Albistea entzun

Josue Vergara eta Mariana X. Rivera. Zinemagileak eta ekoizleak

«Ardura etikoa izan behar dugu»

Hernaniko Hariak zinema jaialdia zabaldu du 'Flores de la llanura' film laburrak. Mexikoko Guerrero estatuan, mendietako andre ehuleek elkarri nola laguntzen dioten kontatzen du.

JON URBE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Urtzi Urkizu -

2022ko azaroak 4 - Hernani

Antropologoa da Mariana X. Rivera (Mexiko Hiria, 1983), eta musikaria Josue Vergara (Mexiko Hiria, 1976). 2017an, Urdimbre ekoiztetxea sortu zuten. Bilbo Zaharreko kultur etxean izango dira gaur, Flores de la llanura eta Mujer se va la vida , compañera filmekin; bihar, Gasteizko Errekaleorreko auzo zinema aretoan; eta astelehenean, Iruñean.

 

Flores de la llanura / Trailer-Esp from Urdimbre Audiovisual on Vimeo.

Flores de la llanura film laburrean, hilketa matxista baten osteko doluaren ikuspegi poetiko bat eman duzue. Nola saiatu zarete istorioa kontatzen?

MARIANA X. RIVERA: Feminizidioen berri ematean, narratiba asko horikeriaz betetzen dira, eta berriro biktima bihurtzen dute emakumea edo epaitu egiten dute. Gure filmaren kasuan, kontrakoa bilatzen da: alde bateratzailea, eta emakumearen duintasuna eta erresistentzia.

Guerreroko mendietako emakume ehuleen hariak harilkatzen du istorioa. Metafora bat al da?

RIVERA: Emakume hauen ofizioa ehulearena da, eta haien herriari nortasuna ematen dio. Baina lanbidea konplexua da, 10-15 urte pasatu ditzakete ondo ikasi arte. Metafora dago harilkatze horretan, baina literalki ere benetakoa da: ageri da andre horiek nola laguntzen dioten elkarri. Emakumeen arteko konexioa dago hor.

Ñomndaa hizkuntzan dago filma. Zer garrantzi du horrek?

JOSUE VERGARA: Garrantzitsua da, Guerrero estatuko mendietako hizkuntza delako. Hizkuntza uraren hitza da, eta funtsezkoa zen ehuleek bere hizkuntzan istorioa kontatzea. Une batean off-eko ahotsa gaztelaniaz jartzea pentsatu genuen, baina, azkenean, ñomndaa hizkuntzan egitea erabaki genuen.

Zer egoeratan dago hizkuntza?

RIVERA: Ez dago galtzeko arriskuan. Ikastetxeak elebidunak dira, eta herritarrak saiatzen dira une oro ñomndaan hitz egiten. Hizkuntzaren akademia sortzeko lanean ari dira, eta idazketa ere lantzen ari dira.

Nolako harremana izan duzue filmeko andre ehuleekin?

VERGARA: Marianak hamar urte zeramatzan haiekin harremanetan, eta nik, zortzi. Familia girokoak izan ziren grabaketak, harreman estua dugulako haiekin. Lantalde txikia ginen; dokumentalean intimitatea lortu genuen, haientzako ez ginelako arrotzak. Yecenia protagonistak, berriz, gauetan ñomndaa hizkuntzako hitz guztiak itzultzen zizkigun, eta edizioaren amaieran ere lagundu zigun estudioan.

Film labur dokumental onenaren Ariel saria jaso duzue. Banaketa errazago izango du lanak?

VERGARA: Bai, hala uste dut, Mexikoko zinemako sari garrantzitsuena baita. Saria pizgarria da gauzak egiten jarraitzeko.

Rivera, zu antropologoa zara. Zer garrantzi dute ikus-entzunezko lanek Mexikoko herrietan eta komunitateetan?

RIVERA: Argazkilaritza eta zinema beti egon dira lotuta diziplina antropologikoarekin. Distantzia bat egon da antropologia akademiatik, idatzitakoa lehenesten zuelako. Duela hogei urtetik hona bira eman du, eta zinema garrantzia hartzen ari da. Narratibak denboran aldatuz joan dira: azkeneko urteetan, komunitate indigenetako biztanleak filmen ekoizpen prozesuan parte hartzen hasi dira. Begirada intimo bat dago orain, eta jendeak prozesuan parte hartzen du. Elkarrizketa sakon eta gertukoa da. Lan eta ardura etikoa izan behar dugu antropologo eta zinemagileok. Flores de la llanura filmaren kasuan, adibidez, urteetan eraikitako gertutasuna transmititzen da.

Erakusketa bat ere jarri duzue Hernaniko Kulturarteko Plaza Feministan. Zer dago bertan?

RIVERA: Mexiko Hirian urtarrilean inauguratu genuen erakusketa baten parte bat da, eta Kolonbiako eta Mexikoko desagertu, desplazamendu eta hilketa matxisten istorioak kontatzen dituzten ehun-lanak daude. Dolurako eta salaketarako erabili izan dira ehun-lan horiek.

Hariak izena du zabaldu duzuen jaialdiak. Nola sentitu zarete?

VERGARA: Ohore handia da guretzat. Antolatzaile bati galdetu nion jaialdiaren izenaz, eta esan zidan filmen istorioen hariagatik dela. Lagun euskaldun eta katalanak dauzkagu aspalditik, eta onena opa diogu jaialdiari.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Surfaren klixeak desegitea oso zaila da»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Lopez de Gereñuk bere pasioetako bi uztartu ditu aurreneko aldiz: artea eta surfa. 'Surf Like You Are, Live Like You Surf' erakusketa jarri du Bilboko Itsasmuseumen. Erretratuak paperezko poltsetan egiten ditu.
Aleix Garrido dronearekin grabatzen. ©ALEIX GARRIDO

Hegan egitearen antzekoena?

Unai Etxenausia

Oraindik ere gerretan erabiltzen dira, baina oso bestelakoa da jende askok droneari ematen dion erabilera. Aisialdirako jarduera bat izateaz gain, eguneroko lanaren parte bihurtu da askorentzat. Legedia zorroztu da, eta baimen bereziak eskuratu behar dira arazo barik gidatu ahal izateko.

Toni Collette aktorea, <em>The Power</em> telesailaren irudi batean. Sari nagusia irabazteko hautagaietako bat da Lillen. ©AMAZON

Series Mania jaialdiko edukiak Iparraldean ikusgai, sarean

Urtzi Urkizu

Lillera joan gabe, lehian diren telesailak ikusi ahalko dira plataforma batean. Martxoaren 17tik 24ra egingo dute nazioarteko jaialdia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.