HIZTEGIA

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
 

La Caixa (Caixa*).

 

La1. Espainiako telebista kate publikoa. Honela irakurtzen da: /launo/.

 

La2. Espainiako telebista kate publikoa. Honela irakurtzen da: /lados/.

 

labana sartu (labankatu*).

 

Labayru ikastegia, -a (Labairu*).

 

label. Produktu komertzialez mintzatuz, ezaugarri jakin batzuen marka.

 

labirinto (labirintu*, laberinto*).

 

Laborantza Ganbera (Laborantza Ganbara*).

 

Laborarien Konfederazioa, -a (Confederation Paysanne*).

 

laborategi (laboratorio*).

 

laburdurak. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

laburmetraia* e. film labur.

 

laburtasuna. Ikus 'Idazkuntza' atala.

 

laburtzapenak. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

Lafitenea, -a; Lafiteneko hondartza (Laffitenia*). Donibane Lohizuneko hondartza.

 

Laga. Ibarrangeluko hondartza.

 

lagun. Gehiegi erabiltzen da. Ibilaldia egin nahi duten lagunek Burumendi elkartean eman behar dute izena*[e.] Ibilaldia egin nahi dutenek Burumendi elkartean eman behar dute izena. // Hiru tabernatan lapurtu dutelakoan atxilotutako lagunak*[e.] Hiru tabernatan lapurtu dutelakoan atxilotutakoak.

 

lagundu. Bi erregimen ditu, bata Hegoaldean ('nor-nori-nork') eta bestea Iparraldean ('nor-nork'). Lagundu nizun. Lagundu zintudan.

 

laguntza humanitario. h. giza laguntza.

 

Laida. Ibarrangeluko hondartza.

 

Laidatxu. Mundakako hondartza.

 

laikotasun (laizitate*). Laikoaren nolakotasuna.

 

laisser-faire, laisser-passer. Egiten utzi.

 

laizismo. Gizartearen antolamendu laikoaren aldeko ideologia.

 

Lakarra, Lucia (Lacarra*).

 

laket-portu. Kirol portua.

 

laketontzi.

 

lakoniar. Lakoniakoa.

 

lakoniko. Hitz gutxikoa, hitz laburrekoa.

 

laku. h. aintzira.

 

Lakua. Eusko Jaurlaritzaren egoitza.

 

lami*, lamia* e. lamina.

 

lamina 1 (lamia*). Euskal mitologiako izakia.

 

lamina 2. Mundakako inauterietako pertsonaia. Mundakako atorrak eta laminak.

 

lan absentismo. 'Lana huts egin' ere erabiltzen da. Lan absentismoa oso handia da oraindik. Lana huts egiten dutenen kopurua oso handia da oraindik.

 

lan auzitegiak (Prud'homme*).

 

lan kontratuak. Hona hemen zenbait kontratu mota: aldi baterako kontratua, iraupen jakineko kontratua, behin-behineko ordezko kontratua (es: sustitución o interinidad; fr: contrat de travail intérimaire), aldizkako kontratu finkoa (es: fijo-discontinuo), kontratu mugagabea / finkoa (es: indefinido / fijo; fr: contrat à durée indéterminée); lanaldi osoko kontratua, lanaldi partzialeko kontratua (es: a tiempo parcial; fr: contrat à temps partiel); trebakuntza kontratua (es: formativo), praktiketako kontratua (es: en prácticas), txandakako kontratua, obra edo zerbitzu kontratua, lan mundura sartzeko kontratua; ekoizpen beharren araberako behin-behineko kontratua (es: eventual por circunstancias de la producción); erretiratu aurreko lanaldi laburreko kontratua edo errelebo kontratua (es: de relevo).

 

landa turismo, nekazaritza turismo (nekazal turismo*).

 

lander. Alemania osatzen duten lurralde autonomoak edo estatuak. 'Lander' plurala da berez, baina singularrerako ere erabiltzen da. Lander bat. Bi landerretako hauteskundeak.

 

landtag. Alemaniako landerretako parlamentuak. Eskualde parlamentuak dira, beraz. Erabiltzekotan, azaldu.

 

lanegun, lanordu. Baina 'lan aste'.

 

langabe (langabetu*). Luzaroko langabe asko ez da ageri zerrenda ofizialetan.

 

langabezia sari (langabezia prestazio*).

 

langilego* e. langileak, langileria.

 

Langraiz bidea, -a.

 

lantzamendu gastu* e. merkaturatzeko gastu.

 

lanuzte. Bi orduko lanuztea eginen dute auto fabrikan, soldata igo diezaietela eskatzeko.

 

lanzadore* e. esprint-bideratzaile. Txirrindularitzan.

 

Laokoonte. h. Laokoon.

 

lapa bonba* e. bonba itsatsia. Lapa bonbak*[e.] Bonba itsatsiak.

 

Lapatza (Lapatxa*). Ibarrangeluko hondartza.

 

lapin* e. untxi.

 

laponiar. Samia. Laponia zatiturik dago Finlandiaren, Norvegiaren, Errusiaren eta Suediaren artean. Sami herria da laponiarren jatorrizko izena.

 

lapsus calami. Latinez, 'idaztean eginiko akatsa'.

 

lapsus linguae. Latinez, 'hizketan eginiko akatsa'.

 

Lapurdiko eskualdeak. BAM (Baiona-Angelu-Miarritze), Lapurdi Beherea (-a), Lapurdi Ekialdea (-a), Lapurdi Erdialdea (-a), Lapurdi Garaia (-a), Lapurdiko Itsas Hegia (-a).

 

lapurketa* e. lapurreta.

 

larehun* e. laurehun.

 

larogei* e. laurogei.

 

Larrazkuntzea, -a. Larrazkuntzetik hurbil.

 

larrosa* e. arrosa.

 

larrugorrian. Biluzik, larrugorri.

 

Larruzabal (Ruzabal*). Belandia, Mendeika, Lendoñogoiti eta Lendoñobeiti hartzen dituen batzarra, Urduñakoa.

 

larunbat erdiko, larunbat erdipurdi, zapatu erregular, zaldunita bezpera. Inauterietako larunbata.

 

lasagna. Jaki mota.

 

laser. Laser inprimagailua. Laser izpiak.

 

lasterketak. Atletismokoak: dekatloia, ibilketa (20 kilometroko ibilketa), heptatloia, hesidunak (100 metroko hesiduna), krosa, maratoia, oztopodunak (3.000 metroko oztopoduna), txandakakoak (4x100 metro txandaka)...

 

lastoztatu. Disekatu.

 

lateral* e. alboko (atzelari). Futbolean.

 

laterri* e. estatu.

 

Latin Kings. Hiri tribua. Kideak 'latin king'-ak dira, letra xehe etzanez eta bukaeran '-s' gabe.

 

Latinoamerika (Amerika Latinoa*). Espainolek, portugesek eta frantsesek Erdialdeko eta Hego Amerikan kolonizaturiko herrialdeen multzoa: Argentina, Bolivia, Brasil, Costa Rica, Dominikar Errepublika, Ekuador, El Salvador, Guadalupe, Guatemala, Guyana Frantsesa, Haiti, Honduras, Kolonbia, Kuba, Martinika, Mexiko, Nikaragua, Panama, Paraguai, Peru, Puerto Rico, Txile, Uruguai eta Venezuela. Ez nahastu Iberoamerikarekin.

 

lato sensu. Latinez, 'zentzu zabalean'. Inoren esanetan bakarrik erabiltzekoa.

 

latx. Ardi latxa.

 

lau. Mugagabean deklinaturik: 'Lauk ezetz esan zuten, eta bik baietz. Lautan jo nion txirrina'. Singularrean deklinaturik: 'Bosta eta laua oso ondo marraztu ditu, baina bia ez hain ondo'. Pluralean deklinaturik (orduetan, esaterako): 'Arratsaldeko laurak dira, eta goizeko lauretan elkartuko gara'.

 

lau eta erdi (lau t'erdi*). Pilota jokoaren modalitatea, lau koadro eta erdiko eremuan jokatzen dena.

 

lau haizeetara (lau haizetara*).

 

lauhileko (lauhilabeteko*).

 

laupabost* e. lauzpabost.

 

laurehun.

 

lautada. Ordokia. Arabakoa izendatzeko, 'Arabako lautada'.

 

Lazarraga, Joan Perez (Perez de Lazarraga*; Perez Lazarragako*).

 

Lea ibaia. Sorburutik Aulestiraino, Oiz ibaia da; hortik aurrera, Lea.

 

leasing. Alokatze eta eroste sistema mistoa.

 

Lega Nord (Liga Norte*, Ligue du Nord*). Italiako iparraldeko alderdi eskuindarra.

 

legalitate 1* e. legedia, lege. Indarrean dagoen legalitatea*[e.] Indarrean dagoen legedia. // Legalitatea ez dago eskubide zibilen gainetik*[e.] Legea ez dago eskubide zibilen gainetik.

 

legalitate 2* e. legezkotasun. Legalitate printzipioa*[e.] Legezkotasun printzipioa. // Dudazkoa da proposamen horren legalitatea*[e.] Dudazkoa da proposamen horren legezkotasuna.

 

legalizatu* e. legeztatu.

 

lege aurreproiektu. Legegai zirriborroa.

 

lege hauste.

 

legealdi, legegintzaldi. Legebiltzarrak hurrengo bozak egin arte lanerako duen aldia. Udalei eta aldundiei buruz mintzatuz, hobe 'agintaldi'. Norbaitek karguan egiten duen denbora 'kargualdia' da.

 

legedi, legeria.

 

legegizon. Gizonak bakarrik izendatzen ditu. Beraz, ezin da erabili oro har mintzatzeko; horretarako, 'legelari' edo 'abokatu' baliatzen dira.

 

legenda 1. Mapetan-eta ikurren esanahia argitzen duen testu laburra.

 

legenda 2. h. klasikoa izan, izarra izan... Zinemaren historian, legenda bat da John Ford*[e.] Zinemaren historian, klasikoa da John Ford.

 

legenda 3* e. elezahar, kondaira.

 

legez kanpo utzi, legez kanporatu.

 

legez, legetxe. Betiko legez, berandu iritsi da*[e.] Beti legez, berandu iritsi da. // Atzoko legez, igeri egin dut goizean*[e.] Atzo legez, igeri egin dut goizean.

 

legezko, legez kontrako, alegal.

 

legezkotasun (legalitate*). Legalitate printzipioa urardotzea leporatu diete*[e.] Legezkotasun printzipioa urardotzea leporatu diete.

 

legeztatu (legalizatu*, legaldu*).

 

legionario (legionari*).

 

legionela. Bakterioa (latinez, 'legionella pneumophila').

 

legionelosi. Gaitza.

 

legislatibo 1* e. parlamentu, legebiltzar.

 

legislatibo 2* e. legegile. Botere legislatiboa*[e.] Botere legegilea. // Ganbera legislatiboa*[e.] Ganbera legegilea.

 

legitimizatu* e. legitimatu, legezkotzat / bidezkotzat jo.

 

legitimo 1. Legezko. Seme-alaba legitimoak.

 

legitimo 2. Bidezkoa, zilegizkoa. Interes legitimoak.

 

lehen dama* Ameriketan, presidentearen emaztea. Ez erabili.

 

lehen pertsona. Ez erabili irudizko zentzuan. Lehen pertsonan sufritu zuen indarkeria*[e.] Bere larruan sufritu zuen indarkeria.

 

lehenaldia. Ikus 'Idazkuntza' atala.

 

lehenbailehen (lehenbaitlehen*).

 

leheneratu, lehengoratu (berreskuratu*). Hasiak dira Santa Barbara ingurua berreskuratzeko lanetan*[e.] Hasiak dira Santa Barbara ingurua lehengoratzeko lanetan.

 

lehentxeago (lehenxeago*).

 

lehergai. Lehertzen den gaia.

 

leherkari. Hizkuntzalaritzako terminoa. Ez erabili 'lehergai' adierazteko. Kontsonante leherkariak.

 

lehia bidegabe (konpetentzia desleial*). Korearren lehia bidegabeak ekarri du ontziolaren gainbehera.

 

lehia libre. Ekonomian, konkurrentzia librea.

 

lehiakor, lehiakortasun. Produktua hobetuz gero, lehiakorragoak izango gara. Enpresaren lehiakortasuna bermatu egin behar da.

 

lehiatu. Aditz laguntzailea 'nor' sailekoa du. Munduko Txapelketa lehiatu du*[e.] Munduko Txapelketan lehiatu da.

 

lehoi. Athleticeko jokalariak izendatzeko modua. Lehoien orroa entzun da San Mamesen.

 

leitmotiv. h. arrazoi nagusi.

 

Leitzaran ibaia. Sorburutik Leitzaraino, Erasote ibaia da; hortik aurrera, Leitzaran.

 

leize-zulo (leizezulo*).

 

lekutu. Alde egin, urrundu. Ekonomian, egokia da deslokalizazioa adierazteko. Langabezia handitu egingo da enpresa nagusiak lekutzen badira.

 

lema. Itsasontzia gobernatzekoa. Ez erabili 'lelo' adierazteko. Lema hori oihukatu zuten manifestazioan*[e.] Lelo hori oihukatu zuten manifestazioan.

 

lemari, lemazain. Lema gobernatzen duena.

 

lengoaia. h. hizkuntza, mintzaira.

 

Lenin, Vladimir Ilitx (Lenine*, Ilich*, Oulianov*). Jaiotzez, Vladimir Ilitx Ulianov.

 

lenteja* e. dilista.

 

Leonardo da Vinci. Lehen aipamenean, 'Leonardo da Vinci'. Hortik aurrera, laburrago aipatu nahi izanez gero, 'Leonardo'.

 

lera (trineo*). Elurretan ibili gara, lera zahar batean.

 

lerroak. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

lesbiana, gay eta transexualak. Ikus 'Deontologia' atala.

 

lesbofeminismo, lesbofeminista. Feminismoaren adarra, heterosexualitatea erregimen politikotzat jotzen duena; haren jarraitzailea.

 

lesbofobia. Lesbianen kontrako fobia.

 

lesionatu. h. min hartu.

 

letra 1. Letra larria, letra xehea.

 

letra 2. Finantzetakoa.

 

letra 3* e. hitzak. Kantetakoak 'hitzak' dira, ez 'letrak'. Itxaro Bordak idatziak dira kanta horren hitzak.

 

letra etzana. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

letra larria. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

letra xehea. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

letradu. Legelaria. Ez nahasi 'letratu' hitzarekin.

 

letradun 1. Ikasia, letratua.

 

letradun 2. Legelaria, letradua.

 

letratu. Ikasia. Ez nahasi 'letradu' hitzarekin.

 

letxe. h. legetxe.

 

lez. h. legez.

 

Leziagako sorgina. Laudioko inauterietako pertsonaia. Leziagako sorgina ateratzear da Laudion.

 

LGTBfobia. Lesbiana, gay, trans eta bisexualen kontrako fobia.

 

LGTBIfobia. Lesbiana, gay, trans, bisexual eta intersexualen kontrako fobia.

 

libera. Frantziako dirua.

 

libera esterlina (libra esterlina*). Erresuma Batuko dirua.

 

liberal-demokrata.

 

lidergo (lidertza*).

 

lied. XIX. mendeko kantu mota, Alemaniakoa.

 

Lieja-Bastogne-Lieja. Txirrindulari lasterketa klasikoa.

 

lifting. Ebakuntza mota, kirurgia estetikoaren alorrekoa.

 

light. Batzuetan, hobe 'epel'. Gure literaturan elkartasun light bat sortu da*[e.] Gure literaturan elkartasun epel bat sortu da.

 

likidazio, likidatu. Finantzetan bakarrik erabiltzekoak.

 

likidezia. Ekonomian.

 

Lilatoia, -a (Lilaton*). Donostian urtero egiten den emakumeen herri lasterketa.

 

limusina (limousine*).

 

lindano (lindane*).

 

Lineo (Linneo*, Linne*, Linnaeus*).

 

lingua franca. Hizkuntza bereizietako hiztunek elkar ulertzeko erabiltzen duten mintzaira.

 

lingua navarrorum. Latinez, 'nafarren hizkuntza'.

 

link* e. esteka, lotura.

 

lintxatu, lintxamendu.

 

lipdub (lip dub*). Parte hartzaileek playback eta dantza egiten duten bideo musikala, etenik gabeko plano bakar batean grabatua.

 

liseriketa* e. digestio.

 

listoi* e. langa.

 

listu. Tua.

 

litera* e. ohatze.

 

literatura. Hitz elkartuetan, '-a' gal dezake. Literatur lana.

 

literatura lanak. Ikus 'Onomastika' atala.

 

lizentziatu. h. lizentziadun. Soziologia lizentziaduna da.

 

llama. Peruko animalia.

 

lobby. Presio taldea.

 

lobista. Lobby bateko kidea.

 

logia (loggia*).

 

logo. Logotipoa.

 

loialista (loyalist*, loyalista*, lealista*).

 

Loiolako Erribera (Loiolako Erriberak*). Donostiako auzoa. Loiolako Erriberetara joan da bizitzera*[e.] Loiolako Erriberara joan da bizitzera.

 

Loira (Loire*). Frantziako ibaia. Departamenduaren izena 'Loire' da.

 

lokailuak. Ikus 'Idazkuntza' atala.

 

lokal 1. Etxabea. Gure etxe azpiko lokalean altzariak saltzen dituzte.

 

lokal 2. Tokiko, tokian tokiko, toki jakin bateko. Anestesia lokala.

 

Lokarri. Elkarri-ren ondorengo mugimendua, 2005eko martxoan sortua.

 

lokatz. Basa, lohia.

 

lokatza. Lohia dagoen tokia.

 

Londresko City. Londresko finantza barrutia. Laburturik, 'City'. Horiek ez dira sekula sartuko Londresko Cityn.

 

long-play* e. LP.

 

lonja 1. Salerosketak egiteko erabiltzen den eraikina, batez ere arrantzaleena.

 

lonja 2* e. lokal.

 

look. Itxura. Inoren esanetan bakarrik erabiltzekoa.

 

Lorden Ganbera. Erresuma Batuko goi ganbera.

 

Lorenzo Medici (Lorenzo de Medici*, Laurent de Medicis*).

 

Loretopea, -a (Pico del Loro*). Donostiako tokia, Kontxa eta Ondarreta artekoa. Kontxatik hasi, Loretopea pasatu, eta Ondarretaraino iritsi ohi da.

 

lortu. Eskuratu nahi diren gauzak lortzen dira; hau da, zentzugabea da 'emaitza txarrak lortu ditu' esatea, hori ez baita inoren helburua. Frantzia, Europako Batasuneko defizitik handiena lortzeko bidean*[e.] Frantzia, Europako Batasuneko defizitik handiena izateko bidean.

 

lotesle. Askotan, aski da 'bete beharreko'. Ikasleen erabakia loteslea da*[e.] Ikasleen erabakia bete beharrekoa da. // Batzordearen aholkua ez da loteslea*[e.] Batzordearen aholkuak ez du ezertara behartzen.

 

lotinant. Tenientea.

 

low cost* e. prezio apaleko.

 

loyalist*, loyalista* e. loialista.

 

lubizi* e. luizi.

 

ludopata. Jokoaren mendekotasun patologikoa duena.

 

ludopatia. Joko mendekotasun patologikoa.

 

luge. Neguko olinpiar kirola, leraz egiten dena.

 

luizi (lubizi*).

 

Lula. Brasilgo politikaria. Izen osoa 'Luiz Inacio da Silva' da.

 

luneta* e. betaurreko.

 

luntx (lunch*). Otordu txikia. Bazkalaurrekoa bada, hobe 'hamaiketako'.

 

lupia (lupina*).

 

lur hartu. Gogoan izan 'lurreratu' ere.

 

lur orotako* e. noranahiko, 4x4 auto.

 

lur-jabe (lurjabe*).

 

lur-jausi (lur jauzi*). Luizia.

 

Lurra, Lur planeta (Lurra planeta*).

 

lurrazpiko* e. lur azpiko, lurpeko.

 

lurreko zerbitzu (handling*). Aireportuei buruz mintzatuz, lurrean egiten diren zerbitzuak.

 

lurreratu, lurreratze. Larrialdiko lurreratzea.

 

lurrin. Usain gozoa.

 

lurrun. Normalean likidoa izaten den gai baten gasa. Lurrun makina.

 

luteranismo, luterano.

 

Lutero, Martin. Jatorrizko izena ere erabil daiteke: 'Martin Luther'.

 

luthier. Harizko musika tresnak egiten dituena.

 

luzatu 1. Denboraz mintzatuz, luzeagoa egin. Epea atzo bukatzekoa zen, baina luzatu egin dute bihar arte.

 

luzatu 2* e. iraun. Denboraz mintzatuz, etenik gabe segitu. Lau urte luzatuko dira lanak*[e.] Lau urte iraungo dute lanek.

 

luzemetraia* e. film luze.

© Berria.eus - Euskal Editorea SM    •   Martin Ugalde kultur parkea, Andoain 20140
Telefonoa: 943-30 40 30  •   Faxa: 943-59 01 72  •  Posta elektronikoa: estiloliburua@berria.eus
webgunearen mapa