Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Informatika

Orain arteko prozesadore kuantikorik indartsuena aurkeztu du IBMk

'Eagle' txipak (Arrano) 127 qubit ditu, konpainiaren aurreko gailuak halako bi. Konpainiak esan du prozesadorea «mugarria» dela konputazio kuantikorako bidean.

IBMren logoa, konpainiaren eraikin batean, New Yorken.
IBMren logoa, konpainiaren eraikin batean, New Yorken. JASON SZENES / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2021eko azaroak 17

Aurrera doa ordenagailu kuantiko erabilgarriak garatzeko lasterketa. Bide horretan «mugarria» jarri duela adierazi du IBM konpainiak. Eagle izeneko prozesadorea aurkeztu du: 127 qubit ditu txipak, konpainiaren aurrekoak halako bi baino gehiago.

Konputazio kuantikoak gizakien ahalmenetan iraultza ekarriko duela esaten dute aditu askok. Aplikazio asko izango ditu: adimen artifizialerako, ingeniaritzan, finantzetan, botika berriak eta material berriak diseinatzeko... Eta horiek bakarrik aurreikusten direnak lirateke, orain irudikatzerik ez dauden aplikazioak sor daitezkeelako garatu ahala. Ordenagailu klasikoek eragindako iraultzaren adinakoa edo handiagoa eragingo dutela uste dute.

Baina zergatik izan daitezke horren indartsuak ordenagailu kuantikoak? Prozesadore klasikoak bitarrak dira; hau da, informazioa bitetan kodetzen da, eta bit bakoitza egoera zehatz batean egon daiteke: 0 edo 1, transistore bat piztuta edo itzalita egon daitekeelako. Ordenagailu kuantikoaren funtzionatzeko moduak, ordea, ez du zerikusirik horrekin: qubit edo bit kuantikoetan kodetzen da informazioa, eta horiek egoera batean baino gehiagotan egon daitezke aldi berean, une berean bizirik eta hilda egon daitekeen Schroedingerren katu ospetsua bezala.

Prozesatzeko ahalmenaren hazkuntza geometrikoa da, gainera: prozesadore bati gehitzen zaion qubit bakoitzarekin bikoiztu egiten da txiparen konputazio ahalmena. Beraz, hazkuntzaren abiada oso handia da: 2019an 27 qubiteko prozesadore bat aurkeztu zuen IBMk, iaz, 65 qubitekoa, eta, orain 127koa.

Duela urtebete albiste izan zen Googleren ordenagailu kuantiko batek lorturikoa. Konpainiaren arabera, lehen aldiz «nagusitasun kuantikoa» lortu zen. Hau da, aurrenekoz, ordenagailu batek kalkulu bat egin zuela, «ezinezkoa» litzatekeena munduko ordenagailu klasiko indartsuenarentzat. Edonola ere IBMkoek zalantzan jarri zuten Googlek lorturikoa.

«Eagle prozesadorearen etorrera urrats handia da ordenagailu kuantikoak klasikoak aplikazio erabilgarrietan gainditu duten egunerantz», esan du IBMko ikerketa buru Dario Gilek. Gaineratu duenez, konputazio kuantikoak ahalmena du gizarteko ia alor guztiak eraldatzeko, eta «geure garaiko arazorik handienei aurre egiten laguntzeko».

Interes komertzialekin loturiko adierazpen arranditsuez harago, konputazio kuantikoa «iraultza isila izango da», esan zion BERRIAri Roman Orus ikertzaileak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Pirritx, Porrotx eta Marimotots, Margarita oiloarekin. / ©Maialen Andre, Foku

'Kuikui', Pirritx, Porrotx eta Marimototsen ikuskizun berria

Ane Insausti Barandiaran

Bihar zen estreinatzekoa emanaldi berria, Amurrion (Araba), baina atzeratu eginen dela iragarri du Udalak. Euskararekiko duten kezkatik sortu dute ikuskizuna. Gai hori ardatz hartuta, ipuin bat, disko bat eta ikuskizun bat prestatu dituzte.

 ©BOB EDME

«Hitzak askabide bat emanen zien andreei»

Ainize Madariaga

Martinen eleek garai batean latsagietan erranen zirenak isurtzen dituzte. Emazteak eta pairatzen duten zanpaketa dituzte protagonista bortz ipuinek: 'Latsagietako eleak'. Gaur entzungai dira.
 ©BERRIA

Izen ez diren izenak

Enekoitz Telleria Sarriegi

Ezizenak gizarte baten isla izan dira, eta hizkuntzaren bizigarri ere izan daitezke. Umorez eta ironiaz heldu zaie askotan, baina adituak ohartuta daude ukitzen dituztela jazarpenaren mugak eta generoaren arrakalak ere. Diotenez, gutxiago erabiltzen dira orain.

Haizearen eta itsasoaren artean

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.