizian, gailurrean

Julen Etxeberria

Lysa Tchaptchetek sekulako jauzia egin du denbora gutxian. Herriko taldean ari zen duela hiru urte eskas, Atarrabiako Beti-Onak taldean, eta, gaur egun, munduko klubik onenetako batean ari da, Norvegiako Vipers Kristiansanden. «Ametsetan» dagoela dio.

 ©ENDIKA PORTILLO / @FOKU

«Koparako ez sailkatzea porrota litzateke»

Aitor Manterola Garate

Baskoniak etzi jakingo du Kopan arituko ote den, beste emaitza batzuen arabera. Gaur, Panathinaikosen pistan jokatuko du, Euroligan. Kapitainak taldea «elkartuago» aritzea nahi du.
Lur Errekondo, atzo, Aritzbatalde Zarauzko kiroldegiko harri tokian. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Harria du helduleku

Jon Ander De la Hoz

Pista utzi eta plazara jo du Lur Errekondok. Harri jasotzen hasi da usurbildarra, eta joan den igandean estreinako aldiz aritu zen Egur Sporten txapelketan: «Plazarako gogoa nuen».

Nico Williams Superkopan sartutako gola ospatzen. ©JULIO MIUÑOZ / EFE

Iñakiren anaia baino gehiago

Haritz Gallastegi

Nico Williamsek denbora gutxi behar izan du gorengo mailan nabarmentzeko. Erasoko hegaleko bati eskatzen zaion guztia dauka.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.