Albistea entzun

Amiantoa

Amiantoaren biktimentzako funtsa sortzea onartu du Madrilek

Datorren urteko aurrekontuetan 25 milioi jartzea adostu du EH Bildurekin.

Amiantoarekin lan egin zuten CAFeko beharginen bikoteak, 2020ko martxoan egindako agerraldi batean
Amiantoarekin lan egin zuten CAFeko beharginen bikoteak, 2020ko martxoan egindako agerraldi batean Jagoba Manterola (Foku) Tamaina handiagoan ikusi

Jokin Sagarzazu -

2021eko azaroak 18 09:58

Amiantoaren biktimek gero eta gertuago dute urteetan egindako borrokaren erantzuna. Espainiako Gobernuak 25 milioi euroko diru sail bat onartu du amiantoaren biktimen konpentsazio funtsa sortzeko. Horretarako, 2022ko aurrekontuetan zuzenketa bat sartzea adostu dute PSOEk, Unidas Podemosek, eta EH Bilduk, koalizio subiranistak egindako proposamenean oinarrituta. EAJ akordiotik kanpo geratu da, hark ere funtsa sortzeko zuzenketa bat aurkeztu bazuen ere, bost milioi eurokoa. 2022ko aurrekontuen negoziazioan Pedro Sanchezen gobernuak talde parlamentarioekin egindako lehen akordioa da. Zuzenketak ez du aurkako botorik izan.

Funtsa sortzea aspaldiko eskaera da, Hego Euskal Herrian bereziki, baina hori arautuko duen araudia ez dago indarrean oraindik; lege egitasmo bat dago Espainiako Kongresuan, baina «blokeatuta» dago, Unidas Podemosek salatu duenez, sozialistek jarritako «trabengatik».

Diru sail bat onartu izanak, baina, ulertaraz dezake lege proiektuak aurrera egingo duela. Hala uste dute biktimen elkarteek. «Berri pozgarria da, baina lehen pausoa baino ez da. Oraingoz, inportanteena da funtsa sortzea eta martxan jartzea, eta ez horrenbeste zenbat diru erabiliko den hasieran», azaldu dio BERRIAri Jesus Uzkudun Asviamine amiantoaren biktimen elkarteko bozeramaileak.

Apirilean onartu zuen Espainiako Kongresuak funtsa sortzeko lege aurreproiektua tramitatzea, Vox ez beste talde guztien babesarekin. Pilar Garrido Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Ahal Dugu-ren koordinatzaile nagusi eta Unidas Podemoseko diputatuak azpimarratu duenez, bere talde parlamentarioaren «presioa» funtsezkoa izan da PSOE «bere hasierako posizionamendutik mugitzeko» eta funtsaren sorrerari baiezkoa emateko, aurrekontuetan diru sail bat sartzea onartuta. «Guretzat funtsezkoa zen aurrekontuetan konpromiso hori jasotzea». Funtsa 40 milioi eurorekin sortzea proposatu zuen Unidas Podemosek, baina bere zuzenketa erretiratu eta EH Bilduk egindakoari batu zaio, PSOErekin batera.

EH Bilduk «historikotzat» jo du akordioa. Oskar Matute diputatuak adierazi duenez, amiantoaren eraginpean egon diren biktimak konpentsatzea «gainditu gabeko gaia zen, justizia kontua». Alderdi subiranistaren ustez, funtsak «gehiegi luzatu den bidegabekeria bat» arintzen lagunduko du.

Hirugarrenean, aurrera

Eusko Legebiltzarrak hirutan eraman du funtsa sortzeko eskaera Espainiako Kongresura; azkenekoan, talde guztien babesarekin; aurreko bi saioetan, baina, tramitazioa eten zuten Madrilen, epe eta forma arazoak argudiatuta.

Batzordean eztabaidagai dagoen egitasmoa Eusko Legebiltzarrak 2017an adostutako testu batean oinarritzen da, eta Frantziako, Herbehereetako eta Belgikako legediak ditu eredu. Proposamen horren arabera, «kalteen konponketa osoa» emango zaio amiantoak eragindako lanbide gaixotasun baten aitorpena duen pertsona orori, baita lantegiak itxi eta nori erreklamatu ez dutenei ere.

Halaber, ordaina jasotzeko aukera izango lukete amiantoaren eraginpean egotearen ondoriozko kaltea jasan dutenek ere; besteak beste, langileen arropa garbitzean edo astintzean kutsatu diren senideek eta lantegien inguruko edo ondoko auzoetan amianto zuntzak arnasteagatik gaixotu direnek.

Funtsa Gizarte Segurantzako Ministerioari atxikiko zaio, eta finantzaketa iturriak hauek izango dira: enpresarien kotizazioak, mutuen ekarpenak eta aurrekontuetako diru partidak.

Elkarteen gustukoa da egitasmoa, baina, Uzkudunen arabera, tramitazioari adi egongo dira, oraindik «gauza asko» daudelako zehazteko —finantzaketa, konpentsazioak...—, eta talde batzuek zuzenketak iragarri dituztelako; haren ustez, oztoporik handiena izan daiteke enpresek funtsa elikatzeko derrigorrezko ekarpena zehaztea, edota amiantoarekin zuzenean lan egin ez zutenei biktima izaera aitortzea; elkarteek azpimarratu dutenez, kaltetuen %20 emakumeak dira, bikotekideen arropak garbitzean arnastutako amianto zuntzengatik gaixotuak.

Uzkudunek ohartarazi du, halaber, «borrokan» jarraituko dutela lege egitasmoko edukiak bere horretan jaso eta gara daitezen, eta nabarmendu du legea indarrean egonda ere ez diotela uko egingo auzitara jotzeari biktima izaera aitortzen ez zaienen kasuetan edota kalte ordaina nahikoa ez dela irizten diotenean.

'Hiltzaile isila'

Hiltzaile isila deitu izan zaio amiantoari, eta ikusezina ere bada sarri. Zaila da jakitea zenbat pertsona gaixotu diren amiantoa arnasteagatik eta horrek eragindako minbiziagatik. Asviamie eta Adavan elkarteen arabera, Hego Euskal Herrian 15.000 lagun inguru daude amiantoarekin lan egin duten beharginen erregistroetan. 1999tik 2018ra 825 lagun hil ziren; 2019an 30 izan ziren, eta aurreikuspena da 2023tik aurrera kopurua handituz joango dela urtetik urtera, gaixotasuna hamarkada batzuk geroago agertzen baita, langileak erretiratuta daudenean.

Horrez gain, nabarmendu dute 1960-1980ko hamarkadetan egindako eraikin eta industria gune askotan dagoela amiantoa. Uzkudunen arabera, ezinbestekoa da horien mapa edo inbentarioa osatzea, kontrolatzea eta, beharrezko denean, ezabatzea. Asviamineko kideak gogorarazi du Eusko Legebiltzarrak gutxienez bi aldiz onartu duela inbentarioa egitea, baina salatu du erakundeek ez dutela horretarako dirurik jarri.

LABek, berriz, ohar bat kaleratu du Madrilen egindako akordioaren inguruan; haren ustez, urrats garrantzitsua da, «baina asko dago egiteko». Amiantoa «osasun publikoko arazotzat» hartzeko eskatu du, eta Osakidetzan eta Osasunbidean amiantoarekin lotutako patologiak detektatzeko eta erregistratzeko programak ezartzeko. Sindikatu abertzalearen ustez, Urkulluren eta Txibiteren gobernuek ezin dute Madrilera bakarrik begiratu. «Hemen ere premiazko pausoak eman behar ditugu, eta dagoeneko urte askotako atzerapena dugu».

Amiantoa 2001ean debekatu zuten Hego Euskal Herrian, eta 2005ean Europako Batasun osoan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Lanaldean-eko langile talde bat, enpresak Bilbon duen bulego baten aurrean atzo eginiko elkarretaratze batean. ©M. D. V. / FOKU

«SOS Deiak, bai esan?»: 1.000 euroko soldata

Imanol Magro Eizmendi

Lanaldean telemarketin enpresako langile batzuek mobilizazioak hasi dituzte baldintzak hobetzeko. Gutxieneko soldataren mugan daude, eta, besteak beste, Segurtasun Sailaren, Kutxabanken eta Iberdrolaren lehen ahotsa dira.

Elorrioko kooperatiba baten hipermerkatu bat. ©EROSKI

Eroskik 46,8 milioi euroren irabaziak izan ditu lehen seihilekoan

Xabier Martin

Inflazio handiaren agertokian, «familiei laguntzeko ahalegina» egin duela esan du kooperatibak. Salmentak 2.633 milioi eurora iritsi dira

<b>Etxe bila.</b> Emakume bat etxebizitzen iragarkiak ikusten, Getxoko higiezin agentzia batean. ©MIGUEL TOÑA / EFE

Inoizko igoerarik handiena izango dute hipoteka orain eguneratu behar dutenek

Iker Aranburu

Euriborrak %2,2tik gora bukatuko du iraila, mailarik handiena 2009az geroztik. 150 eta 200 euro artean garestituko ditu berritu behar diren kuota gehienak

Kadri Simson EBko Energia komisarioa, gaur, Bruselan. ©OLIVIER HOSLET / efe

Energia merkatzeko lehen neurrien ondoren, urrunago joateko presioa du Bruselak

Iker Aranburu

Kontsumoa jaistea, energia konpainiak zergapetzea, eta berriztagarrien sariak murriztea onartu du EBk. Gasari gehienezko prezioa jartzeko eskatu dute EBko hamabost kidek, baina Europako Batzordeak eta Alemaniak ez dute nahi.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...