Noiz sortua: 2018-03-06 00:30:00

ATZEKOZ AURRERA. Sara Morante. Ilustratzailea

«Ez dago gerri buelta itzaleztatzea baino gauza hobeagorik»

'Corpus' izeneko erakusketa jarri du Morantek EHUren Donostiako Carlos Santamaria zentroan, 2011z geroztik egindako ilustrazioekin; emakumeak marrazten ditu, «gorputz errealak» dituztenak.
JUAN CARLOS RUIZ / ARGAZKI PRESS

Maialen Unanue Irureta -

2018ko martxoak 6

Literaturarako egindako hainbat lan batu ditu, batik bat, Sara Morantek (Torrelavega, Espainia, 1976) Donostian, EHUren Carlos Santamaria zentroan: Virginia Woolfen eta Carson Mc Cullersen erretratuak, bere La vida de las paredes (Hormetako bizitzak) lan ilustraturako sortutako irudiak, Bronte ahizpen ingurukoak... Eta gorputzak: batez ere, gorputzak dira Corpus erakusketaren ardatza. Hilaren 23ra arte egongo da ikusgai, eta 20an solasaldia egingo du Luisa Etxenikerekin, emakumea, artea eta literatura hizpide hartuta.

Ilustratzaile izan baino lehen, garraio bulego batean aritu zinen lanean: ez dirudi sormenarekin oso lotuta dagoen lan bat.

Administraritza ikasten ari nintzen, eta irakasle batek esan zidan: «Zer egiten duzu zuk hemen? Arte Ederrak ikasi beharko zenuke!». Hark egin zuen eskaera ikasturtez aldatzeko nire ordez: hargatik ez balitz, gaur ez nengoke hemen.

Emakumeen gorputzak dira nagusi erakusketan. Zergatik?

Emakumea naiz, eta, edozein sentimendu unibertsal adierazi nahi badut, horixe da daukadan eredua: ezin dut saihestu. Dena den, ez daukat arazorik gizonak marrazteko: izatez, gizon bat protagonista zuen lan batengatik eman zidaten Euskadi saria.

Forma askotako gorputzak dira, eta diren bezala marraztu dituzu, ezer ezkutatzen ibili gabe.

Irakasle batek mugimendua aztertzeko ariketak eginarazten zizkigun moda aldizkariak oinarri hartuta, eta honela esaten zigun: «Debekatuta dago Kate Moss erretratatzea: ez du biribilgunerik». Marrazten duzunean, ez dago gerri buelta itzaleztatzea baino gauza hobeagorik. Emakumeak askotan marrazten ditugu biluzik, hain zuzen ere, biribilguneengatik: nire iritzi pertsonala da, baina gorputz lauek ez dute sortzen hainbesteko interesik.

Besazpia miazkatzen ari den emakumea, hilekoarena... Badirudi emakumeen minetatik eginak direla, haiek baizik ezagutzen ez dituzten minetatik, alegia.

Guztiz lotsagabetuta nago: ez daukat lotsarik marrazteko orduan. Barrua mugiarazten didan horrek osatzen du nire iruditeria. Hori da bilatzen dudana literaturan, eta berdin artean: erotismoa, mina...

Beldur pixka bat ematen du emakume bat bere gelan biluzik ageri den irudiak; begi erraldoi batek begiratzen du kanpotik.

Patricia Esteban Erles idazlearen Casa de muñecas [Panpinen etxea] libururako egindako irudia da. Panpinen eta emakume gorputzaren ingurukoa da. Mikroipuinak dira, eta brutala da: dardo pozoituak jaurtitzen ditu Estebanek esaldi bakoitzean.

Beste batzuen testuak ilustratu dituzu, batik bat: izaten duzu hartu-emanik haiekin, edo nahiago duzu zure kasa marraztu?

Ez dut haiekin hitz egiten batere. Editoreek ez dute halakorik errazten, eta editore onek ez lukete halakorik egin behar. Bakoitzak bere eremua du, bere sortze prozesua, oso kaltebera, hauskorra dena: ez ditut ideiak onartzen, zeren blokeatu egiten naute guztiz. Testuen irakurketa oso pertsonala egiten dut: ez dut idazlea ilustratzen, nik egindako irakurketa baizik. Idazleak idazten dutenaren jabeak dira, baina ez ulertzen dugunarena.

Esperientzia txarren bat izan duzu egileren batekin?

Frantziako argitaletxe batekin gertatu zitzaidan: proiektu bat bertan behera gelditu zen, azalerako irudikatu nuen emakumea gero eta argalago egin nezan nahi zuelako idazleak. Ni errealitatetik abiatzen naiz, eta hark nahi zuena ez da existitzen: oso garbi daukat nondik jo nahi zuen.

Marrazten duzu zuretzat?

Bizitza guztian marraztu izan dut estresa gainetik kentzeko. Baina afizioa profesionalizatzen duzunean, eta estres iturri bihurtzen denean, etekinik aterako ez diezun irudiak topatu behar dituzu. Erakusketek horretan laguntzen dute, neurri batean. Ez duzu ezer frogatu behar inoren aurrean, eta bestelako teknikak eta iruditeriak esploratu ditzakezu: oso beharrezkoa zait, bestela automata bihurtuko bainintzateke.

Bizi daiteke liburuak ilustratzetik bakarrik?

Oso konplikatua da. Liburu bat ilustratzea mingarria da niretzat: batzuek ez dute ondo hartzen hori esatea, baina nik gaizki pasatzen dut. Lauzpabost hilabete eman ditzaket liburu bat ilustratzen; aurrerapen bat ordaintzen dizute, eta, gero, zer pasatzen da salmentekin? Horrelako lanek irakurle kopuru mugatu bat dute, eta, oso fidelak diren arren, oso zaila da ilustratzetik bizitzea. Ikastaroak eman ditut, paper margotuak egin ditut... Lanbide honen alde ona da aukera asko ematen dituela [barreak].

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan lau pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 22 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bi gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.107 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.056 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan Lanbide arduratuko da errenta berria banatzeaz. ©JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

Iritsi da bizitzeko gutxieneko diru sarrera, muturreko pobrezia murrizteko

Irune Lasa

Espainiako Gobernuak diru saria onartu du, eta ekainean bertan hasiko da ordaintzen. Hegoaldean, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak kudeatuko dute

Haur bat, jolas parke baten ondoan, Zarautzen. / ©Gorka Rubio, Foku

Espainiako Gobernuak eguneko udalekuak baimenduko ditu hirugarren fasean

Jon Ordoñez Garmendia

70 urtetik gorakoentzako ordutegiak desagertu egingo dira. Gehienez hogei pertsona elkartu ahal izango dira, baina ezingo da probintziatik atera oraindik.

Donostiako Zurriola hondartza, atzo. ©Gorka Rubio / FOKU.

Murgak dio ezin direla errepikatu hondartzetan ikusi diren irudiak

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Jendea ez pilatzeko eta hondartzak modu «dinamikoan» erabiltzeko eskatu du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak. Era berean, galdegin du aisialdirako bada ez erabiltzea garraio publikoa «jende asko dagoenean».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Maialen Unanue Irureta

Informazio osagarria