Albistea entzun

PUNTUZ PUNTU

Berria -

2017ko abenduak 14

Gaixotasun ezohikoen inguruko hainbat jakingarri:

Ez ohikoak, baina ez urriak. 10.000 biztanleko bost laguni baino gutxiagori erasaten dieten gaixotasunek hartzen dute ezohiko edo arraro abizena. Ezezagunak dira horregatik sarritan, eta, ondorioz, diagnostikatzen eta tratatzen aski zailak. Arazoa da eritasunak urri hedatuta badaude ere asko direla 7.000 gaixotasunetik gora, adituen arabera, eta, ondorioz, gaixoen kopurua ez dela hain apala; Hego Euskal Herrian egindako kalkuluen arabera, 80.000 bat dira. OME Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, populazioaren %7ari erasaten diote patologia klase horiek. Tankera asko dituzte. Klase askotako eritasunak dira; ondorio fisikoak, kognitiboak edo portaerarekin lotutakoak izan ditzakete. Gaixotasunen %65 larriak dira, eta pazienteen gaitasunak urritzen dituzte. Pazienteen %70 inguruk gaitasungabetzea onartzen dien ziurtagiriren bat dute, baina asko ez daude ados horretan onesten zaien gaitasungabetze mailarekin; iruditzen zaie, gaitza ongi ez ezagutzearen ondorioz ez zietela ongi ebaluatu prozesuan parte hartu zuten osagileek. Gehienek behar dute laguntza motaren bat; hamarretik bat bakarrik moldatzen da bere kasa.

Diagnostikoa, kostata. Erien elkarteek emandako datuen arabera, pazienteek batez beste bost urte behar izaten dituzte diagnostiko bat izateko. Bost pazientetik batek hamar urte behar izaten ditu. Askotan, umetxoak izaten dira, eta, diagnostikorik gabe, asti aski baliotsua galdu ohi da eritasuna tratatzen hasteko. Hain justu, gaixotasunen hirutik bi umetan agertzen dira, haurrek 2 urte bete aurretik.

Tratamendua, ez beti. Hainbat ikerlanen arabera, pazienteen %40k ez dute gaixotasuna tratatzeko tratamendurik; %26k badute, baina ez da egokia haientzat. %72ek diote inoiz edo behin sentitu dutela ez dituztela behar bezala artatu; kexa ohikoa izaten da, esaterako, zer duten asmatu ezin, eta, arazo psikosomatikoak direlakoan, psikologoarengana edo psikiatrarengana bideratzen dituztela eriak osagileek.

Bazterkeria. Gaixoen %75ek nolabaiteko bazterkeria sentitu dute gaixotasunaren ondorioz. Aisialdian eta osasun artan %32k; hezkuntzan %30ek.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Donostiako alde zaharreko kaleak hutsik, urrian, bigarren alarma egoeran. ©Gorka Rubio/ Foku

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak legez kanpokotzat jo du bigarren alarma egoera ere

Edurne Begiristain

Voxen helegitea onartu du bermeen auzitegiko osoko bilkurak. Erabaki horren aurka agertu dira hamar epaileetatik lau.

Euneiz unibertsitate pribatua hartuko duen eraikina. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Euneiz sortzeko legearen tramitazioari bidea eman dio Eusko Legebiltzarrak, EAJ, PSE, PP-C's eta Voxen babesarekin

Ion Orzaiz

EH Bilduk argudiatu du «etekin ekonomikoak lortzea xedetzat duen unibertsitate pribatu batek» ezin duela finantzaketa publikorik jaso

Egoiliar eta senitartekoek zahar etxeetako arta ontzat dutela esan du Maite Peñak

Egoiliar eta senitartekoek zahar etxeetako arta ontzat dutela esan du Maite Peñak

Arantxa Iraola

Inkesta bat egin dutela jakinarazi du, eta %74,5k eskaintzen den arreta egokia dela adierazi dutela

Rcardo Etxepare (eskuinean), Noam Chomsky hizkuntzalaria agurtzen, 2006an. ©Imanol Otegi / Foku

EHUko udako ikastaroetako zuzendari ohi Ricardo Etxepare zendu da

Gotzon Hermosilla

Bizitza unibertsitateari lotua eman zuen, baina politikan ere aritu zen eta Irungo alkatea izan zen bolada labur batez

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Berria

Informazio osagarria

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.