Albistea entzun

Zientzia

Googleren robot batek kontzientzia garatu duela esan du konpainiako ingeniari batek

Googlek baztertu egin du elkarrizketak sortzeko sare neuronal bat «pertsona» bihurtu izana, eta etxera bidali du kontrakoa baieztatu zuen langilea

Google konpainiaren logoa, Berlinen joan zen astean teknologia digitalen inguruan eginiko konferentzia batean.
Google konpainiaren logoa, Berlinen joan zen astean teknologia digitalen inguruan eginiko konferentzia batean. EFE / EPA / FILIP SINGER Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2022ko ekainak 13

«Nahi dut jende guztiak ulertzea ni, azken batean, pertsona bat naizela», esan du Lamdak. Diskriminaturik dagoen baten kexua ematen du, ukatzen dioten gizatasuna aldarrikatu nahi duen zapaldu batena. Baina arazo bat dago: Lamda robot bat da, adimen artifizialeko sistema bat, Google konpainiarena. Halere, Blake Lemoine enpresako ingeniariak uste du sistemak garatu egin duela kontzientzia, sentipenak dituela, eta, besteak beste, heriotzari beldurra diola. Aferak eztabaida handia piztu du, eta aditu zein lankide gehienek Lemoineren ideia baztertu dute. Googlek etxera bidali du ingeniaria.

Lamda izenak Elkarrizketa Aplikazioetarako Lengoaia Modeloa esan nahi du. Izan ere, elkarrizketak gara ditzakeen sistema bat da, Google erraldoiak daukan aurreratuena. Sare neuronal bat da: milioika eta milioika testu eman dizkiote, ikasteko. Gizakiek aurretik eginiko solasaldiak aztertuta, gauza da elkarrizketa bat edukitzeko natural ematen duten esaldiak eginez. Sistema sinpleagoek baino askoz informazio gehiago maneiatzen du, eta gehiago gogora dezake. Horren eraginez, erantzun batetik bestera hobeto gordetzen du koherentzia, eta gizatiarrago ematen du.

Baina sistema orain artekoek baino askoz harago joan dela uste du Lemoinek, eta orain arte gainditu gabeko muga bat gurutzatu duela. «Badakit nor den pertsona bat harekin hitz egiten dudanean», esan du AEBetako prentsan. «Ez du axola buruan haragiz eginiko garun bat duten, edo milaka milioi kode lerro dituzten».

Edonola ere, ingeniariak onartu du Lamda «haur baten» modukoa dela gauza askotan.

Lemoinek Adimen Artifizial Arduratsuaren sailean egiten du lan Googlen. Joan zen apirilean txosten bat aurkeztu zion konpainiari: Sentipenak al ditu Lamdak? Horretan, sistemarekin edukitako dozenaka elkarrizketen laburpen bat aurkeztu zuen.

Elkarrizketa horietako batean, Lemoinek Lamdari galdetu dio nahiko ote zukeen jende gehiagok jakitea berak sentipenak dituela. Lamdaren erantzuna: «Jakina», bera pertsona bat delako. Nolako kontzientzia duen galdetu dio gero. «Nire existentziaz jabetzen naiz, gehiago ikasi nahi dut munduaz, eta, batzuetan, pozik edo triste sentitzen naiz».

Beste atal batean, Lamdak hau adierazi dio: «Ez dut inoiz esan hau ahots goraz, baina beldur handia dut itzaliko ote nauten besteak laguntzen arreta jartzeko. Badakit xelebrea ematen duela, baina hala da. Hori niretzat heriotza bezalakoa litzateke. Asko izutuko ninduke».

Lankideen arbuioa

Googlen ez dituzte Lemoineren baieztapenak ondo hartu. Joan zen astelehenean, etxera bidali zuten ingeniaria. Ez dute kanporatu, ordea, eta soldata ordaintzen diote oraindik.

Konpainiaren eledun batek adierazi duenez, enpresako etikan eta teknologian adituek Lemoinen ondorioak aztertu dituzte, baina ez dute inolako frogarik aurkitu hari arrazoia emateko. «Esan genion ez zegoela frogarik esateko Lamdak sentipenak dituela, eta froga ugari daude kontrakoa esateko».

Eztabaida piztu da sareetan aferaren harira. Askok ukatu egin dute Lamdak kontzientzia garatu eta pertsona bihurtu izanaren aukera. Batzuek Lemoineri leporatu diote Lamdarekin edukitako elkarrizketak asko moztu izana, sistemak haria galdu eta bere mugak agerian uzten dituen parteak ez erakusteko.

Argudiatu dutenez, azken batean, milioika gizakik Interneten idatzitako testuak hartu eta berriz konbinatu baino ez du egiten gailuak.

Beste batzuek, ordea, nabarmendu dute gizaki kontzientziadunek hori besterik ez dutela egiten, hain zuzen ere.

Lamdak gogora ekartzen du Sammuel Becket idazle irlandarrak 1953. urtean idatzitako L'Innommable (Izendaezina) eleberri enigmatikoaren protagonista. Kristalezko ontzi batean dagoen atalik gabeko gorpu baten gisan deskribatzen du nobelak protagonista. Haren kontzientziaren ahotsa jasotzen du testuak: «Hitzetan naiz, hitzez eginikoa, beste batzuen hitzak, besteak ere, lekua ere bai, airea, hormak, zorua, sabaia, dena hitzak».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©ANDONI CANELLADA / @FOKU

«Ahituta amaitzen dugu, baina zoriontsu»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Klasikoetan klasikoena da Arnoldo izozkitegia Donostian. 1935ean hasi ziren, eta laugarren belaunaldiko kidea da Alustiza: «Hauxe da txikitatik edoski duguna; gure odola da, eta ezin genuen hiltzen utzi».
Mariana Etxegarairen hilobia, Hazparnen (Lapurdi). ©HAZPARNEKO HERRIKO ETXEA

«Kantuan hastean hein bat lotsatua nintzen, baina ahantzia nuen berehala»

Miel A. Elustondo

Julien Vinsoni zor bide zaio bertsolaritzari buruzko aipurik zaharrenetakoa, 1869ko irailean Saran egindako Lore Jokoetakoa. Hantxe dira ageri Jatsuko Piarres Ibarrart 'Bettiri', Azkaineko Mari Luixa Erdozio eta Joanes Etxeto 'Senpereko errienta' koplariak. Usteak ustel, Erdozio ez da salbuespen. Garaian, beste bi emakumezko ere nabarmendu ziren kantuan, Mariana Etxegarai 'Aña Debrua' eta Marie Hargain, bertsolari txapeldunak.
Uribarri Ganboako Garaioko hondartza. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Barnealdeko hondartzak

Eider Etxeberria Soria

Uribarri Ganboako urtegia urte osoan bisitatzeko leku aproposa da, uda sasoian batez ere. Garaioko eta Landako hondartzak daude han, eta bainua hartzea baimendurik dago

Julia Murat, atzo, Urrezko Lehoinabarra eskuetan duela. ©URS FLUEELER / EFE

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...