Albistea entzun

Argazkigintza

Kanadako eskola katolikoetan hildako haur indigenen inguruko irudi bat, 2022ko Urteko Argazkia

World Press Photo sariaren irabazleak aurkeztu dituzte. Lotuta daude guztiak, herri indigenak eta haien ingurumena eta kultura baitira protagonistak.

Kanadako eskola katolikoetan hildako haur indigenen inguruko irudi bat, 2022ko Urteko Argazkia
Kanadako eskola katolikoetan hildako haur indigenen inguruko irudi bat, 2022ko Urteko Argazkia

Edu Lartzanguren -

2022ko apirilak 7 15:28

Kazetaritza argazkiak saritzen ditu World Press Photo lehiaketak, eta 2022ko irabazleak iragarri ditu gaur. Lau argazki eta horrekin loturiko istorioak saritu dituzte. Amber Bracken argazkilariak Kanadako Kamloops barnetegian harturiko irudiak irabazi du Urteko Argazkia saria. Kanadako eskola katolikoetan hildako haur indigenak gogora ekartzen ditu argazkiak.

Gurutzeak agertzen dira irudian, eskola horren lurretan topaturiko ehunka hilobiren oroigarri, eta haietatik zintzilik soinekoak. 215 haurren gorpuzkiak topatu zituzten iazko maiatzean han. Urrutiago, ostadar bat ikusten da, erauzi nahi izan zuten indigenen kulturaren agergarri. Sinbolismoz beteriko irudia, beraz. Izan ere, lehiaketaren antolatzaileek nabarmendu dute lehen aldiz sarien 67 urteko historian, irabazletzat jo dutela pertsonarik ageri ez duen argazki bat.

Workld Press Photoko Urteko Argazkia. Kanadako Kamloops barnetegia. 215 haurren gorpuzkiak topatu zituzten iazko maiatzean han. Amber Bracken / World Press Photo

Duela 53 urtera arte barnetegi moduan erabili zuten eraikina, eta Tk’emlups te Sechwepemc herri indigenako buruzagiek susmoa zuten desagerturiko haurren gorpuzkiak zeudela han lurperaturik. 1890ean zabaldu zuten barnetegia, eta gobernuaren eta erakunde katolikoen eskumenekoa izan zen. Batez ere, haur indigenak hartu ohi zituzten bertan, eta komunitate indigenek hainbatetan salatu izan dute haurrak euren bizilekutik atera eta barnetegira joatera behartzen zituztela. Datu ofizialen arabera, 1831 eta 1996 artean 150.000 haur inguru eraman zituzten egoitza horietara, Kanadako gizartearen balioak asimilatzeko, eta euren kultura ordezkatzeko.

Indigenek salatu dutenez, haurrek abusuak jasaten zituzten halako erakundeetan. 2015ean, txosten batek adierazi zuen «genozidio kulturala» izan zela haur indigenen aurka egindakoa. Kalkulatu dutenez, gutxienez, 4.100 ikasle hil ziren eskola horietan, tratu txarren, gaitzen, utzikeriaren eta istripuen ondorioz.

2017an, Kanadako Gobernuak barkamena eskatu zien indigenei, emaniko tratuarengatik. Joan zen astean, Jorge Mario Bergoglio Eliza katolikoko buruak barkamena eskatu zien komunitate indigenei, Eliza katolikoak barnetegi sisteman eduki zuen eginkizunarengatik. Izan ere, eliza horrek kudeatu zituen haur indigenentzako Kanadako barnetegien %70.

Brackenen argazki sariduna aurkeztean, «kolonizazioaren historiaz hausnartzeko une globala» dela esan du Rena Effendik, epaimahaiko buruak.

Argazkilariak adierazi duenez, historia koloniala ez da antzinako historia, «historia biziduna da, eta bizirik iraun zutenek oraindik ari dira horrekin bueltaka. Nahi badugu adiskidetzeaz edo sendatzeaz hitz egin, horretan oraindik dagoen bihotza aintzat hartu beharko dugu»

Suaren aurka, Australian

Beste hiru sari eman ditu World Press Photoko epaimahaiak, eta Effendik azaldu du aurtengo irabazle guztiak lotuta daudela, «gizateriaren aurrerakuntzarako presak, planetan eragiten duen hondamendia» jorratzen dutelako, bakoitza bere ikuspegitik.

Urteko Argazki Istorioaren saria Matthew Abott argazkilariak irabazi du, Basoak suarekin salbatzen bildumarengatik.

Matthew Abott argazkilariren 'Basoak suarekin salbatzen' bildumako irudietako bat / World Press Photo

Iaz sua izan zen albisteetako gai nagusietako bat, munduko hainbat bazterretako naturagunetan gertaturiko hondamendiengatik.

Argazki erreportajean, haatik, Abbottek suaren beste aurpegia erakutsi du: Australiako iparraldeko Nawarddeken herriak sua nola erabiltzen duen, ingurumena zaintzeko. Milaka urte dituen plangintza bati jarraikiz, indigenek estrategikoki erretzen dituzte euren lurraldeak. Horren bidez, sastraka poliki erretzen dute, hilabete lehorretako sute handi suntsigarriak saihesteko. 1,39 milioi hektarea kudeatzen dute horrela.

'Amazoniako distopia'

Argazki Egitasmo Luzearen saria ematen diote gai bat denbora luzez jorratzen duten argazkilariei. Aurtengoa Lalo de Almeida argazkilari brasildarrak irabazi du, Amazoniako distopia lanarengatik.

Lalo de Almeida argazkilariaren 'Amazoniako distopia' laneko irudietako bat / World Press Photo

De Almeidak 12 urtez jorratu du Amazoniaren suntsipena eta horrek han bizi diren komunitate indigenengan duen eragina. «Ezin dituzu gizarte gaiak ingurumen gaietatik bereizi, bi gauza ezberdin balira bezala», adierazi du argazkilariak. «Ikusten duzu basoen soiltze mailarik handienak dituzten herri gehienek pobrezia mailarik handienak ere badituztela». Egoera are gehiago okertu da eskuin muturreko Jair Bolsonaro Brasilgo presidente bihurtu zenetik, World Press Photoren antolatzaileek azaldu dutenez.

Kulturak galzorian

Indigenen ezagutza eta ingurumena lotzen dituen beste lan bati eman diote Formatu Irekiko saria. Ekuadorko Isadora Romero irudigilearen Odola hazi bat da lana bideo bat da, eta argazkien eta marrazkien bidez kontatzen du sortzailearen aitonak eta birramonak nola iraunarazi zituzten indigenen hainbat patata mota, haien haziak gordeta.

Horren bidez, lanak hausnartzen du bioaniztasunaz, migrazio derrigorturikoaz, arrazakeriaz eta kultura galtzeaz. Epaimahaikideek esan dutenez, nekazaritzako landareen aniztasun genetikoaren %75 galdu da XX. mendean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Itziar Urtasun Jaietako zinegotzia (kartela eusten), Aste Nagusia antolatu dutenekin, gaur goizean, Bilboko udaletxean ©Bilboko Udala

Bilboko Udalak doako 500 jarduera eskainiko ditu Aste Nagusian

Amaia Igartua Aristondo

Kulturak toki nabarmena izango du egitarauan: ehun musika jardueratik gora antolatu dituzte, esaterako. 2019ko festetan, milioi bat pertsona inguruk hartu zuten parte udalaren ekintzetan, eta aurten gehiago izango direla uste dute. Azpiegituren prezioaren igoera dela eta, ohi baino %20 handiagoa izango da aurrekontua.

 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Edonork egin dezake eskrima»

Joseba Arratibel Ladron

Otaegik 34 urte daramatza eskrima praktikatzen, eta 22 urte Fortuna kirol elkartean eskrima irakasten. Bihar eta etzi, gainera, eskrima saioak eskainiko dituzte Donostiako Katalunia plazan.
2 ©JON URBE / ARGAZKI PRESS

Handituz joan den olatua

Amaia Jimenez Larrea

Donostiako Piratek hogei urte bete dituzte aurten. 2002an, hiriko gazte batzuk, «zezenketen, su festen eta izozkien» jaiak alde batera utzita eta beste eredu baten bila, eztabaida sortzen hasi ziren. Abordatzea izan zen eztabaida sortzeko egitasmoa, eta gaur egun festen ekitaldi nagusia da.

Kilometro Lezoko ikusleak, iaz, emanaldi batean. ©LEZOKO UDALA

Nobedadeak Kilometro Lezon

Joseba Arratibel Ladron

Datozen hiru asteburuetan, Kilometro Lezoren hirugarren aldia egingo dute. Dantza emanaldiez, zirkuaz, antzerkiez eta musikaz gozatzeko aukera egongo da

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...