Albistea entzun

Arrantza

Kalteak minimizatzea helburu

Aztik arrainak metatzeko gailu biodegradagarriak sortu ditu, atun tropikalaren arrantzak eragin ditzakeen kalteak ahalik eta txikienak izan daitezen; esperimentu fasean daude
Gailuek banbuz egindako parrila moduko bat dute, ur azalean gelditzen dena; ur azpian, hainbat luzeratako sokak izan ditzakete, edo sarea.
Gailuek banbuz egindako parrila moduko bat dute, ur azalean gelditzen dena; ur azpian, hainbat luzeratako sokak izan ditzakete, edo sarea. AZTI Tamaina handiagoan ikusi

Maialen Unanue Irureta -

2018ko ekainak 9

Arrain espezie batzuek objektuen azpian metatzeko joera dute: horretaz konturatu ziren arrantzaleak duela zenbait urte. Ez dakite zergatik —hipotesi desberdinak daude—, baina gertatu, gertatzen da; arrainak metatu egiten dira, esaterako, erreketatik itsasora iritsitako egur edo enbor zatien azpian. Hori ikusita, arrantzaleak eurak hasi ziren objektuak sortzen, uretara bota, eta arrainak horien azpian meta zitezen; 1990eko hamarkadan hasi ziren horretan, gutxi gorabehera, Azti zentroko Iker Zudaire ikerlariaren arabera.

Arrainak metatzeko gailuak; hala deitzen zaie: «Teknologia desberdinak erabili izan dira: gaur egun, GPS eta satelite bitartez konektatu daitezke gailu horiekin: non dauden kontrola dezakete, eta, are, jakin dezakete zenbaterainoko arrain multzoa egon daitekeen gailuon azpian metatuta». Arrainak metatzeko gailuok material sintetikoz egin izan dituzte orain arte, eta, ez desegiteaz gain, arriskutsuak izan daitezke zenbait espezie kalteberentzat, besteak beste dortoka edo marrazoentzat, Zudaireren esanetan.

Atun tropikalaren arrantzan erabili ohi dira gailuok, batik bat; horregatik, jarduera horrek itsasoan ahalik eta kalterik txikiena eragin dezan, Azti gailu biodegradagarriak sortu eta erabiltzeko proiektu batean murgilduta dago. Europa osokoa da proiektua, eta Biofad izena du: arrainak metatzeko gailuen ingelesezko akronimoa da FAD, eta bio- aurrizkia gehitu diote proiektua izendatzeko. «Arrantzaleekin bildu ginen, eta haiekin prototipo batzuk diseinatu genituen. Materiala enpresei eman, eta haiek sortu dituzte gailuok, lehendik adostutako diseinuaren arabera».

Zudaireren esanetan, gailuok egitura «oso sinplea» dute: «Banbuz egindako parrila moduko bat dute, ur-azalean gelditzen dena; ur azpian, hainbat luzeratako sokak izan ditzake, edo sarea». Azaldu duenez, sarea erabiltzekotan, neurri jakin batzuk errespetatu behar dituzte legeak aginduta, espezie kalteberak horietan harrapatuta geldi ez daitezen.

Ikertzen jarraituko dute

Sortu dituzten gailuak ez dira guztiz biodegradagarriak, Zudairek onartu duenez. «Ez dugu topatu jatorri naturala duen edo biodegradagarria den lehengairik horiek modu fidagarrian ordezkatzeko». Bi urteko proiektua izanik, ez du uste ordezkatzea lortuko dutenik, baina Zudairek baieztatu du ikertzen jarraituko dutela, jada identifikatu dituztelako zenbait lehengai hautagai potentzial moduan.

2017ko abuztuan hasi ziren proiektuarekin, eta apirilean hasi ziren gailuok Indiako ozeanoan jartzen: guztira 1.000 jarri nahi dituzte. 2018an, datuak bilduz joango dira, arrantzaleen bidez. «Gailuon inguruan arrantzatzen duten bakoitzeko eskatzen zaie informazio bat jasotzea, bereziki, zer kondiziotan topatu duten gailua». Gailuok urtebete irautea da ikertzaileen helburua. «Guk proposatu dugun materiala kotoia da: ez dakigu zehazki zenbat iraungo duen, baina badakigu beste material sintetikoak baino askoz azkarrago desegingo dela, eta, material sintetikoek ez bezala, ez dutela aztarnarik utziko itsasoan».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Joker liburu dendako postua atzo, Getxoko Santa Eugenia plazan. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Getxo gero eta japoniarragoa

Amaia Igartua Aristondo

Azkenaldian igo egin da mangarekiko interesa, eta Getxoko Komiki Azokako postuetan nabarmena da ildo aldaketa hori. Euskarazko komikiak ere gehiago egin eta saltzen dira.
Josette Dacosta margolariak mihiseak lurrean jarrita margotzen du. ©GUIILAUME FAUVEAU

Teklen bitartez emandako pintzelkadak

Ane Insausti Barandiaran

Adimen artifizialaren bidez, posible da ordenagailuari agindu bat eman eta hark obra bat sortzea. Hori artea ote den zalantzan jarri izan du, ordea, jendeak; hala gertatu da, adibidez, Coloradoko arte lehiaketa batean. Artista eta ikertzaileek esan dute pieza bat sortzea, fisikoki ez bada ere, artea egitea dela.
 ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Irakurleen babesa ezinbestekoa da kazetaritza independente eta konprometitua egiten jarraitzeko.