Albistea entzun

Bizipenak oholtza gainera

Lehen Mundu Gerra bukatu zela 100 urte bete dira, eta han bizitakoak taularatuko dituzte gaur Baionan egingo duten ikuskizunean. Gaizka Sarasolak idatzi ditu antzerkia eta gidoia
Desertoretzat jo eta fusilatu zuten euskaldun baten istorioa antzeztuko dute, besteak beste.
Desertoretzat jo eta fusilatu zuten euskaldun baten istorioa antzeztuko dute, besteak beste. ISABELLE MIQUELESTORENA Tamaina handiagoan ikusi

Eihartze Aramendia Iparragirre -

2018ko azaroak 10 - Baiona

Euskaldunek Lehen Mundu Gerran izan zituzten istorioak ezagutarazteko asmoz, «herri omenaldi» gisa aurkeztu duten ekitaldia antolatu dute Lapurdi 1609 elkarteak, Zizpa Gaztetxeak, Bernat Etxepare lizeoak, Epaiskak eta Bertsolarien Lagunek. Gaur 18:00etatik goiti izango da ekitaldia, 1914-1918 Euskal Oroitzapena. Itzaletik argira izenburupean, Baionako Antzokian. Ekitaldia bi zatitan bereiziko da: alde batetik, zati artistikoa dei daitekeena, antzerki, kantu eta bertsoz osatua; eta, bestetik, omenaldia, mintzaldiekin eta beste.

Gaizka Sarasola idazle lesakarrak sortu eta taxutu du lehen zati artistiko hori. Hura arduratu da antzerkia idazteaz eta kantua eta bertsoa uztartu dituen ekitaldiaren zati horren gidoia osatzeaz. Izan ere, Amets Arzallus eta Sustrai Colina bertsolariek antzerkian ikusitakoarekin bertsoak osatuko dituzte, eta preso ziren euskaldun batzuei alemanek grabatutako kantu batzuk ere entzun ahal izango dira gaiari lotutako kantu modernoagoez gain, besteak beste. «Erronka bat izan da niretzat. Zerbait sortzea gai jakin batzuekin, eta, gainera, ez antzerki bat bakarrik, bertze emankizun oso baten testuinguru baten barrenean egin behar zen, beti konplikatuago dena. Alde horretatik erronka zen, baina kontent geratu naiz sortutakoarekin». Lehen Mundu Gerraz idaztea ere izan du bere erronka puntua: «Egia erran, ez nintzen inoiz horretara jarri pentsatzen. Mugak baditu bere distantziak, eta guri hagitz arrotza egiten zaigu Ipar Euskal Herrian nola bizitu zuten Lehen Mundu Gerra».

Antzerkian lantzeko alor batzuk proposatu zizkioten antolatzaileek, eta, horretarako, zenbait dokumentu bidali zizkioten: «Antolatzaileek bazituzten gai batzuk jorratu nahi zituztenak edo erreferentzia egin nahi zietenak, hala nola gerra aitzin eskoletan nola hasi ziren armen erabilera bultzatzen, nolabait gerrarako prestatzeko. Horrez gain, Elizak izandako indarra aipatu nahi zuten, hau da, Ipar Euskal Herriko jendea gerrara sarrarazteko izan zuen indarra, eta, horretarako, orduko Baionako apezpikuak Eskualduna astekarian argitaratutako artikulu bat bada. Halako prediku gisako artikulu bat da gerra defendituz, euskaraz. Gero bazen ere euskaldun fusilatu baten istorioa, desertoretzat jo eta fusilatua izan zen Piarres Etxeberrirena».

Behin idatzita, Antton Lukurekin eta ekitaldiko antzerkia zuzendu duen Iñaki Etxelekurekin elkartu zen Sarasola. «Nire ezezagutzatik banuen gauza hori, agian nik modu batean ikusten nuela gaia eta gero Ipar Euskal Herrian ez zela horrela ikusiko... Haiek testuari balekoa eman ziotenean lasaitu nintzen», aipatu du Sarasolak, irribarrez. «Gerla aitzin, gerla denboran eta gerla ondotik, izan haur zein heldu, nolako bizipenak izan zitzaketen irudikatze horretan du edertasuna eta indarra». Halaxe deskribatu du Etxelekuk antzezlana.

Hala, testua eta gidoia paperean, irailean taulara eramateko lehen urratsa egin eta entseguekin hasi ziren. Proiektu honetarako bildu den sei antzerkilariz osatu dute taldea, denek ala denek Donibane Garazin edo Baionan noizbait libertimendu proiektu batean parte hartu dute antzerkilari moduan. Entseguak Etxepare lizeoan egin dituzte, eta azkena, gaur, Baionako Antzokian. Antzokiak elkarteei jartzen dien balditzetako bat hori baita, azken egunean baizik ezin da erabili. «Antzerkiaz gain, kantua eta bertsoak daude, eta hori berezitasun bat da, baina baita zailtasuna ere, denak batera egiteko egun bakarra dugulako, eta horrek zailtasunak sortzen ditu gauzen lotzeko», adierazi du Etxelekuk. Soinu eta argi teknikan bi teknikari arituko dira, Aitz Amilibia eta Oihan Delavigne.

Ekitaldiaren garrantziaren nondik norakoak azaldu ditu Etxelekuk: «Gaia berez interesgarria da, urteurrenaren kari egiten den gauza bat da, baina memoria historikoa lantzeko mementoan XXI. mendeko ikuspegia ukan gabe eta irakurketa ideologiko bat egin gabe —arrisku bat baita hori zinez—, interesgarria da entseatzea irudikatzen zer-nolako bizipena izaten ahal zuten orduko Ipar Euskal Herriko euskaldunek. Gero, artistikoki, erran nezake Gaizkak egin duen lana oso polita dela, eta pertsonaiak idatziak diren bezala eta argi eta soinu jokoekin, jantziekin eta beste, uste dut taula gainean gauza polita aterako dela».

Emanaldi bakarra izango dela aurreikusten dute antolatzaileek, baina ekitaldia ez da horretan geratuko; izan ere, grabatu egingo dute, eta liburu bat ere argitaratuko dute, antolatzaileek adierazi bezala belaunaldi berriek «dokumentu pedagogiko» bat izan dezaten.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©GEJA KUIKEN

«Bildtsez idatzitako lehen nobela ez dadila azkena izan»

Olatz Silva Rodrigo

Bildts dialektoan idatzitako lehenengo eleberria argitaratu du Gerard de Jongek. Nortasunari eta kidego batekoa izateko sentimenduari buruzko liburua da. Tradizio baten lehenengo urratsa egin duela adierazi du.
Haur bat eta haren mentorea, iazko agur festan. ©SOS ARRAZAKERIA

Urretxindorra, bidean lagun

Amaia Jimenez Larrea

Gipuzkoako SOS Arrazakeria elkarteak duela bederatzi urte abiarazi zuen Urretxindorra, gazte migratzaileak eta goi mailako ikasketak egiten ari diren ikasleak elkartzen dituen programa. Zortzi bat bikoterekin hasi ziren proiektu pilotuan, eta ia berrogei dira aurten.

Jorge Ribera Eguzki irratiko esataria, artxiboko irudi batean. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Eguzkik dio lege berriak ez diela lizentziarik bermatzen irrati libreei

Urtzi Urkizu

Hala ere, Iruñeko Eguzki irratiak lizentzia eskaera egingo du. Uste du lege berriaz ezin dela fidatu

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...