HIZTEGIA

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
 

ba. h. bada. Elkarrizketetan, onartzekoa da 'ba' forma.

 

Baath (Baas*, Baaz*). Sirian sorturiko alderdi sozialista. Beste herri arabiar batzuetara ere zabaldu da.

 

babes balore (balore aterpe*). Finantzetan, prezio egonkorreko gaia, hala nola urrea.

 

babes zibil (babesgo zibil*).

 

babesgabetasunean egon* e. babesik gabe egon, babes barik egon, babesik ez izan. Etxeko Langileen Nazioarteko Egunaren harira, gogora ekarri dute babesgabetasunean daudela*[e.] Etxeko Langileen Nazioarteko Egunaren harira, gogora ekarri dute babesik gabe daudela.

 

bacon* e. hirugihar.

 

badaezpadako 1. Dudazkoa; erdipurdikoa. Esaldi badaezpadako bat.

 

badaezpadako 2. Badaezpada egiten dena. Badaezpadako neurriak hartu beharrean daude.

 

badugu aita santua. Latinez, 'habemus papam'.

 

baffle* e. bafle.

 

bafle (baffle*).

 

Bagagiltza (BagaGiltza*, Baga Giltza*).

 

bagaje (ekipaia*).

 

bahisari. Bahitua askatzeko ematen den ordaina.

 

bahitetxe (pietate mendi*). Aurrezki Kutxa eta Bahitetxea.

 

bai ala bai*, bai edo bai* e. nahitaez, nahi eta nahi ez, ezinbestean.

 

baieztatu. Zerbait egiazkoa dela adierazi. Batzuetan, egokiagoa da 'egiaztatu' erabiltzea. Horrela zela baieztatu zuen kazetariak, baina egiaztatu gabe, eta orain jakin dugu gezurra zela.

 

bailaor* e. flamenko dantzari.

 

bailara. Eskualde txikia. Beraz, ez da egokia 'haran' edo 'ibar' adierazteko.

 

bailitzan*, bailiran...* e. balitz bezala, balira bezala...

 

baimendu. Baimena eman. Ez erabili 'aukera eman' edo 'modua egin' adierazteko. Ordenagailu berriak erosi ditugu, eta horrek baimentzen digu bizkorrago lan egitea*[e.] Ordenagailu berriak erosi ditugu, eta horrek aukera ematen digu bizkorrago lan egiteko. Ordenagailu berriak erosi ditugu, eta, horri esker, bizkorrago lan egin dezakegu.

 

baino. 'Baino' erabiltzen den konparazioetan, nahitaezkoa da '-ago' duen elementu bat izatea; beraz, 'baino... -ago' da horrelakoetan erabili beharreko egitura. Beste esaldi mota batzuetan, ez dago egiazko konparaziorik: zerbait baieztatu egiten da, eta beste zerbait ukatu. Horrelakoetan 'ez baizik' edo gisako egituraren bat erabili ohi da. Planari berari baino, jasotzen dituen oinarriei eutsi behar diegu*[e.] Planari berari baino gehiago, jasotzen dituen oinarriei eutsi behar diegu. // Aurrera baino atzera egin dute*[e.] Aurrera ez baizik atzera egin dute. Aurrera ez, atzera egin dute. Atzera egin dute, ez aurrera.

 

bainuetxe, bainugela, bainujantzi, bainuontzi.

 

Baionako Adierazpena, -a (Baionako Deklarazioa*).

 

baita... ere. Ez da egokia 'ere' kentzea. Denek izenpetu zuten, baita pozik ospatu*[e.] Denek izenpetu zuten, baita pozik ospatu ere.

 

baitan 1. Osagarria pertsona izan ohi da. Hori pentsatu nuen nire baitan. // Jardunaldien baitan*[e.] Jardunaldietan. Jardunaldien barnean. Jardunaldien barruan.

 

baitan 2. Zerbaiten edo norbaiten mende. Haren erabakiaren baitan dago gure etorkizuna.

 

baitezpada. Ezinbestean, nahitaez. Baitezpadakoa izan ez balitz, ez zuen eginen.

 

baja* e. gaixo agiri, gaixoaldi, gaixo baimen. Medikuak ez dio baja eman nahi*[e.] Medikuak ez dio gaixo agiria eman nahi. // Hegoaldeko 160.000 autonomoek baja ordaindua izango dute*[e.] Hegoaldeko 160.000 autonomoei ordaindu egingo diete gaixoaldian.

 

baja izan* Kiroletako klixe gogaikarria da. Tiko baja izango da hurrengo partidan*[e.] Tikok ezingo du jokatu hurrengo partidan. // Bost jokalari baja izango dira datorren denboraldian*[e.] Bost jokalarik ez dute segituko datorren denboraldian.

 

bakailao. Arrain mota.

 

bakailaontzi. Euskaltzaindiaren Hiztegian 'bakailao ontzi, bakailao-ontzi' ageri da. BERRIAk hitz bakarrean idatziko ditu horrelako guztiak. Ikus 'ontzi' sarrera.

 

bakailu* e. bakailao.

 

bakalao (bakailao*). Musika mota.

 

bakartu. Bost preso bakarturik daude. Bakartze ziega.

 

Bake Bidea, -a. Bake Bideako*[e.] Bake Bideko.

 

Bake eta Bizikidetza Idazkaritza.

 

Bake eta Bizikidetza Plana, -a. Eusko Jaurlaritzak landutako plana.

 

Bake eta Elkarbizitzarako Lantaldea, -a (ponentzia*).

 

bakebide. Baketzeko bidea.

 

Bakegileak (Bakearen Artisauak*, Bake Artisauak*). Ipar Euskal Herriko gizarte zibileko zenbait kidek osaturiko taldea, ETA armagabetzea lortzeko 2017an sortua. Kideak aipatzeko, 'bakegile' erabiliko dugu, letra xehez.

 

Bakerako Hezkuntza Plana, -a.

 

bakero 1* e. cowboy.

 

bakero 2* e. jeans.

 

Bakio, Bakioko hondartza.

 

bakotx* e. bakoitz.

 

bakteria* e. bakterio.

 

Balaitus (Balaitous*). Pirinioetako mendi bat da.

 

balantze. Bilana.

 

baldintza. Gehiegi erabiltzen da. Indarkeria gaitzestea eta legea errespetatzea ezinbesteko baldintzak dira elkarlanean aritzeko*[e.] Indarkeria gaitzestea eta legea errespetatzea ezinbestekoa da elkarlanean aritzeko. // Etxe hori oso baldintza txarretan dago*[e.] Etxe hori oso gaizki dago.

 

baldintza plegu* e. baldintza agiri.

 

baldintzak eman* Gaur egun, ez dira baldintzak ematen arazoa konpontzeko*[e.] Gaur egun, egoera ez da egokia arazoa konpontzeko.

 

balea. Berezkoa du '-a'. Balea bat ikusi zuten. Balea arrantza, balea bizar, balea urdin, baleazale, balekume, baleontzi.

 

Balentziaga museoa, -a.

 

Balentziaga, Cristobal (Balenciaga*).

 

baleontzi.

 

baliagarri (baliogarri*).

 

balio. Filosofiari eta moralari dagozkienak 'balio' dira, ez 'balore'. Balio moral bat da elkartasuna.

 

balio izan. Prezioa adierazteko erabiltzen denean, singularrean egiten da komunztadura. Hamar euro balio ditu*[e.] Hamar euro balio du.

 

balioan jarri*, balorean jarri* e. balioa eman, balioa onartu, aintzat hartu, -ren balioa nabarmendu, -ren balioa ezagutarazi... Helsinkiko egitasmoak balioan jarri du Bilboko Guggenheim museoaren eredua*[e.] Helsinkiko egitasmoak agerian utzi du Bilboko Guggenheim museoaren eredua ona dela. // Hitzak balioan jarri nahi ditu*[e.] Hitzei beren balioa eman nahi die.

 

balioztatze makina. Metroan, trenean eta halakoetan sartzeko txartela baliozkotzat jotzen duen makina.

 

baliza. Itsasoan jarritako seinalea.

 

Balkanak, -ak; Balkan mendiak, -ak; Balkanetako penintsula.

 

balkanizazio (balkandartze*).

 

Balkhax (Balkhach*, Balkash*, Baljash*). Kazakhstango aintzira.

 

ballet (balet*).

 

baloiaren jabetza izan* e. baloia eduki. Bi taldeek nahi zuten baloiaren jabetza*[e.] Bi taldeek eduki nahi zuten baloia.

 

baloratu. Klixe gogaikarriak dira 'positiboki baloratu' eta 'negatiboki baloratu'. Era berean, galderetan ez da egokia 'nola baloratzen duzu?' erabiltzea. Positiboki baloratu zuen gobernuburuaren proposamena*[e.] Egokitzat jo zuen gobernuburuaren proposamena. // Nola baloratzen duzu hainbeste partida galdu izana? *[e.] Zer iruditzen zaizu hainbeste partida galdu izana?.

 

balore 1. Adorea, kemena. Balorea behar da, gero, horrelakoak esateko.

 

balore 2. Finantzetakoak 'balore' dira. Balore merkatua.

 

balore 3* e. balio. Filosofiari eta moralari dagozkienak 'balio' dira. Balore moral bat da elkartasuna*[e.] Balio moral bat da elkartasuna.

 

bals, baltseo. Dantza mota.

 

balsero. Kubatik ihesi Ameriketako Estatu Batuetan itsasoz legez kanpo sartzen den etorkina.

 

Baluarte. Iruñeko batzar jauregia eta auditoriuma.

 

banan-banan (banan-bana*).

 

banana errepublika (errepublika bananero*). Esamolde gutxiesgarria, batez ere Erdialdeko Amerikako eta, hedaduraz, demokrazia eskaseko eta gizarte egitura ahuleko herrialdeak izendatzeko erabilia.

 

banatzaileak. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

banaz bertze. Batez beste.

 

bandalismo.

 

Bandcamp. Sareko musika plataforma eta denda.

 

bandera. Estropadetan, banderak ematen dituzte sari gisa, ez ikurrinak.

 

banderola. Iparraldean, pankarta.

 

bang* e. danba. Kolpe sendoaren edo tiroaren onomatopeia.

 

banka. h. bankuak.

 

banketxe. Banku lanak egiten diren etxea.

 

banku txar. Finantza sistema onbideratu nahian aktibo toxikoak erosten dituen finantza erakundea.

 

banlieu* e. bazter auzo.

 

banner. h. (Interneteko) iragarki.

 

banpiro, banpirismo.

 

bantu (bantou*). Saharaz hegoaldeko Afrikako hizkuntza multzoa; hizkuntza horiek erabiltzen dituen giza taldea.

 

bapatean* e. bat-batean.

 

Barandiaran, Jose Migel.

 

baratza* e. baratze.

 

baratzezaintza (baratzegintza*, baratzagintza*).

 

barazki jale. Erdarazko 'vegetariano' / 'végétarien' guztiak ez dira 'barazki jale' ezinbestean. Menu barazki jalea*[e.] Barazki menua. Menu begetarianoa.

 

Barça. Bartzelona futbol taldea izendatzeko modu laburra.

 

Bardea (Bardeak*). Bardeetako tiro eremua*[e.] Bardeako tiro eremua.

 

Bardea Orain (Bardea Ya*).

 

Bardoak. Nafarroako bertso txapelketa. Kontuz deklinatzean. Bardoak-en finalean*[e.] Bardoen finalean.

 

bariazio. Musika lan batez mintzatuz, hura moldatuz sortzen den aldaera.

 

barietate 1. Biologian, aldaera. Zereal barietate batzuk betiko galdu dira.

 

barietate 2* e. aniztasun, aukera.

 

Barinatxa, -a; Solondota (La Salvaje*, Barinatxe*, Solandote*). Sopela eta Getxoko hondartza.

 

barizela. Gaitz kutsakorra.

 

barman* e. tabernari.

 

barne 1. Desegokia da '-en barne egon' egitura. Hau erabiltzen da euskaraz: '-en barnean egon'. Sistemaren barne dago*[e.] Sistemaren barnean dago.

 

barne 2. Osagarriak 'nor' kasuan behar du. Ezkerreko joera politiko gehienek bat egin dute deialdiarekin, abertzaleek, komunistek, ezker muturrekoek eta PSko sektore batek barne*[e.] Ezkerreko joera politiko gehienek bat egin dute deialdiarekin, abertzaleak, komunistak, ezker muturrekoak eta PSko sektore bat barne.

 

barneraldi (barnealdi*, barnekaldi*, barneraketa*). Ryan Giggs ezkerraren barneraldi arriskutsu bi salbu, Gales apenas hurbildu zen ingelesen atera.

 

barra energetiko (barratxo energetiko*).

 

Barrako hondartza (La Barre*). Angeluko hondartza.

 

barraskilo (marraskilo*).

 

barre eginarazi. Barre eragin.

 

barre terapia (barreterapia*).

 

Barrika, Barrikako hondartza.

 

bart. Dagokion aditza orainaldikoa nahiz lehenaldikoa izan daiteke. Bart ikusi dut. Bart ikusi nuen.

 

Bartzelonako Palau. Kataluniako musikaren jauregia.

 

BASE salto. Toki finko batetik paraxutez egiten den jauzia. BASE ingelesezko sigla bat da ('building', 'antenna', 'span', 'earth').

 

base-ball* e. beisbol.

 

baselina egin* e. (baloia) harrotu, (baloia) loratu. Kiroletan.

 

baskismo, baskista.

 

baskongado. Inoren esanetan bakarrik erabiltzekoa.

 

basotu, basoberritu (birpopulatu*). Oihandu, zuhaiztu.

 

Basta Ya* e. Aski Da.

 

bat. Gogoan izan mugatu singularrak balio generikoa duela. Arratoiaren pozoiak gizaki bat hil dezake?*[e.] Arratoiaren pozoiak gizakia hil dezake?.

 

bat baino gehiago. Egitura honetan, 'gehiago' ez ezik 'bat' ere deklinatzen da. Izenlagunetan, berriz (hau da, lotura '-ko' denean), 'gehiago' bakarrik. Bat baino gehiagok irakurri du artikulua*[e.] Batek baino gehiagok irakurri du artikulua. // Bat baino gehiagori erori zaio etxea gainera*[e.] Bati baino gehiagori erori zaio etxea gainera. // Mila biztanle baino gehiagoko herrietan.

 

bat beste baten truke. Europako Batasunak iheslarien inguruan onarturiko sistema. Siriako errefuxiatuak Europako Batasunean sartzeko 'bat beste baten truke' sistema erabiltzea hitzartu dute estatuek.

 

bat egin, bat egite (bategite*). Kutxek bat egingo dute. Kutxen bat egiteak luze joko du.

 

bat ere. Ez dut zigarreta batere erre*[e.] Ez dut zigarreta bat ere erre. // Gonbidatu batere ez zen etorri*[e.] Gonbidatu bat ere ez zen etorri.

 

bat etorri. Kontuz esaldia jostean. Hirurak bat datoz bakerik nahi ez duten sektoreak ere badaudela esatean*[e.] Hirurak bat datoz bakerik nahi ez duten sektoreak ere badaudela.

 

bat-batean (bapatean*).

 

batailoi (bataloi*).

 

batean, baten. Euskaltzaindiak bi forma horiek onartu ditu 'non' kasurako.

 

bategatik, batengatik. Euskaltzaindiak bi formak onartu ditu euskara baturako.

 

Batelerak. San Juan taldeko emakumezkoen trainerua. Letra biribil xehez idatzirik, arraunlariak izendatzen ditu.

 

batere. Mailakatzaile bat da, erabateko gabezia adierazten duena. Filma ez zitzaidan bat ere gustatu*[e.] Filma ez zitzaidan batere gustatu. // Jon ez da bat ere egokia lan horretarako*[e.] Jon ez da batere egokia lan horretarako.

 

batez beste, batez besteko, batezbesteko (bataz beste*, batazbesteko*). Izena denean, batera idazten da, eta izenlaguna edo adizlaguna denean, berriz, bereiz. Irakurleen adinaren batezbestekoa jakin behar genuke. Etxeko langileen batez besteko soldata. Urtean zenbat irabazten dugun batez beste.

 

batik bat (batipat*).

 

batio* e. watt.

 

Batiz. Getxoko hondartza.

 

batukada. Perkusio tresnak erabiliz jotzen den sanba mota.

 

batuta. Musikan, talde baten zuzendariak erabiltzen duen makilatxoa.

 

Batzar Nagusiak, -ak (BBNN*). Arabakoek 'Biltzar Nagusiak' izena izan dute 2015eko azarora arte. Geroztik, 'Batzar Nagusiak' dira, Bizkaikoak eta Gipuzkoakoak bezala.

 

Baudouin Belgikakoa, -a; Boudewijn Belgikakoa, -a (Balduino*). Bigarren Mundu Gerraz geroztik Belgikan izaniko errege-erreginen izenak idazteko, frantsesezko forma nahiz nederlanderazkoa erabil daiteke.

 

Baxe Nafarroa* e. Nafarroa Beherea (-a), Baxenabarre.

 

Baxenabarre. h. Nafarroa Beherea, -a.

 

baxenabartar, Nafarroa Behereko (behenafar*).

 

baxo. Frantzian, bigarren hezkuntzako ikasketak eta etsamina, goi ikasketetara pasatu aurrekoak.

 

baxurako arrantza.

 

bazkide konpromisario. Kirol elkarteetan, bazkide ordezkaria, batzarretan beste bazkide batzuk ordezkatzen dituena.

 

bazko* e. pazko.

 

Baztan ibaia. Sorburutik Mugairiraino, Baztan ibaia da; handik aurrera, Bidasoa.

 

Baztango txerri, euskal txerri.

 

bazuka (bazooka*, bazoka*).

 

BBK Sala (BBK Aretoa*).

 

beat. Beat belaunaldia.

 

Bedaroako Ogella (Ogeia*). Ispasterko hondartza.

 

bederatziehun, bederatzietan (bederatzirehun*, bederatziretan*).

 

beganismo, begano. Animalia jatorriko produktuak erabiltzearen kontrako bizi estiloa, arrazoi etikoetan oinarriturikoa; haren jarraitzailea.

 

begetarianismo, begetariano.

 

begiratu 1. [dio] Behatu, so egin. Atezaina begiratu zuen*[e.] Atezainari begiratu zion.

 

begiratu 2. [du] Zaindu.

 

behaketan egon, behaketapean egon.

 

behar izan. Oro har, 'nor-nork' saileko laguntzaileekin jokatzen da, baita aditz osagarria 'nor' sailekoa denean ere. Goiz altxatu beharko dugu bihar. Elkarrekin egon behar izan zuten.

 

beharrean. Aditzaren ondotik erabiltzen da 'ordez' esan nahi duenean. Hilero beharrean, bi hilean behin pagatuko da argindarra*[e.] Hilero pagatu beharrean, bi hilean behin pagatuko da argindarra.

 

Behategia, -a. Euskal hedabideen behatokia.

 

behatz 1. Hankako hatza.

 

behatz 2. Gipuzkeraz eta nafarreraz, hatza, hankakoa nahiz eskukoa.

 

behe laino (behelaino*).

 

behekalde* e. behealde, beheko alde.

 

behenafar* e. baxenabartar, Nafarroa Behereko.

 

beherapen. Beheratzea; gutxitzea. Ez erabili 'merkealdi' adierazteko. Beherapenetan erosi zuen jertsea*[e.] Merkealdian erosi zuen jertsea.

 

behi arrazak. Akitaniako blonda, behi txaroles (edo xaroles), behi asturiar, behi frisiar edo Holstein behi, behi holandes edo holandar, behi piriniotar, behi suitzar arre, behi suitzar, betizu, betroi, Flandriako behi, frisiar gorri, Limousin behi, mendietako asturiar (casina*), montxina behi, shorthorn behi, terreña behi.

 

behi eroen gaitza, -a. Behien entzefalopatia espongiformea izendatzeko modu arrunta. Gizakien gaitza Creutzfeldt-Jakoben gaixotasuna da.

 

behin betiko (definitibo*, behin-betiko*).

 

behin eta berriro, behin eta berriz.

 

behin-behineko, behin-behinekoz (behin-behingo*).

 

beige* e. beix.

 

beirateria (bidriera*).

 

beix (beige*).

 

bel canto. Kanturako ahots teknika bat da, operan erabili ohi dena.

 

belaontzi.

 

belarriprest. Euskaraz hitz egiteko gai ez izanik ere, ulertzen duena eta prest dagoena euskaraz egin diezaioten.

 

belatz. Politikan, jarrera gogorren aldekoa. Pentagonoko belatza den ospea goxatzen saiatu da Paul Wolfowitz.

 

belle époque.

 

Bellevue. Miarritzeko biltzar jauregia.

 

belo. Aurpegia estaltzen duen zapia.

 

belomar* e. pedalontzi.

 

belomotor* e. motor bizikleta.

 

beltzak. Ertzaintzako talde berezietako kideak. Inoren esanetan bakarrik erabiltzekoa.

 

bemol. Musikan, nota mota; hura adieratzen duen ikurra.

 

Benelux. Belgikak, Herbehereek eta Luxenburgok 1958an osaturiko batasun ekonomikoa.

 

Benetako Demokrazia Orain. 2011n Espainian sorturiko herritar plataforma.

 

benjamin. Kiroletako kategoria. Gainerakoak ikusteko, jo 'kiroletako kategoriak' sarrerara.

 

benjaminaurreko (prebenjamin*). Kiroletako kategoria. Gainerakoak ikusteko, jo 'kiroletako kategoriak' sarrerara.

 

beno* e. bueno, bon; tira.

 

ber-, bir-. Bokalez hasten diren aditzek 'ber' hartzen dute ('berrargitaratu', 'berreraiki', 'berridatzi'...), eta kontsonantez hasten direnek, 'bir' ('birloratu', 'birsaldu'...). Nolanahi ere, neurriz erabiltzeko baliabidea da: 'birkalifikatu' ez ezik, 'kalifikazioa aldatu' ere erabil daiteke; 'birfindegi' baino hobe da 'findegi' erabiltzea; 'birbanatu' baino hobe, 'banatu'; 'berradiskidetu' baino hobe, 'adiskidetu'...

 

Bera, Marta (Vera*). Nafar politikaria.

 

beranduago. Gehiegi erabiltzen da, eta tokia kentzen ari zaio 'geroago' hitzari. Poems 1921ean eman zuen argitara. Observations liburua hiru urte beranduago argitaratuko zuen*[e.] Poems 1921ean eman zuen argitara. Observations liburua hiru urte geroago argitaratuko zuen.

 

berbere (berebere*). h. amazig. Afrika iparraldeko etnia. Hizkuntzaren izena amazigera da. Afrikako iparraldean bizi dira amazigak.

 

Berdeak, -ak. Alemaniako alderdi ekologista. Baiezko botoa eman zuten Berdeek.

 

berdegune 1. Hiri eta herriei buruz mintzatuz, landaredia duen tokia.

 

berdegune 2* e. zelai.

 

berdegune 3* e. futbol zelai.

 

Berdintasunerako Legea, -a.

 

bere. Gehiegi erabiltzen da. 'Bere' gabe esaldia ondo ulertzen bada, hobe kentzea. Orobat gertatzen da gainerako posesiboekin. 1911ko udan, Ingalaterra eta Frantziara joan zen bere amarekin*[e.] 1911ko udan, Ingalaterra eta Frantziara joan zen amarekin. // Gizon bat atxilotu dute Bilbon, bere emaztea jo duelakoan*[e.] Gizon bat atxilotu dute Bilbon, emaztea jo duelakoan.

 

bere aldetik. Bere kasa. Askotan, betegarri gisa erabiltzen da, eta ez 'bere kasa' adierazteko; horrelakoetan, hobe kentzea. Esalditik esaldira subjektua edo gaia aldatu dugula adierazteko, egokiagoa da 'berriz'. Nork bere aldetik jardun du lanean. // Sindikatuen batasuna «inoiz baino beharrezkoagoa» da orain, baina beldur da sindikatu abertzaleak ez ote diren bakoitza bere aldetik arituko. // Gotzon Agirrek nabarmendu zuen negoziatzeko prest daudela. Joseba Labakak, bere aldetik, fruituaren metafora erabili zuen patronalaren egoera irudikatzeko*[e.] Gotzon Agirrek nabarmendu zuen negoziatzeko prest daudela. Joseba Labakak, berriz, fruituaren metafora erabili zuen patronalaren egoera irudikatzeko.

 

bere egunean* e. bere garaian.

 

bere gain. Bere kontura, bere esku. Adizlaguna da. Batera idatziz gero ('beregain'), adjektiboa da. Bere gain hartu zuen lan guztia.

 

bereber* e. amazig, berbere.

 

beregain. Inoren edo ezeren mende ez dagoena. Izenondoa da. Berezi idatziz gero ('bere gain'), adizlaguna da. Ordu hartan osoki beregaina zen Nafarroako erreinua.

 

bereizkeriarik gabeko tratamendua. Ikus 'Deontologia' atala.

 

Berenize (Berenice*). Antzinaroko Egiptoko erregina.

 

beretsu* e. bertsu.

 

berez. Kontuan izan pertsonaren arabera aldatu egiten dela. Berezkoa dugu*[e.] Geurezkoa dugu. // Berez ez naiz oso eskuzabala*[e.] Neurez ez naiz oso eskuzabala.

 

berezitu. h. espezializatu.

 

bermepean* e. bermea ordaindurik, bermea ordainduta. Aske geratu da, bermepean*[e.] Aske geratu da, bermea ordainduta.

 

bermut (vermouth*, vermut*).

 

berotegi (negutegi*). Berotegi efektua. Berotegi gasa.

 

berotze global, Lurraren berotze, Lurra berotu... (beroketa global*).

 

berpizkunde* e. pizkunde.

 

berradiskidetu* e. adiskidetu. Kubako Giza Eskubideen eta Berradiskidetze Nazionalaren aldeko Batzordea*[e.] Kubako Giza Eskubideen eta Adiskidetze Nazionalaren aldeko Batzordea.

 

berragerpen* Igandean berragerpena egiteko prest dago Irujo*[e.] Igandean berriz jokatzen hasteko prest dago Irujo.

 

berreskuratu. Gehiegi erabiltzen da. Naturaz mintzatuz, erabili 'leheneratu'. Ibaia berreskuratu nahi dute*[e.] Ibaia leheneratu nahi dute. // Montañezek dio joko oldarkorra berreskuratu nahi duela*[e.] Montañezek dio oldarkor jokatu nahi duela berriz.

 

berri. Desegokia da 'beste bat(zuk)' adierazteko. Bilera berri batera deitu digu*[e.] Beste bilera batera deitu digu. // Teoria batzuen arabera, Lurra berotzeak glaziazio berri bat ekarriko du*[e.] Teoria batzuen arabera, Lurra berotzeak beste glaziazio bat ekarriko du.

 

BERRIA. Deklinabidea marratxorik gabe lotzen zaio. Tituluetan eta azpitituluetan, letra guztiak letra larriz idazten dira; testu barrenean, berriz, lehen letra larriz idazten da, eta gainerakoak, maiuskula txikiz.

 

Berria Astekaria. Aplikazio baten izena da, eta izen arruntak bezala deklinatzen da. Berria Astekaritik hartu nuen.

 

BERRIA Komunitatea, -a; BERRIAlaguna, -a.

 

BERRIA Taldea. BERRIA egunkaria argitaratzen duen taldea.

 

Berria TB edo Berria telebista.

 

Berria.eus. Etzanez idazten da, eta deklinabidea marratxoz lotzen zaio, etzanik gabe.

 

berriemaile (berriemale*).

 

Berriketan.info. Etzanez idazten da, eta deklinabidea marratxoz lotzen zaio, etzanik gabe.

 

berritasun izan* Kiroletako klixe gogaikarria da. Felipe eta Yeste dira deialdiko berritasun nagusiak*[e.] Felipe eta Yeste deialdian sartu dituzte. // Sousa (Valladolid), Casquero (Racing), Alexis eta Nacho (Malaga), Manu del Moral eta Contra (Atletico) eta Cortes (Mallorca) dira berritasunak*[e.] Hauek dira fitxatu berriak: Sousa (Valladolid), Casquero (Racing), Alexis eta Nacho (Malaga), Manu del Moral eta Contra (Atletico) eta Cortes (Mallorca).

 

berriztagarri. Berrizta daitekeena. Energia berriztagarriak.

 

bertan. Gehiegi erabiltzen da, eta lekua kentzen ari zaio 'han' hitzari. Indiako Bombay hirira joko dute. Bollywood zinema industria dago bertan*[e.] Indiako Bombay hirira joko dute. Bollywood zinema industria dago han. // Gaurko saioan, Etiopiara joko dute. Danakil basamortuko irudiak erakutsiko dituzte, eta bertako etnien ohituren berri eman*[e.] Gaurko saioan, Etiopiara joko dute. Danakil basamortuko irudiak erakutsiko dituzte, eta hango etnien ohituren berri eman.

 

bertan gozo. Ez dugu bertan gozo egin nahi.

 

bertsio 1. Jatorrizko bertsioan ikusi dugu filma.

 

bertsio 2* e. idatzaldi, itzulpen.

 

bertso, bertso jartzaile, bertso saio, bertsokera, bertsopaper, bertsozale.

 

bertsu (beretsu*).

 

beso armatu* e. adar armatu. Soldaduak Al-Fatahen beso armatuaren buru baten bila zebiltzan*[e.] Soldaduak Al-Fatahen adar armatuaren buru baten bila zebiltzan.

 

beste egunean* e. lehengoan, lehengo egunean.

 

beste orduz (bestorduz*). Beste batzuetan. Beste orduz baino hobeto hartu gaitu.

 

bestelakoan 1* e. bestela. Jokalariek beste nonbait zuten burua; bestelakoan ez da ulertzen taldeak hain pattal jokatzea*[e.] Jokalariek beste nonbait zuten burua; bestela ez da ulertzen taldeak hain pattal jokatzea. // Bi erdilariak modu oso bestelakoan mintzatu ziren*[e.] Bi erdilariak oso bestela mintzatu ziren.

 

bestelakoan 2* e. gainerakoan. Hedabideak eta presioa dira alderik nabarmenenak; bestelakoan ez dago alde handirik*[e.] Hedabideak eta presioa dira alderik nabarmenenak; gainerakoan, ez dago alde handirik.

 

besteren artean* e. besteak beste.

 

besterik. Aditza, gehienbat, singularrean jokatu ohi da egitura honetan: 'absolutiboa + besterik ez + aditza'. Azkenaldian plurala erruz zabaldu da, baina BERRIAn singularra hobetsiko da. Ukoak eta kritika txarrak besterik ez zituen jaso*[e.] Ukoak eta kritika txarrak besterik ez zuen jaso. // Liburuak eta paperak besterik ez ditu*[e.] Liburuak eta paperak besterik ez du.

 

bestseller. Asko saldu den liburua.

 

betatu* e. betoa jarri.

 

beterano. Kiroletako kategoria. Gainerakoak ikusteko, jo 'kiroletako kategoriak' sarrerara.

 

betoa jarri, betoa kendu (betatu*, betoa altxatu*).

 

betoi. Hormigoia. Betoi armatua.

 

betonatu* e. asfaltatu.

 

bezala. Konparazioetan bakarrik erabiltzen da BERRIAn. Bestelako esaldietan, saiatu beste bide batzuk: 'hala nola', 'besteak beste', 'gisa'... Mitterrand pertsona bezala nahiago dut politikari bezala baino*[e.] Mitterrand pertsona nahiago dut Mitterrand politikaria baino. // Horretan aritu ziren T.S. Eliot, Ezra Pound, William Carlos Williams, E.E. Cummings eta Mina Loy bezalako artistak*[e.] Horretan aritu ziren, besteak beste, T.S. Eliot, Ezra Pound, William Carlos Williams, E.E. Cummings eta Mina Loy artistak.

 

bezpera. Denborari buruz ari garela, singularra erabiltzen da eta 'aurreko eguna' adierazten du. Pluralean, beste esanahi bat du: 'ilunabarreko otoitzak'. Partidaren bezperetan, hiru jokalarik min hartu zuten*[e.] Partida jokatu aurreko egunetan, hiru jokalarik min hartu zuten.

 

bi bandetara jokatu* e. bitara jokatu.

 

bi puntuak. Ikus 'Idazkuntza' atala.

 

biak ala biak (biak hala biak*).

 

Biarritz Balleta, Biarritz Ballet Junior.

 

Biarritz-Golf Helmuga (Biarritz Destination Golf*).

 

biatloi (biatlon*). Neguko kirola, iraupen eskia eta errifle tiroa batzen dituena.

 

bibak, bibaka egin (vivak*, bivouac*). Alpinismoan, kanpadendarik eta inolako aterperik gabe lo egitea.

 

bibalbio (bibalbo*). Molusku mota.

 

biberoi.

 

bibrato* e. vibrato. Musika tresnaren soinua edo ahotsa dardaratuz lortzen den efektua.

 

bidaia. Bidai bat*[e.] Bidaia bat.

 

bidaia agentzia.

 

bidailagun* e. bidaide, bidelagun.

 

Bidasoa, -a. Sorburutik Mugairiraino, Baztan ibaia da; handik aurrera, Bidasoa. Bidasoako ura*[e.] Bidasoko ura.

 

bide orri. Zenbait prozesu politikotan, jarraibideak zehazteko plana. PSE-EEk ez du onartuko Jaurlaritzak bere bide orria inposatu nahi izatea.

 

bide seinale.

 

bidegorri. Bizikletetarako bidea.

 

bidegurutze. Bideak gurutzatzen diren tokia.

 

bideo. Bideoaren munduari buruzko beste hitz batzuk. Atariko bideo (bideo atezain*), bideoanalisi, bideo arte, bideoblog, bideo dei, bideo joko (bideojoko*), bideo sorkuntza, bideofono (bideotelefono*), bideokamera, bideokasete, bideoklip, bideoklub, bideokonferentzia, bideokontsola, bideokronika, bideoteka, bideozaintza, bideozale.

 

BIDERA Zerbitzuak.

 

bideratu. Ez da 'eman' aditzaren sinonimoa. Familiei bideratzen zaizkien laguntzak*[e.] Familiei ematen zaizkien laguntzak. // EHUrentzat diru gehiago bideratzeko asmoa*[e.] EHUrentzat diru gehiago jartzeko asmoa.

 

biderkatu. Ez erabili 'handitu' edo 'gehitu' adierazteko. Diru sarrerak biderkatu egin zitzaizkien oso denbora gutxian*[e.] Diru sarrerak izugarri handitu zitzaizkien oso denbora gutxian.

 

bidesari. Autobideetan ordaintzen den saria.

 

bidriera* e. beirateria.

 

bienal. Biurtekoa.

 

bifobia. Bisexualen kontrako fobia.

 

Big Bang teoria (Big Bang*). Unibertsoaren hasierari buruzko teoria.

 

big data. Informatikan, oso datu multzo handiak. Gogoan izan 'datu masiboak' ere erabiltzen dela, eta errazagoa dela deklinatzen.

 

biga. Bi.

 

bigarren bat* e. beste bat, bigarrena. Zer deritzozue bigarren bat eraikitzeko xedeari?*[e.] Zer deritzozue beste bat eraikitzeko xedeari? Zer deritzozue bigarrena eraikitzeko xedeari?. // Iaz bigarren bat kaleratu zuen*[e.] Iaz bigarrena kaleratu zuen. Iaz beste bat kaleratu zuen.

 

bigarren eskukoen azoka (bigarren eskuko azoka*).

 

bigilantzia* e. zaintza.

 

biharamun. Kontuz esaldia jostean, aditzarekin batera baldin badoa 'eta' behar baitu. Poliziak Al-Adawiya hustu biharamunean*[e.] Poliziak Al-Adawiya hustu eta biharamunean.

 

biharkoan* e. bihar. Kazetaritzako klixe gogaikarria da 'biharkoan' idaztea. Aski da 'bihar'.

 

bihileko (bihilabeteko*).

 

bihotz-gogor (bihozgogor*).

 

bihurtu, bilakatu. Erdarakada da 'zerbaitetan bihurtu / bilakatu'. Arazoan bihurtu zaigu*[e.] Arazo bihurtu zaigu. // Herriko izarrean bihurtu zen txapelketa irabaztean*[e.] Herriko izarra bihurtu zen txapelketa irabaztean.

 

bik. h. bolaluma.

 

bikingo (vikingo*).

 

biko, hiruko, lauko (bipartito*, tripartito*, kuatripartito*). Gobernu tripartito bat osatzeko *[e.] Hiruko gobernu bat osatzeko.

 

bikoitz, hirukoitz... Gehiegi erabiltzen dira. Ez ahaztu askotan badirela beste modu batzuk hori adierazteko. Iazkoaren bikoitza irabazi du enpresak*[e.] Iaz halako bi irabazi du enpresak. // Horri esker, oraingoaren bikoitza izango litzateke munduko ekonomian izango lukeen pisua*[e.] Horri esker, orain halako bi izango litzateke munduko ekonomian izango lukeen pisua.

 

bikoizle. Bikoizketan aritzen dena.

 

bikote 1. Bik osatzen duten multzoa. Jone eta zu, hori bai bikote ederra!.

 

bikote 2* e. bikotekide, bikote-lagun. Bikoteko kide bakoitza. Jone da zure bikotea?*[e.] Jone da zure bikotekidea?.

 

bikotekide, bikote-lagun. Bikoteko kide bakoitza.

 

biktimismo. Batzuetan, 'biktimarena egin' ere erabil daiteke. San Gilen ustez, Ibarretxek «biktimismoa» egiten du*[e.] San Gilen ustez, Ibarretxek «biktimarena» egiten du.

 

bilakatu, bihurtu. Erdarakada da 'zerbaitetan bilakatu / bihurtu'. Emakumea sugean bilakatu zen*[e.] Emakumea suge bilakatu zen.

 

bilan. Balantzea.

 

bilateral. Aldebikoa.

 

bilatu. Gehiegi erabiltzen da. Sindikatuekin negoziatu eta akordioak bilatu nahi ditu zuzendaritzak*[e.] Sindikatuekin negoziatu eta akordioak lortu nahi ditu zuzendaritzak. // Ez dugu liskarrik bilatu nahi*[e.] Ez dugu liskarrik nahi.

 

bilbainada. Bilboko kanta mota.

 

Bilbo Arena (Bilbao Arena*).

 

Bilbo Arte (Bilbao Arte*). Ekoizpen artistikorako zentroa, Bilboko Udaleko Kultura Sailari lotua.

 

Bilbo BSR (Bilbao BSR*). Saskibaloi egokituan aritzen den taldea, Bilbokoa.

 

Bilbo eskuinaldea, -a. Bilbo inguruko zenbait udalerri hartzen ditu: Berango, Derio, Erandio, Getxo, Larrabetzu, Leioa, Lezama, Loiu, Sondika, Zamudio.

 

Bilbo ezkerraldea, -a. Bilbo inguruko zenbait udalerri hartzen ditu: Abanto, Alonsotegi, Barakaldo, Muskiz, Ortuella, Portugalete, Santurtzi, Sestao, Trapagaran, Zierbena.

 

Bilbo Handia, -a (Bilboaldea*). Basauri eta Bilbo bera hartzen ditu.

 

Bilbo hegoaldeko tren saihesbidea, -a.

 

Bilboko Alondegia, -a (Alhondiga*). 2015eko martxoan, 'Azkuna zentroa' izena hartu zuen.

 

Bilboko Arte Ederren Museoa, -a (Arte Eder museoa*, Arte Ederretako Museoa*).

 

Bilboko Aste Nagusia, -a.

 

Bilboko auzo eta barruti nagusiak. Abando, Abusu (La Peña*), Altamira, Ametzola, Arabella, Arangoiti, Askao (Iturribide*), Atxuri, Basurtu, Begoña, Begoñaibarra (Castaños*), Bilbo Zaharra, Bolueta, Deustu, Deustuibarra (La Ribera*), Elorrieta, Errekaldeberri (Rekaldeberri*), Ibaiondo, Ibarrekolanda, Indautxu, Iralabarri, Iturrigorri, Larraskitu, Loruri (Ciudad Jardin*), Masustegi, Matiko, Miribilla, Olabeaga, Otxarkoaga, San Adrian, San Frantzisko, San Ignazio, San Pedro Doneperiaga (San Pedro de Deustu*), Santutxu, Solokoetxe, Txurdinaga, Uretamendi, Uribarri, Zabala, Zazpikaleak (Alde Zaharra), Zorrotza, Zorrotzaurre, Zurbaran.

 

Bilboko BBK Live (Bilbao BBK Live*). Bilboko musika jaialdia.

 

Bilboko Kale Nagusia, -a; Diego Lopez Haroko kale nagusia, -a (Gran Via*).

 

Bilboko metroa, -a. Garraiobidea. Bilboko metroa garbi-garbi egoten da.

 

Bilboko Metroa, -a. Enpresa. Ika-mika konpontzeko bidea egin dute Bilboko Metroak eta Bizkaiko Diputazioak.

 

bilduma, bilduma egin, bildumagile, bildumari, bildumatu.

 

bilduta egon* e. bilera batean egon. LABeko arduradun bat auzitara eraman nahi dute, baina hura Donostian bilduta egon zen egun hartan*[e.] LABeko arduradun bat auzitara eraman nahi dute, baina hura Donostian bilera batean egon zen egun hartan.

 

bilera sorta, bilera sail (bilera erronda*).

 

Bilgune Feminista. Laburturik, 'Bilgunea'.

 

bilioi (biloi*). Itzultzean, kontuan izan Ameriketako Estatu Batuetako ingelesean 'billion' hitzak mila milioi adierazten duela, eta Erresuma Batuko eta Australiako ingelesean, berriz, bilioia. Dena dela, Erresuma Batuan eta Australian gero eta gehiago zabaltzen ari da, AEBetako ingelesaren eraginez, 'billion' hitza mila milioi adierazteko. Esaterako, BBCk berak balio horrekin erabiltzen du gaur egun.

 

billabesa (villavesa*). Iruñeko autobus publikoen herri izena.

 

Billalabeitia, Gregorio (Gregorio Villalabeitia*).

 

billar.

 

billete (bilete*).

 

biluzi (biluztu*).

 

biluzik (bilutsik*).

 

Bin Laden, Osama (Ben Laden*).

 

binkulante* e. bete beharreko. Ikasleen erabakia binkulantea da*[e.] Ikasleen erabakia bete beharrekoa da. // Batzordearen aholkua ez da binkulantea*[e.] Batzordearen aholkuak ez du ezertara behartzen.

 

bio-hondakin (biohondakin*, bio hondakin*).

 

bioagrodibertsitate* e. nekazaritzaren biodibertsitate.

 

bioaniztasun. Biodibertsitatea.

 

biodegradagarri.

 

biodiesel (bio-diesel*).

 

bioerregai. Biomasako materiaren batean oinarriturik sorturiko erregaia. 'Agroerregai' ere erabil daiteke, baina inoren esanetan bakarrik.

 

biolentzia. h. indarkeria.

 

biolin, biolin jotzaile, biolinista (bibolin*).

 

biopic. Norbaiten biografian oinarrituriko filma.

 

bipartidismo. Bi alderdiko sistema.

 

biral. Interneti buruz mintzatuz, oso bizkor eta erruz zabaltzen den edukia. Bideo birala.

 

birbanatu. Gehienetan, nahikoa da 'banatu'. Aberastasuna birbanatzea da konponbidea*[e.] Aberastasuna banatzea da konponbidea.

 

birdie. Golfean, parraren azpitik kolpe bat jota. '(Kolpe) bat gutxiago' ere erabil daiteke. Tiger Woodsek 'birdie'-a egin zuen bosgarrenean. Tiger Woodsek bat gutxiago egin zuen bosgarrenean.

 

birfindegi* e. findegi.

 

birgizarteratu (bergizarteratu*). h. gizarteratu.

 

biribilgune (errotonda*).

 

birkalifikatu. h. kalifikazioa aldatu. Kalifikazioa aldatu. Baserri inguruko lurrak birkalifikatzea nahi dute.

 

birkokatu* e. beste lanpostu batean jarri, beste lan bat eman... Fagorreko 215 bazkide birkokatu ditu Mondragonek*[e.] Fagorreko 215 bazkide beste lanpostu batean jarri ditu Mondragonek.

 

birmasterizatu (bermasterizatu*). 'Hautsi da anphora' historikoa berriz argitaratu zuen, birmasterizaturik.

 

birmoldatu. h. moldatu. Enpresa taldea birmoldatzeko industria plana*[e.] Enpresa taldea moldatzeko industria plana.

 

birnahasi, birnahasketa (remix*). Kanta bati beste ezaugarri batzuk eman, moldatzeko edo soinuaren kalitatea hobetzeko.

 

birpopulatu 1. h. berriz populatu, berriz jendeztatu.

 

birpopulatu 2* e. basotu, basoberritu, oihandu, oihanberritu, zuhaiztu. Basoez mintzatuz erabiltzekoak.

 

birsalmenta, birsaldu, birsaltzaile.

 

birtuoso. Artista trebea, batez ere musikaria.

 

birtxio, birtxiokatu (bertxio*, bertxiokatu*).

 

birus. Informatikan, erabiltzaileak jakin gabe ordenagailuan sartzen den programa edo kodea, kalte egiteko. 'Harrak' izeneko birusak oso erraz eta bizkor zabaltzen dira Interneten bitartez. 'Troiarrak / Troiako zaldiak' beste fitxategi batean ezkutaturik mugitu ohi dira.

 

birziklagarri. Birzikla daitekeena.

 

bisa (bisatu*). Estatu batzuetan sartzeko behar den agiria. Bisarik gabe, ezingo da sartu AEBetan.

 

bisatu* e. bisa.

 

bisean biseko (vis à vis*). Bisean bisekoak astegunetan jarri dizkiete. Bisean biseko bisitak debekatu dizkiete.

 

Biskari, Thierry (Thierry Biscary*).

 

bista* e. auzi saio. Zuzenbidean.

 

bisurte. 366 egun dituen urtea. Olinpiar Jokoak bisurtean izaten dira.

 

bit. Informatikan, informazio unitate txikiena.

 

bitartean. Aldi berekotasuna adierazten du. Ez erabili bi ideia kontrajartzeko. Gonbidatuek hitz egin nahi zuten bitartean, aurkezleak nahiago zuen saioa musikaz osatu*[e.] Gonbidatuek hitz egin nahi zuten, baina aurkezleak nahiago zuen saioa musikaz osatu.

 

bitcoin. 2009an sorturiko dibisa digitala.

 

biter (bitter*).

 

biurteko. Bienala.

 

bivouac* e. bibak.

 

bixintxoak, -ak. Hendaiako festak.

 

bixkotx, bizkotxo (bixkotxa*).

 

Bizantzio (Bizancio*, Byzance*). Istanbulen izen historikoa. 330. urtean, 'Konstantinopolis' izendatu zuten. Bizantziar Inperio edo Ekialdeko Erromatar Inperioko hiri nagusia izan zen.

 

Bizarzuri (Pere Noel*, Papa Noel*). Filmean, erretiroa hartu nahi du Bizarzurik.

 

bizi arteko kartzela zigor* e. bizi guztiko kartzela zigor, bizi guztiko zigor.

 

bizi baldintza, bizi kalitate, bizi maila.

 

bizi itxaropen.

 

bizi izan. Erdarazko 'vivir' / 'vivre' guztiak ez dira 'bizi' ezinbestean. Ekonomiak krisia bizi du*[e.] Ekonomia krisian dago.

 

bizi testamentu (testamentu bital*). Agiri horretan, herritarrak aldez aurretik adierazten du zein osasun tratamendu nahi dituen eta zein ez, bere borondatea bete dadin, ezin adierazirik geratuko balitz ere. 'Aldez aurreko nahiaren adierazpena' ere esaten zaio.

 

bizia galdu, bizia kendu, bizia arriskuan jarri (bizitza galdu*, bizitza kendu*, bizitza arriskuan jarri*).

 

bizikidetza. Elkarbizitza. Batzuetan, hode da perifrasira jotzea. Urteetako bizikidetzak monotonia ekartzen du*[e.] Urteetan elkarrekin bizitzeak monotonia ekartzen du.

 

bizileku baimen, -n bizitzeko baimen (erresidentzia baimen*, egoitza baimen*). AEBetan zaila da egoitza baimena lortzea*[e.] AEBetan zaila da bizileku baimena lortzea. Zaila da AEBetan bizitzeko baimena lortzea.

 

biziraun* e. iraun, bizirik iraun, bizi. Hortik ateratzen du bizirauteko indarra*[e.] Hortik ateratzen du irauteko indarra. Hortik ateratzen du bizitzeko indarra.

 

bizitza garestitu* e. bizimodua garestitu. Petrolioaren prezioa etengabe garestitzen ari da herritarren bizimodua.

 

Bizkaia, -a. Bizkaia aldean*[e.] Bizkai aldean. // Bizkaia berde eder hau*[e.] Bizkai berde eder hau.

 

Bizkaiko eskualdeak. Arratia, Busturialdea, Durangaldea, Enkarterri (Bilbo ezkerraldea, Enkarterriko haranak), Hego Uribe, Lea-Artibai, Mungialdea, Orozko, Txorierri, Uribe Kosta.

 

Bizkaiko golkoa, -a (Gaskoniako golkoa*).

 

Bizkaiko Hitza. Etzanez idazten da, eta deklinabidea marratxoz lotzen zaio, etzanik gabe.

 

Bizkaiko Zubia, -a. Portugaleteko zubia.

 

bizkar zorro. Bizkar zakua.

 

bizkarbusti. Hala deitzen diete estatubatuarrek Mexikoko muga gaindituta paperik gabe heltzen zaizkien etorkinei. Inoren esanetan bakarrik erabiltzekoa.

 

bizkarrezur (bizkar-hezur*).

 

bizkarrezur bifido (arantza bifido*).

 

bizkartzain (bizkarzain*).

 

biztanlego* e. biztanleak, biztanleria.

 

biztanleria aktibo.

 

biztanleria okupatu. Biztanleria landuna.

 

black. Bankiaren kasuaz mintzatuz, zuzendaritzakoek erabili eta ogasunari ezkutatzen zizkioten banku txartelak. 'Black' txartelen eskandalua.

 

black friday. Ameriketako Estatu Batuetan, prezioak jaisten diren ostiral bat, Eskerrak Emateko Egunaren ondotik egiten dena, Eguberrietako salmentak handitzeko. Hedaduraz, salgaiak merkatzen diren ostiral bereziak.

 

Black Panther* e. Pantera Beltzak. Talde horretako kideak 'pantera beltzak' dira, letra xehez idatzirik.

 

Blackberry (BlackBerry*). Telefono mota.

 

blindaje, blindatu.

 

blog, blogari, blogintza, blogosfera.

 

blok. Kaiera, koadernoa.

 

blokeatu, blokeo (blokatu*).

 

Bloody Sunday.

 

Blu-ray (Blu-Ray*). Disko mota.

 

blues. Musika mota.

 

bluetooth. Gailu digitalak kablerik gabe elkarrekin konektatzeko sistema.

 

blusa. Blusek eta neskek xanpainez bete zuten Andre Maria Zuriaren plaza.

 

bobsleigh. Neguko olinpiar kirola, leraz egiten dena.

 

Boccaccio, Giovanni (Bocaccio*, Boccacio*, Boccacce*). Idazle italiarra, XIV. mendekoa.

 

bodegoi* e. natura hil.

 

bodyboard, bodyboarder. Itsas kirola da, olatu gainean ohol batez ibiltzekoa; kirol hori egiten dutenak. Surfeko ohola baino motzagoa eta malguagoa erabiltzen dute bodyboarderrek.

 

boer. h. afrikaner.

 

bogey. Golfean, parraren gainetik kolpe bat jota. '(Kolpe) bat gehiago' ere erabil daiteke.

 

bohemio.

 

boikot, boikot egin, boikotatu (boikoteatu*).

 

boilur hazkuntza, boilur hazle (trufikultura*, trufikultore*).

 

bokata. Lixiba. Ez erabili 'ogitarteko' adierazteko.

 

bolatil* e. aldakor. Finantzetan.

 

bolatilitate* e. aldakortasun. Finantzetan.

 

bolbora, bolborategi.

 

boleibol (voleibol*, volley-ball*).

 

boletin* e. buletin.

 

bolfram* e. wolfram.

 

boligrafo. h. bolaluma.

 

bolivartar. Simon Bolivarren jarraitzailea.

 

bolkaniko. Sumendiei dagokiena. Harri bolkanikoa da.

 

bolkanismo (bulkanismo*). Sumendiei loturiko fenomenoak.

 

bollera (boilera*). Inoren esanetan bakarrik erabiltzekoa.

 

bolondres* e. boluntario.

 

Bolsa auzo etxea (Burtsa*).

 

boltsa 1* e. poltsa. Azokan poltsa lapurtu zioten.

 

boltsa 2* e. burtsa. Ekonomian.

 

boluntario (bolondres*).

 

Bolxoi balleta, -a (Bolshoi*).

 

Bonaparte, Luis Luziano (Luis Lucien Bonaparte*, Luis Luciano Bonaparte*).

 

bonba-auto.

 

bonbardaketa, bonbardatze (bonbaketa*). Ez erabili irudizko zentzuan. Eguberriak gertu direla eta, hasia da film bonbardaketa*[e.] Eguberriak gertu direla eta, hasia da film zaparrada.

 

bonbilla (bonbila*).

 

bonbona.

 

bonet-gorri. 2013an Bretainian sorturiko protesta mugimenduko kidea.

 

bonsai.

 

bontzo (bonzo*).

 

bonu (bono*).

 

bonudun (bonista*, bondholder*).

 

boogie-woogie. Musika mota.

 

bookcrossing. 2001ean sorturiko mugimendua, liburuak partekatzeko. Horren jarraitzaileek toki publikoetan uzten dituzte liburuak, beste norbaitek har ditzan.

 

boomerang* e. bumeran.

 

Borboi, borboitar (Borbon*, borbondar*). Juan Carlos Borboikoa, Felipe Borboikoa. Herrialde Katalanetako legeen ordez, Gaztelakoak ezarri zituzten borboitarrek.

 

borradore* e. zirriborro.

 

borroka arteak, arte martzialak.

 

borrokatu. Kontuz aditz laguntzailearekin eta osagarriekin; izan ere, 'zerbait borrokatzea' haren kontra egitea da. Gogor borrokatu dute bidegabekeriaren kontra*[e.] Gogor borrokatu dira bidegabekeriaren kontra. Gogor borrokatu dute bidegabekeria. // Eskubideak borrokatu itzazu*[e.] Eskubideen alde borrokatu zaitez.

 

bortxaezintasun printzipioa, -a.

 

Bosch, Jeronimo (El Bosco*).

 

bosgarren, bosna (bostgarren*, bostna*).

 

bota. Kontuz aditz laguntzailearekin. Agertokitik jendearen gainera bota zen*[e.] Agertokitik jendearen gainera bota zuen bere burua.

 

botika umezurtz. Gaixotasun larri bat tratatzeko botika, farmazia industriak merkaturatu nahi ez duena, errentagarria ez delako.

 

botikada (medikamentazo*).

 

Botikazar (Botika Zahar*). Bilboko partea. Botikazarreko zabalgunea.

 

botikin* e. botika kutxa.

 

botilatu (botilaratu*).

 

botilatzar* e. kaleko edan, botila festa, kale zurrut, botila zurrut, kalean edan. Asteburuaren zain nago botila zurrut horietako batean total egiteko. Kaleko edanak antolatzeko, telefono mezuak erabiltzen dituzte. Merkeagoa denez, gazteek kalean edaten dute.

 

botilero.

 

botiloi* e. kaleko edan, botila festa, kale zurrut, botila zurrut, kalean edan. Asteburuaren zain nago botila zurrut horietako batean total egiteko. Kaleko edanak antolatzeko, telefono mezuak erabiltzen dituzte. Merkeagoa denez, gazteek kalean edaten dute.

 

boto (botu*). Hona hemen botoekin zerikusia duten zenbait hitz. Boto asmo (boto intentzio*), boto baliagarri, boto baliogabe, boto egin, botoa eman, boto emaile, boto isil, boto kutxa, botopaper edo bozka-orri (papeleta*), boz, boza eman, boz emaile, bozaldi, bozka ('bozketa' esan nahi du, ez 'boto'), bozkaleku, bozkatu, bozkatzaile, bozketa, postaz emandako boto / posta bidezko boto.

 

boto isil. Hauteskundeak iritsi arte inkestetan eta zundaketetan agertzen ez den botoa.

 

boulder (bulder*). Eskalada mota.

 

boulevard* e. bulebar.

 

bouquet* e. buket.

 

bourbon. Whiski mota.

 

box 1 (boxes*). Auto lasterketetan, autoari konponketak egiteko tokia. Buruan zihoan boxetan gurpilak aldatu eta erregaia hartzera sartu arte.

 

box 2. Ospitaleetako larrialdi zerbitzuetan, pazientea bakartzeko tokia.

 

Box Irlandarra, -a (Irish Box*). Irlandako itsasgune babestua.

 

boxeo, boxeolari, boxeatu. Boxeo kategoriak: arina, astuna, erdiarina, erdiastuna, erdiertaina, ertaina, euli pisua, luma pisua, mini-eulia, oilar pisua, superarina, superastuna, superoilarra, welter pisua.

 

boy scout* e. eskaut.

 

boz 1 (bozka*). Botoa. Hona hemen bozekin zerikusia duten zenbait hitz. Boto baliagarri, boto baliogabe, boto egin, botoa eman, boto emaile, botopaper, boz, boza eman, boz emaile, bozaldi, bozka ('bozketa' esan nahi du, ez 'boto'), bozkaleku, bozkatu, bozkatzaile, bozketa, postaz emandako boto / posta bidezko boto.

 

boz 2. Bozketa.

 

bozeramaile (bozeramale*).

 

bozgorailu (megafonia*). Megafoniatik esan eta esan ari ziren*[e.] Bozgorailuetatik esan eta esan ari ziren.

 

bozka. Bozketa. Ez erabili 'boto' adierazteko.

 

bozkario (pozkario*).

 

bozkatu. Kontuz esaldia jostean. PP bozkatu dute*[e.] PPren alde bozkatu dute. // Ez ziren ez alde eta ez kontra, eta zuri bozkatu dute. Eskuinaren alde bozkatu zuten. Eskuinarentzat bozkatu dute.

 

Brabantse Pijl. Flandriako txirrindulari proba.

 

braille. Erliebeko puntuak erabiliz osaturiko idazkera sistema, itsuek erabili ohi dutena.

 

brandy.

 

breakdance (break dance*). Dantza mota.

 

brebeta. Frantziako sisteman, bigarren hezkuntzako lehen zikloaren amaieran egiten den azterketa.

 

Brent. Ipar itsasoko petrolioa. Europako merkatuan unitate gisa erabiltzen da. Brent upela 36 dolarrean saldu dute.

 

bretoi (bretoin*).

 

brexit. Erresuma Batua Europako Batasunetik ateratzea. 'Grexit'-ari 'brexit'-a batu zaio orain. 'Brexit' zaleak argi mintzatu dira.

 

brigadista.

 

brikolaje.

 

Britainia Handia, -a. Britainiar uharteetako handiena. Hiru naziok osatzen dute: Eskoziak, Galesek eta Ingalaterrak. Ipar Irlandarekin batera, Erresuma Batua osatzen du.

 

Britainiar Museoa, -a (British museoa*, Museo Britanikoa*).

 

Britannica entziklopedia (Entziklopedia Britainiarra*).

 

British eredua, -a. Nafarroan, gaztelaniazko eta ingelesezko hezkuntza eredua.

 

broker. Finantza bitartekaria.

 

bruselaza (Bruselako aza*).

 

Buckingham jauregia, -a. Erresuma Batuko errege-erreginek Londresen duten bizileku ofiziala.

 

Buda (Buddha*).

 

budin (pudding*).

 

budu (vudu*, vodou*, vaudou*).

 

buff (buf*). Lepoko mota, txano gisa ere erabil daitekeena.

 

buffet. Hoteletan-eta, bezeroak nahieran hartzeko jarritako jakiak.

 

bukatu. Kontuz esaldia jostean. Indarkeriarekin bukatuko dugu*[e.] Indarkeria bukatuko dugu.

 

bula* e. bulda.

 

bulebar (boulevard*).

 

bulegotika (ofimatika*).

 

buletin (boletin*).

 

bulldog (buldog*). Txakur arraza.

 

bulldozer. Lurra mugitzeko makina mota.

 

bullying. Eskola jazarpena, ikaskideek eginiko jazarpena.

 

bumeran (boomerang*, bumerang*).

 

Bundesbank. Alemaniako Banku Zentrala.

 

Bundesliga. Alemaniako futbol liga.

 

Bundesrat. Alemaniako Legebiltzarreko goi ganbera.

 

Bundestag. Alemaniako Legebiltzarreko behe ganbera. Bundestagek hala erabaki du.

 

bungalow.

 

buraso. h. guraso.

 

burdina (burni*). Berezkoa du 'a', baina hitz elkartuetan gal dezake. Burdin Aroa, burdin barra, burdin haria, burdin hesia, burdin sarea, burdin ura, burdin ziria.

 

burezur (buru(-)hezur*).

 

Burgosko Prozesua, -a.

 

burka. Burutik beherako jantzia, gorputza erabat estaltzen duena. Batez ere Afganistango eta Yemengo emakumeek erabiltzen dute.

 

burraso* e. guraso.

 

buru-belarri.

 

buruhauste.

 

buruko min (burukomin*).

 

burumakur.

 

Burunda ibaia. Sorburutik Etxarri Aranatzeraino, Burunda ibaia da; hortik aurrera, Arakil.

 

burutu. Bururaino eraman, bukatu. Ez erabili 'egin' adierazteko. Manifestazioa burutzen hasi aurretik, eskupaperak banatu zituzten*[e.] Manifestazioa egiten hasi aurretik, eskupaperak banatu zituzten.

 

business* e. negozio. Nolanahi ere, 'business klase' erabiltzen da hegazkinei buruz mintzatzean.

 

busto. Artean, pertsona bat irudikatzen duen eskultura edo margolana, bularraldetik gorakoa.

 

butch. Rol maskulinoa hartzen duen lesbiana.

 

buxet (butxet*). Aurrekontua.

 

buzo 1 (buzeatzaile*). Murgilaria.

 

buzo 2. Laneko jantzia.

 

buzoneo* e. postontzietan banatu, buzoietan banatu, postontzietako banaketa, buzoietako banaketa.

 

by-pass 1. Batez ere bihotzeko kirurgian egiten den ebakuntza mota.

 

by-pass 2* e. ingurabide. Errepideez mintzatuz.

 

byte. Informatikan, oinarrizko memoria unitatea, gehienetan zortzi biten baliokidea.

© Berria.eus - Euskal Editorea SM    •   Martin Ugalde kultur parkea, Andoain 20140
Telefonoa: 943-30 40 30  •   Faxa: 943-59 01 72  •  Posta elektronikoa: estiloliburua@berria.eus
webgunearen mapa