EKOGRAFIAK

Itzul dadila fikzio itzulia

Juan Luis Zabala -

2020ko azaroak 13

Bi albiste garrantzitsu eman ditu azken asteotan ikus-entzunezkoen katalanezko itzulpengintzak. Batetik, zinema aretoetan estreinatutako film luzeak katalanez azpidaztera eta bikoiztera bideratutako aurrekontua handitu du Kataluniako Generalitateak: 1,7 milioi eurotik, 2,7 milioi eurora. Bestetik, Disney Plus plataformak bi film jarri ditu, lehen aldiz, katalanezko audioarekin: Frozen 2 eta Espies disfressats; eta gehiago iritsiko omen dira.

Euskaraz, aitzitik, gero eta bakanagoa da ikus-entzunezko fikzio itzulia ikusteko aukera. Azpidatziei dagokienez, meritu handiko ekimen pribatuak daude, baina politika publiko ganorazkorik ez. Bikoizketari dagokienez, ezagunak dira Bieuse Bikoiztaile Euskaldunen Elkartearen kezkak eta kexak. Inoiz ez da izan urrezko arorik arlo horretan, baina bai garai hoberik.

Euskarara itzulitako fikzio literarioan hobea da panorama, aukerei dagokienez; ez zabalkundeari dagokionez. Liburu asko eta onak itzultzen dira, aukera aberatsa dago, oihartzun eta itzal handieneko idazleek ere behin eta berriz esaten dute itzulpengintza sekulako ekarpena egiten ari zaiola euskal prosari eta jatorriz euskaraz sortutako literaturari... Baina itzulitako liburuen oihartzuna urria da, salmentak eskasak.

Elkar ukitzen ez duten bi mundu paralelo dira gurean itzulitako ikus-entzunezko fikzioa eta itzulitako fikzio literarioa. Egia da ikus-entzunezko fikzioan hizkuntza ez dela literaturan bezain zentrala, baina elementu garrantzitsua da. Ez al lieke mesede egingo euskaraz lan egiten duten zinemagileei euskarara itzulitako fikzioa normaltasunez ikus-entzuteak, azpidatzita edo bikoiztuta? Eta haien ikus-entzuleoi?

Soziolinguistikaren ikuspegitik begiratuta, euskaraz bikoiztutako fikzioa normaltasunez ikus-entzuteak ez al luke lagunduko euskara batuari «kolorea» falta zaiolako irudipena indargabetzen? Ez al litzateke hori tarteko eskailera maila irisgarriagoa izango euskarara itzulitako literaturari, zailegi iritzita, muzin egiten dioten irakurle askorentzat?

Garestia izango litzatekeela? Hala izango da, baina hogeitaka lagun ikurrina eskuan eta ahoa erdarazko madarikazio beltz eginda zakurraren ipurdian dauden lurrak «konkistatzera» bidaltzea merkea al da?

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Erandioko Akarlanda parkean aukera dago barbakoak egiteko, paseoan, korrika eta bizikletan ibiltzeko, eta eskalatzeko. ©RAUL BOGAJO / FOKU

Arnasgune bat bidegurutzean

Uxue Gutierrez Lorenzo

Bilbo hirigunetik oso hurbil eta herri ugariren bidegurutzean dago Erandioko Akarlanda parkea. Besteak beste, eskalatzeko, paseoan ibiltzeko eta barbakoak egiteko aukera dago han.

 ©IÑIGO URIZ / @FOKU

«Pedagogiak independentzia lortzen ez badu, ez dugu sekula aurreratuko»

Iker Tubia

Apalategik uste du eskolaren eraketak pedagogoen eta ikerlarien esku egon beharko lukeela. Jorge Oteiza fundazioan aurrekoen lekukoa hartu duela azaldu du.
Inaxio Esnaola kazetaria, <em>Burdinola</em> saioaren arduraduna. ©MAITE REZABAL ARREGI / IRUTXULOKO HITZA

Heavya itzuli da uhinetara

Jakes Goikoetxea

Naiz irratia heavy metalari buruzko 'Burdinola' saioa ematen hasi da, Inaxio Esnaolaren eskutik

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna