Albistea entzun

IRLEN SAREA

Artefaktuak eta jendartefaktuak

Gorka Julio -

2021eko abenduak 11

Paolo Bacigalupiren Windup girl zientzia fikziozko eleberri bat da, baina bere eszenatokiak ez hainbeste. «Berotze globalak munduko ozeanoen maila igo zuen, eta erregai fosilen iturriak ia agortuta daude. Bioteknologiak menderatzen du, eta mega korporazioek kontrolatzen dute elikagaien ekoizpena hazi transgenikoen bidez eta bioterrorismoa, armada pribatua eta sikario ekonomikoak erabiliz, beren produktuetarako merkatuak sortzeko. Maiz gertatzen diren hondamendiek, genetikoki eraldatutako laborantzak sortutako izurriteek, eta gaixotasunek eta izurri mutanteek kalteak eragiten dituzte populazioetan»

Orain dela hamar urte sari ugari irabazi zituen zientzia fikziozko nobela horrek. Jendearengan eragiten du, gainera; batzuetan onerako, beste batzuetan txarrerako, baina ez du inor iritzirik gabe uzten. Joseba Azkarragaren hitzaldi baten edo Anariren kontzertu baten moduan, begi aurrean argitutako eszenatoki, atmosfera eta sentimenduen aurrean zaila da ez posizionatzea. Era horretako lanek zirrikitu bat sortzen digute, baliatu daitekeen irekiera bat.

Distopiaz josi zaigu kultura, baina bakoitzaren atzean, zerbait ikasteko aukera egon daitekeela pentsatu nahi dut. Konturatu naiz cyberpunk garaiek batzuentzat txerto moduko bat eragin izan zutela. Han proposatzen ziren munduak, ez betetzeko eta horien kontra aritzeko gonbita ere baziren. Distopia mota berri askok, aldiz, gertuagoko etorkizunak proposatzen dizkigutenean, beldurra eta etsipena sortzeko makinak bihurtu dira.

«Errazagoa da munduaren amaiera irudikatzea kapitalismoaren amaiera baino». Esaldi hori egia bihurtzen ari gara. Distopietara bideratzen ari gaituztenean utopietan pentsatzea ezinbestekoa da, baina baita distopia horietatik ikasi dezakeguna filtratzea. Distopia bakoitzaren atzean, mundu horren kontra egiten duten pertsonak, taldeak, «artefaktuak» eta «jendartefaktuak» daude. Ohikoagoa da zientzia fikzio gogorrean «artefaktuei» edo asmakizun teknologikoei begiratzea, baina akaso interesgarriagoak da agertzen diren «jendartefaktuak» identifikatzea. Asko ikas daiteke mundu distopikoei aurre egiten dioten eta ertzeetan dauden jendarte egitura eraldatzaileez, harreman aniztasuneetaz edo egiteko modu iraultzaileetaz; fikzioan eta errealitatean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Mirari Martiarena eta Idoia Torregarai ©Gorka Ruio / Foku

Martiarena eta Torregarai ‘Harpa jotzen’ ibiliko dira podcast batean

Urtzi Urkizu

EITBk astelehenean estreinatuko du umorezko podcasta. Zortzi atal izango dira, eta bakoitzean gonbidatu batekin gai zehatz baten inguruan mintzatuko dira.

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Surfaren klixeak desegitea oso zaila da»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Lopez de Gereñuk bere pasioetako bi uztartu ditu aurreneko aldiz: artea eta surfa. 'Surf Like You Are, Live Like You Surf' erakusketa jarri du Bilboko Itsasmuseumen. Erretratuak paperezko poltsetan egiten ditu.
Aleix Garrido dronearekin grabatzen. ©ALEIX GARRIDO

Hegan egitearen antzekoena?

Unai Etxenausia

Oraindik ere gerretan erabiltzen dira, baina oso bestelakoa da jende askok droneari ematen dion erabilera. Aisialdirako jarduera bat izateaz gain, eguneroko lanaren parte bihurtu da askorentzat. Legedia zorroztu da, eta baimen bereziak eskuratu behar dira arazo barik gidatu ahal izateko.

Toni Collette aktorea, <em>The Power</em> telesailaren irudi batean. Sari nagusia irabazteko hautagaietako bat da Lillen. ©AMAZON

Series Mania jaialdiko edukiak Iparraldean ikusgai, sarean

Urtzi Urkizu

Lillera joan gabe, lehian diren telesailak ikusi ahalko dira plataforma batean. Martxoaren 17tik 24ra egingo dute nazioarteko jaialdia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.