Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Jesus Cintora. Kazetaria

«Dirutza egin dute izurrian, zigorrik gabe»

Cintorak Espainiako politikaren aktualitatea aztertu du 'No quieren que lo sepas' liburuan, ikuspegi kritikoz. Ustelkeria eta klientelismoa salatu ditu, sistemaren muinera jotzeko asmoz.
CARLOS RUIZ Tamaina handiagoan ikusi

Urtzi Urkizu -

2022ko apirilak 22

Nafarroako Unibertsitatean egin zituen kazetaritza ikasketak Jesus Cintorak (Agreda, Espainia, 1977). Hainbat telebista saio aurkeztu ditu, eta horietako zenbait zentsuratu edo eten egin dituzte; azkenekoa, TVEn: iazko uztailean kendu zuten Las cosas claras, RTVEko administrazio kontseiluaren erabakiz. Hilaren 25ean, Bilbon aurkeztuko du liburu berria; eta 26an, Iruñean. «Badago jendea nahiko lukeena nik ezer ez egitea», azaldu du.

Zer da herritarrek jakin ez dezaten ezkutatzen duten hori?

Liburuaren asmoa da Espainiako Estatuaren funtzionamenduaren muinera jotzea. Kontatzen ez digutena, eta hobetzeko dagoena. Estatuaren agintean, ustelkeria auziak ez dira zigortzen: paradisu fiskalekin lotuak, izen mailegatzaileekin... Sistema judizialean, alderdien arabera egina dago kargu banaketa: Espainiako Auzitegi Nazionala eta Auzitegi Konstituzionala politizatuak daude, behar lukeena baino politizatuago. Horrez gain, eskubide sozialetan eta ongizatean murrizketak egiten ari dira. Osasun publikoak okerrerantz egin du...

Liburuan Espainiako monarkiaz ere ari zara. Kontatu duzu kazetari askok ez ikusiarena egin dutela Juan Carlos Borboikoaren delituak azaleratu direnean.

Atal batean bildu dut zenbateko espetxe zigorra jaso beharko lukeen Espainiako errege emerituak beste herritar baten gisan epaitu izan balute. Deskonexio nabarmena dago zenbait politikarik esaten dutenaren eta herritarrek sentitzen dutenaren artean, zeren urteetan aritu dira Juan Carlos Borboikoaren delituak ezkutatzen. Liburuan, halaber, lagunen arteko kapitalismoaz hitz egiten dut: zirkulu bat dago, errege emeritua eta beste pertsona batzuk babesten dituena. Hari batzuk frankismoraino iristen dira: diktadura garaitik onuradun atera diren familia batzuk daude, eta horretan dabiltza. Denak ez dira berdinak legearen aurrean, eta hor arazo serio bat daukagu.

Pandemian, jende askok sufritu du. Beste zenbaitek, berriz, Madrilen negozioa egin dute maskarekin…

Pandemiaren aldi gogorrenetan, aitona-amonak zahar etxeetan bakarrik hiltzen ari zirenean, beste batzuk dirua egiten ari ziren. Liburuan kontatzen dut nola zahar etxeetan osasun arreta egiteko Madrilgo osasunaren pribatizazioa gidatu duen pertsonaren alaba jarri zuten; guztiz ezgauza zen, baina hark ere negozioa egin nahi zuen. Halako zenbat putre egongo ziren Espainian? Dirutza egin dute zenbaitek izurrian, zigorrik gabe. Aro beltza izan da.

Inflazioa ia %10ekoa da azkenaldian. Prezio batzuen gorakada oso gogorra da familia askorentzat. Nor baliatzen da horretaz?

Kontu hauek ez dira berriak. Sarri, egia gehiago dago La Polla Recordsen abesti batean politikarien hiru mitinetan baino. Egoera ekonomiko honetan, bestalde, botere publikoek erakutsi beharko lukete kapaz direla interes orokorra defendatzeko enpresa elektrikoen eta halakoen aurrean. Oreka bat egon behar du dituzten irabazi horien guztien eta fakturen igoeraren artean. Bestalde, herri txikietakook badakigu zer ordaintzen zaien baserritar eta nekazariei, eta dendan zer preziotan saltzen diren fruituak eta barazkiak. Ukrainako gerrak izan dezake eragina prezioetan, baina ez horrek bakarrik.

Klientelismoaz dezente aritu zara liburuan. Zergatik?

Bai, zeren klientelismoa herri honen gaitz larria da. Sekulako kolesterola da. Jendea ez dute postuetan jartzen beren balioagatik, esperientziagatik, ibilbideagatik, baizik eta gertukoak direlako eta mesede egin dezaketelako. Denok ikusi ditugu halakoak.

Zer gertatu zen TVEko zure saioarekin, iaz?

RTVEko administrazio kontseiluari galdetu beharko zaio, erakunde horrek erabaki baitzuen saioa kentzea. Programa ondo zihoan: ikusle datu onak zituen; atsegina eta zorrotza zen. Kontseilu hori osatu dutenei zera ere galdetu beharko zaie: ustez aurrerakoia den gobernu bat dago, ez? Batzuek esan didate errua PPrena dela, baina ez, barkatu: Cuatroko saioa kendu zidatenean PP zegoen Espainiako Gobernuan, baina orain PSOE eta Unidas Podemos daude. Jabetu nintzen programa hasi aurretik ere bazeudela proiektua eten nahi zutenak.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Lagun talde bat Bilboko Pabiloi 6 antzeztokiaren aurrean, artxiboko irudi batean. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Abandonutik ekosistemara

Amaia Igartua Aristondo

Hutsik dauden industria nabeak erabili dituzte artista batzuek kultur proiektuak sortzeko. Bilboko Zorrotzaurren, Pabiloi 6 da ereduetako bat. Guneon ekarpenak aletu dituzte 'Bigarren ekitaldia' filmean.
Jamalus Orion taldeko kideak League of Legends jokoaren norgehiagokan, atzo, Bilboko BAT dorrean. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Gatazkaren zuzeneko kontaketa

Amaia Igartua Aristondo

Bilboko BAT dorrean League of Legends online bideojokoaren lehiaketa bat antolatu dute. Bataila jokoa da, baina futbol partida bat bezala kontatu dute, eta sarraskiak txalotu dituzte ikusleek.
Joseba Ossa, etxeko saunan. ©JON URBE / FOKU

Sauna, bizitzaren ardatz

Ane Insausti Barandiaran

Finlandian oso errotuta dago saunaren kultura, eta bai helduek eta bai gazteek eusten diote tradizioari. Euskal Herrian ere badira zaleak, eta esperientzia «sakona» dela diote. Hainbat ikerketaren arabera, ona da osasunarentzat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.