Albistea entzun

Protestak herrialde arabiarretan. Libia

Gaddafi gabeko eskolak

Liburu berririk oraindik izan ez arren, eta haur askok ikasturtea gerrak eraitsitako eraikinetan hasi beharko duten arren, Gaddafi eskoletatik desagerraraztea dute lehen helburu libiar irakasleek.
Tripoliko Shoala eskolako irakasleak, negarrez eta irrintzika, oporren osteko lehen lanegunean.
Tripoliko Shoala eskolako irakasleak, negarrez eta irrintzika, oporren osteko lehen lanegunean. KARLOS ZURUTUZA

Karlos Zurutuza - Berriemaile berezia

2011ko irailak 6 - Tripoli

Emozioa. Beltzez jantzitako emakume talde batek elkar besarkatzen du, hautsitako eraikin baten sarreran. Batzuek negar egiten dute; beste batzuek gure irrintzien antzeko oihuz azaleratzen dute euren poza. «Badakigu erronka itzelak izango ditugula aurten, baina inoiz ez naiz egon hain pozik ikasturte hasieran», dio Ahlam Saadik. Eta Lehen Hezkuntzako irakasle hori bezain kementsu daude gainontzeko lankideak.

Izan ere, Euskal Herriko hainbat tokitan haurrek eskola sartzea izan duten egun berean, Tripolin, Shoala eskolako irakasleek oporren osteko lehen eguna dute; haurrek oraindik bi aste badituzte eskolara itzuli aurretik. Azken sei hilabeteak oso gogorrak gertatu zaizkie denei, baina Libiako hainbat herri eta hiritan ez bezala, joan zen ikasturtea osorik eman zuten hiriburuan.

Munduko irakasle orok legez, ordutegiak, ikasgaien banaketa eta, funtsean, funtzionamendu orokorreko guztiak adostu beharko dituzte egunean zehar. Lehen erabakia, baina, hartu dute dagoeneko. «Eskolaren izena aldatzea erabaki dugu. Hemendik aurrera Aiman Tuman deituko diogu gure eskolari, Tripoliko lehen martiriaren omenez», dio Salwa Talak, kostata. Eta ez da harritzekoa: bezpera gaueko ospakizunek, Martirien plazan hain justu, ahotsik gabe utzi zuten.

Haren alboan Zeinab dago, Aiman Tumanen ama. Eskolako langilea da bera ere. «Katibek [Gadafiren miliziak] akabatu zuten, tiro batez, otsailaren 20an. 22 urte zituen. Eskola honetan ikasitakoa zen», gogoratu du 50 urteko emakumeak. Oroimena ezin mingarriagoa izan arren, Zeinabek negarrez —eta pozarren— hartu du bere taldekideen keinua, eskolari izena aldatzekoa.

Itxuraldaketa

Hamaika besarkada, negar eta irribarreren ostean, hamabost andereñoek eskolara sartzea erabaki dute azkenean. Egia da bakarren bat falta dela, baina, antza, ez dituzte faltan botako. «Jamahiria hezkuntzako irakasleak ez dira etorriko, ez gaur, ezta inoiz ere», azaldu digu eskolako zuzendari Jamal Tabik. Jamahiria hezkuntza —Gaddafiren ideologia jorratzen zuen irakasgaia— ezinbestekoa izan dute libiar umeek azken lau hamarkadotan.

«Gaddafiren jarraitzaile sutsuak izateaz gain, hemen zeuden irakasle bi milizietan sartu ziren gerra hasi zenean», dio Tabik.

Zuzendariak eskola ezagutzeko gonbita egin digu. Dagoeneko esanguratsuak dira oso bere bulegoan egindako aldaketak. «Gaddafiren erretratua gure aurreko paretan jarri behar genuen beti, eta inoiz ez atzean», gogoratu du Tabik, libiar matxinoen bandera erraldoi bat atzean duela. «Kolore alaiak ditu, eta, gainera, leihoetako bala zuloak estaltzeko ere balio du», dio gizonak, irribarretsu.

Bengazitik etorritako ordezkariak hartu berri ditu Tabik bere lantokian: agintari militar bat eta haren bost laguneko eskolta, denak kamuflajez jantzita. «Azken bost egunak ikastetxez ikastetxe eman ditugu Tripolin, segurtasun baldintzak aztertzen», diosku Asur Ali jeneral matxinoak. Paradoxa bada ere, militarrak antzinako insigniak daramatza oraindik sorbaldetan. «Uniforme berriak jaso arte ezin ditugu kendu», argitu du Ali jeneralak.

Garai berriei eutsiz

Aiman Tuman eskolan, baina, betiko desagertzen ari dira Gaddafiren agintea gogorarazten duten oroigarri oro: lider ohiaren erretratuak, paperezkoak nahiz tapizetan egindakoak; bandera berdeak eta, jakina, Jamahiria hezkuntzako liburuak. Azken aleak bisitarioi eskaini dizkigu eskolako zuzendariak, «iraganeko souvenir bat izan dezazuen».

Eraldaketako lehen fasea, errazena, bete da dagoeneko Aiman Tuman eskolan. Hemendik aurrera, zailenari egin beharko diote aurre. Umeak irailaren 17an bueltatuko dira eskolara, baina bi aste besterik ez da errebeldeek Tripoli mendean hartu zutenetik. Ez da nahikoa denbora izan ikasliburu berriak idatzi eta ekoizteko.

«Bengazitik liburu berriak iritsi arte, orain arteko material bera erabili beharko dugu. Matematika eta Natur Zientziak ez dira arazo; historia gaiak, ordea, ahalegin handi bat eskatuko digu», dio Tabik.

Ahaleginak ahalegin, baliteke «antzinako» libururik ere ez izatea ikasle guztientzat. Eskolako hainbat ikasgela eta liburutegia txikituta daude. Gaddafiren miliziek ez zuten salbuespenik egin eskola liburuekin euren miaketa bortitzetan.

«Gure irakasleetako batzuen atzetik zenbiltzan miliziak, matxinoekin harremana zutelakoan. Eta ez zebiltzan oker», gogoratu du Kamila Ashurrek. 45 urteko emakume honek, hain justu, eskolatik eta etxetik alde egin behar izan zuen Polizia Suk al Jumako auzora bere bila joan zenean. Lanerako gogoz itzuli da.

Ashurrek historia irakatsi izan du eskola honetan. Galdera sinplea bezain zorrotza bota diogu, bat-batean: «Gaddafi nor zen? Nola azalduko diedan nire ikasleei? Diktadura krudel hari buruz hitz egingo diet, atxiloketez, torturez… ideologia hura inorentzat ez zela zuzena esango diet», dio Tripoliko irakasleak, eskola sarrerako zabor eta gerra hondakinen artean.

«Historia irakasle xume bat baino ez naiz izan urteetan; egun, ordea, neronek ere historia egin dut», diosku emakumeak, harro, berak egindako hiru koloreko bandera eskuan hartuta. Oihalaren erdiko ilargia eta izar zuriak tipexez margotu zituen. Ezkutuan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Poloniako presidnte Andrzej Duda, urri amaieran Varsovian egindako ekitaldi ofizial batean. / ©Radek Pietruszka, EFE

Egunean milioi bat euroko isuna ezarri dio Europako justiziak Poloniari

Berria

Uztailean Europako Justizia Auzitegiak agindu zion Varsoviari behin-behinean eten zezala Poloniako Auzitegi Goreneko diziplina batzordea, baina hark ez zuen agindua bete.

Jair Bolsonaro presidentea Boa Vistan, Venezuelako mugatik gertu. / ©Isac Nobrega, EFE

Gizateriaren aurkako krimenak egotzi dizkio Brasilgo Senatuak Bolsonarori

Arantxa Elizegi Egilegor

Sei hilabeteko ikerketa baten ostean onartu du Senatuak txostena, eta fiskaltzaren eta Nazioarteko Zigor Auzitegiaren esku geratuko da orain.

<b>Karbono isuriak.</b> Auto pilaketa bat, ke eta behe laino artean, Nigeriako Lagos hirian. ©AKINTUNDE AKINLEYE / EFE

Egungo konpromisoekin, «klima hondamendira bidean» da mundua

Gorka Berasategi Otamendi

Nazio Batuen Ingurumen Programaren txosten baten arabera, estatuek hartu dituzten azken konpromisoak baino askoz ere ausartagoak behar dira klima aldaketa bortitz bat ez gertatzeko

Erizain bat gizon bati txerto dosi bat jartzen, Johannesburgon (Hegoafrika). ©Kim Ludbrook / Efe

Afrikako Batasunak izurriaren aurkako 110 milioi txerto dosi jasotzeko akordioa egin du

Igor Susaeta

Moderna etxearekin egin du ituna kontinenteko 55 herrialde biltzen dituen elkarteak, AEBetako Gobernuak bideratuta. Afrikan, oraingoz  herritarren %5,23ri jarri dizkiete txertoaren bi dosiak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.