ATZEKOZ AURRERA. Aitor Arana. Esperantoan aditua

«Ahaltsuek ez dute nahi esperantoa txertatzea»

Lagun baten bitartez ezagutu zuen Aranak Esperantoa 22 urte zituela. Euskal Herrian informaziorik ez dagoela dio, baina ziur da aliatu ona litzatekeela euskararentzat.
GORKA RUBIO / ARGAZKI PRESS

Kerman Garralda Zubimendi -

2017ko azaroak 15

Gasteizko Hitz Adina Mintzo zikloan esperantoari buruz hitz egingo du gaur Aitor Aranak (Legazpi, Gipuzkoa, 1963). Zaila da zehazki zenbat hiztun dituen jakitea, baina bi milioi inguru direla dio. Zamenhofek, bakea helburu, nazioarteko hizkuntza neutrala izateko sortu zuen XIX. mendearen amaieran.

Posible da artifizialki sortutako hizkuntza bat hizkuntza unibertsal bilakatzea?

Neurri batean bada hizkuntza artifiziala, baina ez dugu ahaztu behar hizkuntza naturaletan oinarrituta dagoela. Dagoeneko hizkuntza unibertsala da, baina espero noizbait guztion bigarren hizkuntza izatea.

Esperantoa erraz ikasten den hizkuntza da. Zer dela eta?

Horretarako prestatuta dagoelako. Hizkuntza guztiek salbuespenak eta irregulartasunak dituzte, baina esperantoak ez. Zamenhofek Europako hizkuntza nagusiak ongi aztertu zituen, eta bakoitzaren zailtasunak eta gauza ilogikoak kenduta sortu zuen esperantoa; behin ikasle frantsesekin proba bat egin zuten, eta 150 ordu behar izan zituzten esperantoa ikasteko.

Non hitz egin daiteke esperantoz?

Txinan eta Hungarian indar handia du, gobernuek gomendatuta eskoletan ikastaroak ematen dituztelako. Mexikok ere hiztun asko ditu, nahiz eta dagoeneko bertan hizkuntza internazional batean hitz egiten duten. Inguru ezkertiarretan indar handiagoa du, halako kausekin konprometituagoak direlako. Txanponaren ifrentzua Afrika da.

Hizkuntza unibertsala izateko bidean, erabilera datuak arrakastatzat har daitezke?

Nire ustez, bai, baina egia da adin jakin bateko jendeak uste duela proiektuak porrot egin zuela, aspaldian ez duelako bere berri izan. Esperantoak porrot egin duenetz ikusiko dugu gobernu ahaltsuek jator jokatu eta beraien hizkuntzak inposatzeari uzten diotenean. Hizkuntza kontuetan oraindik ez gara heldutasun maila nahikora heldu, eta bakoitzak bereari eusten dio, esperantoari bidea egiten utzi gabe.

Horregatik ez du lortu esperantoak erabat txertatzea?

Ez duelako gobernuen laguntzarik. Borondate oneko jendearen eskuetan geratzen da kontua. Zorionez, talde handia osatzen dugu, eta Internetek ere lagundu digu hedatzen. Baina denon bigarren hizkuntza izateko gobernu handien laguntza beharrezkoa da. Ahaltsuek ez dute nahi esperantoa txertatzea, beraien estatusa kolokan ez jartzeko.

Euskal Herrian nolako egoera du esperantoak?

Euskarak mendeak daramatza bi hizkuntza hegemonikoren azpian, eta, orain, hirugarren bat sartu dugu etxean. Bitartean, informazio ezagatik, ez diogu arretarik jarri esperantoari. Euskara indartsuago legoke esperantoarekin, ez duelako berea inposatzen eta beste hizkuntzak babesten dituelako. Esperantoa ez da inorena eta denona da.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Osasun langileak PCR probak egiten Donostiako Okendo kultur etxean, ostiralean. ©Gorka Rubio/FOKU

500 positibo baino gehiago atzeman dituzte Euskal Herrian

Berria

Bizkaian behera egin dute kasuek: 211 positibo izan dira. Neurriak indartzearen alde agertu dira hiriburuetako alkateak. Ortzaizen, Nafarroa Beherean, hiru pertsonari atzeman diete COVID-19 gaitza.

Neurri bereziak dituen taberna bat, Donostian. ©Gorka Rubio / Foku

Bizkaiko eta Gipuzkoako ostalariek salaketa jarriko dute gaueko aisialdia mugatzearen aurka

Andoni Rekondo Izagirre

Uste dute «neurrigabea» dela 01:30ean ixteko agindua, eta laguntza ekonomikoak galdegin dituzte.

Bizkaiko zahar etxe bateko egoiliarrak paseoan. ©Marisol Ramirez/FOKU

Bilboko zahar etxe bateko zortzi egoiliarrek positibo eman dute

Olatz Esteban Ezkati-Irati Urdalleta Lete

Gasteizko zahar etxe bat eta Mutrikuko eguneko zentroa itxi egin dituzte.

 ©Raul Bogajo / Foku

Lanbidek Zaramagako eta Laudioko bulegoak itxi ditu, bi langilek positibo eman dutela eta

Andoni Rekondo Izagirre

Bulegoetako gainerako beharginak ere etxera bidali dituzte berrogeialdia pasatzera. Bitartean, tramiteak webgunearen bitartez egin ahal izango dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Kerman Garralda Zubimendi

Informazio osagarria