Albistea entzun

Afganistanen 287 hedabide itxi ditu talibanen gobernuak iazko udatik

Emakume aurkezleek aurpegia estalita azaldu beharko dute gaurtik Afganistango telebistetan
Zahra Joya Afganistango Ruksahana Media elkarteko zuzendariak bere herrialdea utzi behar izan du.
Zahra Joya Afganistango Ruksahana Media elkarteko zuzendariak bere herrialdea utzi behar izan du. KAI FORSTERLING / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Urtzi Urkizu -

2022ko maiatzak 21

Iaz, nazioarteko tropek Afganistandik ihes egin zuten, Axraf Ghani presidentea ere ihesi joan zen, eta talibanek hartu zuten herrialde horretako gobernua. Giza eskubideen aurkako urraketa ugari gertatu dira orduz geroztik Afganistanen. Tartean, prentsa askatasunak nabarmen egin du okerrerantz: Afganistango Kazetari Libreen elkarteak jakinarazi duenez, iazko abuztutik hona 287 komunikabide itxi dituzte.

Hedabideen itxieraren eraginez, 6.000 kazetari baino gehiago lanik gabe gelditu dira. Ez hori bakarrik: elkartearen arabera, azkeneko hilabeteetan ugariak izan dira kazetarien eta hedabideetako langileen kontrako indarkeriazko erasoak.

Farhad Behruz Afganistango Kazetari Libreen erakundeko zuzendariordeak esan duenez, milaka kazetarik herrialdea utzi behar izan dute. Azkeneko urtebetean, bestalde, 122 kazetariri egin diete eraso indarkeriaz. Behruzek proposatu du batzorde bat sortzea komunikabideen aurkako erasoak ikertzeko. Kazetarien lanaren jazarpena salatu du, bide batez, eta mehatxuak asko ugaritu direla azaldu.

Egoera politikoa ulertzea funtsezkoa da egoera zertan den azaltzeko. Behruzek ohartarazi du boterean talibanak egotea dela arazorik handiena. Horri gehitu behar zaizkio herrialdeko komunikabide askoren arazo ekonomikoak, eta kazetari lana egiteko segurtasunik eza.

Andre kazetarien egoera

Afganistango kazetari gehienen egoerak egin du okerrerantz azkeneko urtean, bereziki emakumeenak. Egunotako berria da: talibanen gobernuak agindu du telebista kateetan emakume aurkezleek aurpegia estalita agertu beharko dutela —soilik begiak izan ahalko dituzte agerian—. Dekretua gaur jarriko da indarrean.

Kazetari emakume asko erbestera joan dira. Ruksahana Media Afganistango kazetari emakumeen erakundeko zuzendaria da Zahra Joya, eta berriki Valentzian izan da (Herrialde Katalanak) —Valentziako kazetarien elkarteak prentsa askatasunaren saria eman dio—. Joyak salatu du emakume kazetariak desagertzen ari direla Afganistango eremu mediatikotik: «Kasu askotan, emakumezkoak izateagatik». Nabarmendu du «bereziki mehatxatuak» daudela andre kazetariak bere herrialdean.

Joyak berak sortu zuen Rukhsana Media elkartea, 2020ko azaroan, Afganistango emakumeen istorioak kontatzeko helburuarekin. Iaz talibanak gobernura iritsi zirenean, elkarte horretako emakumezko kazetari gehienak erbestera joan ziren —«erailak izateko arriskuan zeuden»—, eta gaur egun kazetari lanean ahalegintzen ari dira beste herrialde batzuetan. «Genero ikuspegia» lantzen ari dira beren jardunean. «Afganistanen, oraintxe, informazioa patriarkala eta androzentrikoa da: gizonek erabakitzen dute zer den albiste, eta nola eman behar den informazioa», azaldu du Joyak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Argazkiak badauka benetakoaren zigilua, eta hitzek ez»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Argazkilaritza dokumentalean sinisten du Morelesek: «Informazioa edukitzea kontzientzia edukitzea da, eta horrek ekitera eramaten zaitu». 'Urtzearen aztarna' paratu du Donostian, klima aldaketaz ohartarazteko.

 ©JON URBE / ARGAZKI PRESS

Basogintza eredu berri baterantz

Unai Etxenausia

Ez dago «baso perfektua» sortzeko errezeta magikorik, aldakorra baita Euskal Herriko paisaia. Errez kooperatibako kideak eredu berri bat ari dira lantzen eta proposatzen: baso bakoitzak espezie autoktonoak eta genetika ezberdinekoak izan behar dituela diote, «baso irregularrak» bihur daitezen.
Kotoi markak Irizarren autobusetako ehuna erabiliz sortutako jantziak. ©GORKA RUBIO/ FOKU

Moda egiteko beste modu bat

Amaia Jimenez Larrea

'Ekomoda' erakusketa jarri dute Ezkioko Igartubeiti baserri-museoan, maiatz hasierara arte. Autobusetan erabili gabeko ehunekin egindako jantziak daude ikusgai.
Naizen elkartearen aurkezpen eguneko argazkia, Donostiako Antzoki Zaharrean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Naizendarren festa

Ane Insausti Barandiaran

Naizen elkarteak Bigarren Hezkuntzarako sortutako ikus-entzunezkoak eta kamiseta berriaren diseinua aurkeztuko ditu gaur, urteroko festan

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.