Albistea entzun

Mariano Ferrer

Zehaztasunaren xerka, kuraiaz

Bernardo Atxaga idazleak esan du Mariano Ferrer xehetasunak maite zituen pertsona zela, EHUko udako ikastaroetan. «Lengoaiatik abiatu behar da zernahi kritika», gaineratu du.

Udako ikastaroetan Mariano Ferrerren lana aztertu dute
Udako ikastaroetan Mariano Ferrerren lana aztertu dute EHU Tamaina handiagoan ikusi

Urtzi Urkizu -

2022ko ekainak 24 09:52

Goiztiarra zen Mariano Ferrer: 05:30ean ateratzen zen etxetik, Rosiren kioskoan hamar egunkari eta aldizkari batzuk erosi, eta Herri Irratiko saioa egitera joaten zen. «Inprobisatzaile landua zen», azaldu du Martxelo Otamendi BERRIAko zuzendariak, EHUren udako ikastaroetan, Donostian. Esther Ferrer kazetariaren alabak ñabardura egin du, Otamendik amaitutakoan: «Aitak egunkari eta aldizkarien artikulu kutunenak fotokopiatu egiten zituen, etxean dauzkagu milaka, eta haietan esaldiak eta hitz solteak daude azpimarratuta. Hitz solte batzuk hartuta, kapaz zen analisia egiteko, baina ondo landua zegoen hura guztia».

Ñabardurak. Detaileak. Bernardo Atxaga idazlearen arabera, xehetasunak maite zituen pertsona zen Mariano Ferrer. «Bere diskurtsoan dena da xehetasun. Zehaztasunaren xerka ibiltzen zen». Era berean, kazetari batek bere hiriko eta probintziakoen inguruan azterketa kritikoa xehetasunez egiten duenean, horretarako «kuraia» behar dela uste du Atxagak. Eta Ferrerrek bazuen.

Atxagak bere hitzaldian berebiziko garrantzia eman die pertsonaren ahotsari —ahots fisikoari— eta lengoaiari. «Ferrerrek egunkarien irakurketa egiten zuen, lengoaiaren erabileratik bertatik. Uste dut lengoaiatik abiatu behar dela zernahi kritika eragingarri egiteko».

Atxagak ahotsaren bidez ezagutu zuen lehenbizi Ferrer, eta gogoeta egin du ahotsaz: «Ez da begien kolorea edo sudurraren tamaina bezalako ezaugarri bat. Geruza bat da ahotsa, mintzoa, non ezartzen diren pertsonaren hainbat xehetasun. Norbait entzuten dugunean badakigu estu edo larri dagoen, pozik dagoen, badakigu une horretan ikaratuta dagoen, seguru dagoen, eta badakigu zer lotura duen esaten den horrekin: sinesten ote duen esaten duen horretan, zintzoa ote den edo jendearen onespena bilatzen ari den». Idazlearen arabera, Ferrer bere ahotsarekin «erreferentea» izan zen Gipuzkoako herritar askorentzat. «Bere xehetasunekin azaltzen zen irratian, eta egun horretan nola zegoen».
Bestetik, Atxagak XX. mendearen hasieran prentsaren irakurketa satirikoa egiten zuen idazle eta kazetari baten izena nabarmendu du: Karl Kraus. Die Fackel egunkaria sortu zuen Krausek Vienan, 1899an, eta han astean bitan idazten zuen komunikabideen kritika.
Beste erreferentzia ugari ematearekin batera, Asteasun (Gipuzkoa) jaiotako idazleak salatu du gaur egun lengoaiaren pozoitzea «neurrigabea» dela. «Horregatik, Mariano Ferrerren tankerako edo ereduko kazetariak gero eta beharrezkoagoak dira». Atxagak modu honetan bukatu du hitzaldia: «Denok dugu ispilu batzuen beharra. Jarrera kritikoa duenak ez du bidezidor errazik. Behar da eredu bat: ‘Norbaitek egin zuen, eta agian nik ere egin dezaket’. Ez dadila Marianoren ereserkia galdu».

Kazetarientzat ez ezik, Donostialdeko gizarte mugimendu askorentzat izan zen erreferente eta ispilu Ferrer. Carlos Ordoñez SOS Arrazakeriako kideak nabarmendu du Herri Irratiko esataria «sen onaren» militante bat izan zela. «Ahots argia eta kritikoa izan zen, boterearentzat deserosoa zena». Ordoñezek gogorarazi du Ferrerrek SOS Arrazakeria-ren egitasmo batzuetan parte hartu nahi izan zuela. «Inplikatu egiten zen. Migrazioen komunikazioa ere aztertu zuen, eta aldarrikatzen zuen etorkinek zuzeneko lehen informazio iturri izan behar zutela».

Dokumentazioa, Lazkaora
Ferrerrek «aurrea hartu zion bere garaiari». Hala uste du Ordoñezek, baita udako ikastaroan parte hartu duten beste hizlari batzuek ere.
Atxagak gogorarazi du, esaterako, Ferrer kale kantoi jakin batean jartzen zela, manifestazioan zenbat jende zegoen zenbatzeko.
Martxelo Otamendik, berriz, bere hitzaldia hasi aurretik ETB2ko 1989ko Sin permiso saioaren zati bat jarri du. Alderdi politiko guztiak zeuden gonbidatuta, baina Ajuriaeneko ituneko taldeek erabaki zuten ez joatea, HBko ordezkari bat joatekoa zelako. Ferrerrek aurrera egin zuen saioarekin, eta HBko, EAko eta IUko ordezkari bana eseri ziren platoan. «Ajuriaenearen garaian, dena zuria edo beltza zenean, itsasargi bakarra zen Mariano», esan du Otamendik. «Sinesgarritasuna izan zen bere dohain nagusia. Eta sinesgarritasuna izaera bat da, jarrera bat bizitzan, ez da ikastaro batean erakusten den zerbait».

Elixabete Garmendiak gidatutako eztabaida batekin amaitu da ikastaroa. Ezusteko albiste bat ere iritsi da: Carmen Rizo Ferrerren alargunak iragarri du kazetariaren dokumentazio guztia digitalizatu egingo dutela Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzaz. Egitasmoa martxan jarriko dute, eta gero Lazkaoko (Gipuzkoa) komentura eramango dute material guztia.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sekulako giroa izan zen atzo Ondarroan, eguerditik hasita. ©URTZI URKIZU

'Azule', txingor euritan aurrera

Urtzi Urkizu

Bi urtez derrigorrez eten ostean, Zapato Azule jaia egin dute Ondarroan. Giro aparta izan da kaleetan, Dinamartxakoei ongietorria eman diete eta pentsiodunak omendu dituzte.
Itziar Ituño aktoreak Malen Zubiri politikariarena egiten du <em>Intimidad</em> telesailean. ©DAVID HERRANZ / NETFLIX

'Intimidad', Netflixen gehien ikusi den telesaila, ingelesez bestekoetan

Urtzi Urkizu

Txintxua Filmsen fikzioa 58 herrialdetan sartu da Top10ean. IMDB-ko lehen 50etan kokatu da

Edorta Agirre. / ©Gorka Rubio, Foku

«Janari pista galduz gero, nahi duena salduko digu sistemak»

Miren Garate, Gipuzkoako Hitza

Janaren inguruan «gero eta desinteres handiagoa» ikusten du Edorta Agirrek, Amantala ta mantela liburuaren egileak. Dioenez, «zelofanez ontziratutako produktuek» hartu dute lehengaien tokia. «Horiek zer duten? Sinetsi egin behar, ez baitugu kriteriorik».

 ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Niretzat, bertsoa terapia da; arazoren bat edukiz gero, bertsotan heltzen diot»

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

40 urte igaro dira Arabako lehen bertso eskola sortu zutenetik, eta Lopez izan zen sortzaileetako bat. Ordutik, alboan izan du bertsoa, eta, eginiko lana eskertzeko, aurten berari eman diote Arabako bertsolari txapeldunari txapela jartzeko aukera.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.