Albistea entzun

IRLEN SAREA

Zirkuitu-laburrak

Gorka Julio -

2021eko urriak 23

Isun bat iritsi da etxera, bidegorritik zure autoa pasatzen ikusi dute. Argazkia ikusten duzunean, ezustekoa! Zure autoa ez, baizik eta zure autoaren matrikulak dituen zenbaki berak jantzita dituen emakume bat ageri da bertan. Kamarek kamiseta hori identifikatu dute zure autoaren matrikula moduan. Benetako gertaera bat da hori.

Horrelako akatsak maiz ikusiko ditugu adimen artifizialaren garapena ematen ari den garaian. Interesgarriagoa da nola erabili daitezkeen ere gauzei buruz eztabaidatzeko. Ikasketa automatikoan oinarritutako tresnek arazo asko izan ditzakete. Batzuk argiak dira, akats bezala identifikatzea erraza da. Beste batzuk gure gizartean errotutako jarrera edo portaera normalizatuen ondorio dira. Horrek arrazakeria, genero bazterketa, jarrera faxistak... bildu ditzake, eta algoritmoetan kodetuta garraiatu, ia ohartu gabe, gure jendartean erreproduzitzen jarraitzeko.

Hori kontutan hartuta, erronka bikoitza izan daiteke. Bata, teknologia horiek hartzen dituzten eta gustatzen ez zaizkigun bideak arrakalak probestuz zirkuitu-laburtzea, matrikularen kasutik ikasiz. Bestea, prozesu eta teknologia horietatik gustatzen ez zaizkigun ereduak ezabatzeaz gain, berriak ere kodetzean dago.

Prozesu guztien automatizazioan, teknologia aurreratua erabili edo ez, boterea eta harreman mota batzuk inskribatzen ditugu. Erakundeekin egiten ditugun tramiteak paperean edo aurrez aurre egiten baditugu ere, prozesu batzuetan inskribatua dago hori guztia.

Intuizioaren kontra, gizatiarragoak ere izan daitezke prozesu horiek. Demagun, adibidez, tokiko moneta digital bat martxan jartzen dugula herri batean; Hernanin (Gipuzkoa) egin bezala. Moneta horrek aplikazio mugikor sinple bat dauka, herriko zerbitzu askotan erabili ahal izateko. Edozein norbanakok erabili dezake bere erosketak herrian egiteko moneta gisa, baina erakundeetatik laguntza behar duten familiei erakundeek bete egin diezaiokete diru-poltsa digitala beraiek ere erosketak egin ditzaten; orain arteko laguntza-bonoek suposatzen duten diskriminazioa eta estigmatizazioa gainetik kenduz horrela.

Teknologia aurreratuagoekin hori guztia beste era batera egin dezakegu, hobeagoa edo azkarragoa izan daiteke edo guztiz kontrakoa.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Fernando Rey itzultzailea eta Irene Vallejo idazlea, Iruñean egindako aurkezpenean. ©KIKE MORA

«Ahozkotasunari eginiko omenaldia ere bada»

Jakes Goikoetxea

Liburuen jatorriari buruzko saiakera atsegingarri, osatu eta arrakastatsu bat idatzi zuen Vallejok. Euskarara itzuli du Fernando Reyk, Pamielaren eskutik: 'Infinitua ihi batean'.
1 ©IDOIA ZABALETA / @FOKU

Urriaren azkenean, gaztaina etxean

Olaia L. Garaialde

Lehen, oinarrizko jakia zen gaztaina, baina, orain, gutxitan jaten da; esportatu egiten zen lehen, eta inportatu orain. Azken mendeetan, harremanak sortzen lagundu du. Batzuek historia ahaztu izan arren, badira gaztainari bizi berria eman dioten pertsonak, proiektuak eta ekintzak ere.

Uigurrek jasaten duten errepresioaren aurkako manifestazio bat, Hong Kongen, 2019ko abenduan. ©JEROME FAVRE / EFE

Uigurren etniako 71 kazetari preso ditu Txinako Gobernuak

Urtzi Urkizu

Mugarik Gabeko Kazetariek salatu dute informazio eskubidearen kontrako «errepresio gogorra» dagoela gaur egun Txinan

Luis Irizar, bere eskolan, 2014. urtean, BERRIAk eginiko elkarrizketarako argazkian. ©Jon Urbe / Foku

Luis Irizar sukaldaria eta sukaldarien irakaslea hil da

Edu Lartzanguren

Irizarrek 91 urte zituen. Haren ikasle izan ziren, besteak beste, Pedro Subijana, Karlos Argiñano, Martin Berasategi, Ander Gonzalez, Pili Manterola, Elena Arzak, Hilario Arbelaitz, eta Inaxio Muguruza.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.