HIZTEGIA

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
 

uda. 'Udara' ere erabil liteke, baina kontuan harturik gipuzkerazkoa bakarrik dela eta 'uda' dela gainerako euskalkietako forma.

 

Udaberri Arabiarra, -a.

 

udal. Alkatearen eta zinegotzien eskumeneko erakundea.

 

udalbatza. Udala osatzen dutenak.

 

udalbatzar. Udalbatzaren batzarra.

 

udaletxe. Udalaren egoitza. Lesakako Udaletxeak ez du deus erabaki oraindik*[e.] Lesakako Udalak ez du deus erabaki oraindik.

 

udatiar. Udatiarrak eta sasoi guztietako turistak.

 

ugalketa lagundua, -a (lagundutako ugalketa*, lagunduriko ugalketa*).

 

ugaltze tasa (ugalkortasun tasa*).

 

ugetista* e. UGTko, UGTko kide.

 

Uhabia, -a (Ouhabia*). Bidarteko hondartza.

 

uharte, uhartedi.

 

Uharteko Arte Garaikidearen Zentroa, -a (Huarte*).

 

uhin (uhain*). Hots uhinak, mikrouhin labea, uhin hargailua, uhin hedagailua.

 

ukalondo. h. ukondo.

 

ukan, ukaiten (ukaten*).

 

ukatu 1. Baiezko esaldietan, ez erabili '-enik' perpaus osagarrian. Imazek ukatu egin du EAJren norabidea aldatuko denik*[e.] Imazek ukatu egin du EAJren norabidea aldatuko dela.

 

ukatu 2* e. uko egin. LAB ukatu egin da horrelako harremanak izatera*[e.] LABek uko egin dio horrelako harremanak izateari.

 

ukelele. Hawaiiko musika tresna.

 

ukipen pantaila (taktil*).

 

ukuilu (ikuilu*).

 

ulema (oulema*). Islamaren doktrinan eta legean aditua; maiz aski, meskitako burua, gehienbat sunitentzat.

 

Ulster. Irlanda iparraldeko eskualdea, bederatzi konderrik osatua. Haietatik sei Ipar Irlandan daude (Antrim, Armagh, Derry, Downpatrick, Enniskillen, Omagh), eta hiru Irlandako Errepublikaren zati dira (Cavan, Donegal, Monaghan). Beraz, ez da egokia 'Ulster' erabiltzea Irlandako iparraldea edo Ipar Irlanda adierazteko.

 

ultra. Eskuin muturreko.

 

ultraaktibitate. h. aurrerako eragin. Beti izan dute ultraaktibitatea urtebetera mugatzeko aukera*[e.] Beti izan dute aurrerako eragina urtebetera mugatzeko aukera.

 

ultrahots, ultramore, ultrasoinu.

 

ultramaratoi (ultrafondo*). Maratoia baino luzeagoa den zernahi lasterketa.

 

ultratrail (ultra-trail*). Mendiko ultramaratoia.

 

Umearen loteria* e. Erregeetako loteria.

 

umeki. Fetua.

 

umezurtz pentsio, zurtz pentsio (umezurztasun pentsio*, zurztasun pentsio*).

 

umore, umorista (umoregile*).

 

underground. Artista ezagun batzuek lan underground anonimoak egin zituzten.

 

une batean* Klixe gogaikarria da argazki oinetan '-en une bat' edo '-en une batean' idaztea. Bi akusatuak, epaiketaren une batean*[e.] Bi akusatuak, epaiketan.

 

une honetan, une hauetan. Gehiegi erabiltzen dira, eta tokia kentzen ari zaizkie hori adierazteko orain arte erabiltzen ziren esapide edo hitzei: 'gaur egun', 'egun', 'orain', 'oraintxe', 'egunotan'... Une honetan, pentsio sistema bermatu beharra dago*[e.] Orain, pentsio sistema bermatu beharra dago. Une honetan, jendea galdurik dabil*[e.] Gaur egun, jendea galdurik dabil.

 

une oro (uneoro*).

 

unibertsitario (unibertsitari*). Sekula baino unibertsitario gehiago dago gaur egun.

 

unibertsitate. Deustuko Unibertsitatea; Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU, EAEko unibertsitatea); Mondragon Unibertsitatea (MU); Nafarroako Unibertsitate Publikoa (NUP); Nafarroako Unibertsitatea (Opus Deirena); Udako Euskal Unibertsitatea (UEU). Baionako fakultateak Bordeleko Unibertsitatekoak dira. Urrutiko Hezkuntzako Espainiako Unibertsitatea (UNED).

 

unilateral. Alde batekoa, aldebakarrekoa. Batzuetan, hobe da 'bere kasa' erabiltzea. Israelgo Gobernuak neurri unilateralak hartzea ez da konponbidea*[e.] Israelgo Gobernuak bere kasa neurriak hartzea ez da konponbidea.

 

unionismo, unionista.

 

unitate ibiltari (unitate mugikor*).

 

untsa* e. ontsa.

 

untze* e. iltze.

 

untzi* e. ontzi. 1 Sukaldekoa. 2 Ur gainekoa.

 

upel. Petrolioaz mintzatuz, unitate moduan erabiltzen da: upel bat 158,982 litro dira.

 

ur. Likido koloregabe, usaingabe eta zaporegabea, hidrogeno eta oxigeno atomoz osatua.

 

ur hegazkin. Hidrohegazkina.

 

ur jauzi.

 

ur-laster (korronte*).

 

urakan (hurakan*).

 

uralita. Marka bat zen, baina hitz arrunt bihurtu da.

 

Uraren Euskal Agentzia (URA*). Laburturik, 'Uraren Agentzia'.

 

urbanismo, urbanistiko, urbanizatu, urbanizazio.

 

urbano. Kulturaz mintzatuz, hiri inguruei dagokiena.

 

urbi et orbi (urbi et orbe*). Aita santuaren bedeinkazioa. Latinezko esapidea da.

 

uretan egon, uretan igeri egon. Flotatu. Enbor handi bat zegoen uretan.

 

urgente. Askotan, aski izaten da 'presako' edo 'premia handiko' erabiltzea. Posta urgentea*[e.] Presako posta.

 

urgentzia. Askotan, aski izaten da 'larrialdi', 'presa', 'laster' edo 'lehenbailehen' erabiltzea. Erietxeko urgentzia zerbitzuak*[e.] Erietxeko larrialdi zerbitzuak. // Urgentziako lana da*[e.] Presako lana da.

 

Urgoitiko bidegurutzea, -a (El Galloko bidegurutzea*).

 

Uri Buru Batzarrak, -ak. EAJren herri batzarrak.

 

Uribe Butroe (Uribe-Butroe*).

 

Uribetxebarria, Iosu (Josu Uribetxeberria*).

 

Urkaregi, Arantza (Arantxa*).

 

urko* e. hurko. Lagun hurkoa, laguntzaile hurkoa.

 

urna* e. hautetsontzi, boto kutxa. Kontuz kalkoekin. Jende asko joan da hautetsontzietara*[e.] Jende asko joan da bozkalekuetara. Jende askok bozkatu du.

 

Urola erdialdea, -a (Urola erdia*).

 

urpekari (submarinista*).

 

urpeko (urpekontzi*). Urpean dabilen ontzia, itsaspekoa.

 

urpekontzi* e. itsaspeko, urpeko.

 

urratsa(k) egin.

 

urrezko akzio. Pribatizatutako enpresetan estatuek kontrolari eusteko modu bat da: enpresa horien ekinbide estrategikoetan, estatuak du azken hitza, beto eskubideari esker.

 

Urrezko Baloia, -a. Munduko Futbol Kopan jokalaririk onenari ematen dioten saria.

 

Urrezko Danborra, -a. Donostiak San Sebastian egunean ematen duen saria.

 

Urrezko Eskularrua,. Munduko Futbol Kopan atezainik onenari ematen dioten saria.

 

Urrezko FIPA. FIPA jaialdiko sari nagusia.

 

Urrezko Globoak, -ak (Golden Globe Awards*). Zinema eta telebista sariak, atzerriko prentsaren elkarteak Hollywooden emanak.

 

Urrezko Hartza, -a. Berlinaleko sari nagusia.

 

Urrezko hondartza (Sables d'Or*). Angeluko hondartza.

 

Urrezko Lehoia, -a. Veneziako Zinemaldiko sari nagusia.

 

Urrezko Maskorra, -a. Donostiako Zinemaldiko sari nagusia.

 

Urrezko Palma. Cannesko Zinemaldiko sari nagusia.

 

urrin 1. Usain ona.

 

urrin 2. Usaina.

 

urrin 3* e. urrun.

 

urritasunen bat izan. Gaixotasun edo istripu baten ondorioz elbarritasun edo ezintasun bat izan.

 

Urtats; Urtats eguna, -a. Urtarrilaren 1a.

 

urte fiskal* e. zergaldi, zerga urte.

 

urte politiko (ikasturte politiko*).

 

urteak. Ikus 'Ortotipografia' atala.

 

Urteberri eguna, -a. Urtarrilaren 1a. Egun horretaz ez baizik urteaz mintzatzeko, bereiz idazten da. «Urte berri on!», esan zidan.

 

urtebete (urte bete*). Ez du onartzen zenbakirik. Bi urtebete egon naiz Alemanian*[e.] Bi urte egon naiz Alemanian.

 

urtero / urtean. Urtero 13 milioi adingabek izaten dute haurra munduan*[e.] Urtean 13 milioi adingabek izaten dute haurra munduan.

 

Urtezahar eguna, -a; Urtezahar gaua, -a. Abenduaren 31.

 

usain (usai*).

 

usaitu* e. usaindu, usain egin, usnatu.

 

USB memoria, USB giltza (pen drive*). Datuak gorde eta eramateko gailu eramangarria.

 

uso tiroketa.

 

Ustasha (Ustacha*, Oustacha*). Kroaziako eskuin muturreko taldea. Kideak 'ustashi'-ak dira.

 

ustelkeria (korrupzio*). Ustelkeria errotuta dago Irango administrazioan.

 

Uxue Bilbo Basket (Uxue Bilbao Basket*).

 

uzbekistandar. Uzbekistango herritarra, den etniakoa dela.

 

uzbeko. Etnia jakin batekoa.

© Berria.eus - Euskal Editorea SM    •   Martin Ugalde kultur parkea, Andoain 20140
Telefonoa: 943-30 40 30  •   Faxa: 943-59 01 72  •  Posta elektronikoa: estiloliburua@berria.eus
webgunearen mapa