Noiz sortua: 2018-06-09 00:30:00

Arrantza

Kalteak minimizatzea helburu

Aztik arrainak metatzeko gailu biodegradagarriak sortu ditu, atun tropikalaren arrantzak eragin ditzakeen kalteak ahalik eta txikienak izan daitezen; esperimentu fasean daude
Gailuek banbuz egindako parrila moduko bat dute, ur azalean gelditzen dena; ur azpian, hainbat luzeratako sokak izan ditzakete, edo sarea.
Gailuek banbuz egindako parrila moduko bat dute, ur azalean gelditzen dena; ur azpian, hainbat luzeratako sokak izan ditzakete, edo sarea. AZTI Tamaina handiagoan ikusi

Maialen Unanue Irureta -

2018ko ekainak 9
Arrain espezie batzuek objektuen azpian metatzeko joera dute: horretaz konturatu ziren arrantzaleak duela zenbait urte. Ez dakite zergatik —hipotesi desberdinak daude—, baina gertatu, gertatzen da; arrainak metatu egiten dira, esaterako, erreketatik itsasora iritsitako egur edo enbor zatien azpian. Hori ikusita, arrantzaleak eurak hasi ziren objektuak sortzen, uretara bota, eta arrainak horien azpian meta zitezen; 1990eko hamarkadan hasi ziren horretan, gutxi gorabehera, Azti zentroko Iker Zudaire ikerlariaren arabera.

Arrainak metatzeko gailuak; hala deitzen zaie: «Teknologia desberdinak erabili izan dira: gaur egun, GPS eta satelite bitartez konektatu daitezke gailu horiekin: non dauden kontrola dezakete, eta, are, jakin dezakete zenbaterainoko arrain multzoa egon daitekeen gailuon azpian metatuta». Arrainak metatzeko gailuok material sintetikoz egin izan dituzte orain arte, eta, ez desegiteaz gain, arriskutsuak izan daitezke zenbait espezie kalteberentzat, besteak beste dortoka edo marrazoentzat, Zudaireren esanetan.

Atun tropikalaren arrantzan erabili ohi dira gailuok, batik bat; horregatik, jarduera horrek itsasoan ahalik eta kalterik txikiena eragin dezan, Azti gailu biodegradagarriak sortu eta erabiltzeko proiektu batean murgilduta dago. Europa osokoa da proiektua, eta Biofad izena du: arrainak metatzeko gailuen ingelesezko akronimoa da FAD, eta bio- aurrizkia gehitu diote proiektua izendatzeko. «Arrantzaleekin bildu ginen, eta haiekin prototipo batzuk diseinatu genituen. Materiala enpresei eman, eta haiek sortu dituzte gailuok, lehendik adostutako diseinuaren arabera».

Zudaireren esanetan, gailuok egitura «oso sinplea» dute: «Banbuz egindako parrila moduko bat dute, ur-azalean gelditzen dena; ur azpian, hainbat luzeratako sokak izan ditzake, edo sarea». Azaldu duenez, sarea erabiltzekotan, neurri jakin batzuk errespetatu behar dituzte legeak aginduta, espezie kalteberak horietan harrapatuta geldi ez daitezen.

Ikertzen jarraituko dute

Sortu dituzten gailuak ez dira guztiz biodegradagarriak, Zudairek onartu duenez. «Ez dugu topatu jatorri naturala duen edo biodegradagarria den lehengairik horiek modu fidagarrian ordezkatzeko». Bi urteko proiektua izanik, ez du uste ordezkatzea lortuko dutenik, baina Zudairek baieztatu du ikertzen jarraituko dutela, jada identifikatu dituztelako zenbait lehengai hautagai potentzial moduan.

2017ko abuztuan hasi ziren proiektuarekin, eta apirilean hasi ziren gailuok Indiako ozeanoan jartzen: guztira 1.000 jarri nahi dituzte. 2018an, datuak bilduz joango dira, arrantzaleen bidez. «Gailuon inguruan arrantzatzen duten bakoitzeko eskatzen zaie informazio bat jasotzea, bereziki, zer kondiziotan topatu duten gailua». Gailuok urtebete irautea da ikertzaileen helburua. «Guk proposatu dugun materiala kotoia da: ez dakigu zehazki zenbat iraungo duen, baina badakigu beste material sintetikoak baino askoz azkarrago desegingo dela, eta, material sintetikoek ez bezala, ez dutela aztarnarik utziko itsasoan».

Albiste gehiago

Apirilaren 2an eguneratua, 13:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 10.022 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda. 555 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 2.459 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

EHUko ateak, Gasteizen, itxita. / ©Raul Bogajo, Foku

Baxoko azterketarik ez dute egingo

Berria

Baxoa kontrol jarraikiaren bidez egingo dela esan du Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroak. Hala ere, frantseseko ahozko azterketa mantentzea erabaki dute -lizeoko bigarren urteko ikasleek pasa beharko dute-. Jaurlaritzak ez du baztertzen unibertsitatetan aurrez aurreko klaseei ekitea berriro, nahiz eta Espainiako Unibertsitate ministroak nahiago duen ikasleak ez itzultzea ikasgeletera. Eusko Jaurlaritzak «autonomia» defendatu du. NUPek ere ez du erabakirik hartu oraindik.

Herri Urrats, iaz. ©GuiIlaume Fauveau

Bertan behera utzi dituzte Herri Urrats, Ibilaldia eta Araba Euskaraz

Oihana Teyseyre Koskarat

Udaberrian egitekoak ziren ikastolen aldeko jaiak ez dira egingo, baina beste garai batean egitea aztertzen ari dira.

Baxoa egiten ari den ikasle bat, artxiboko irudi batean ©Isabelle Miquelestorena

Kontrol jarraikiaren bitartez ebaluatuko dituzte baxoa eta brebeta pasatzen dituzten ikasleak

Oihana Teyseyre Koskarat

Unibertsitateko ikasleen kasua ez du zehaztu Jean Michel Blanquer Hezkuntza Ministroak, baina esan du datozen egunetan emango dituela azterketen nondik norakoak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna