Albistea entzun

EKOGRAFIAK

Dilema baten bila

Juan Luis Zabala -

2021eko apirilak 6

Alemaniako ARD telebista partzuergoak «telebista esperimentu» gisa aurkeztu du Nils Willbrandt-en Feinde (2021), elkarren osagarri diren bi filmek osatutako fikziozko ikus-entzunezkoa: Feinde. Gegen die Zeit eta Feinde. Das Gestaendnis (Filminen ikusgai, Enemigos. El comisario eta Enemigos. El abogado izenburuarekin hurrenez hurren). Bi filmek istorio bera kontatzen dute —eta eszena batzuk berdinak dira batean zein bestean, batzuetan kameraren ikuspuntua aldatuz eta beste batzuetan ezta hori ere—, baina bakoitzak ikuspuntu batetik egiten du kontaketa, ikusleari dilema moral bat planteatzeko asmoz.

Bi filmak aldi berean eman zzituen ARDk —bakoitza kanal batean, ikusleen esku utzirik bi ikuspegietatik zein aukeratu lehenik—, Rashomon efektua deritzona lortu nahirik, hau da, gertaera zehatz batzuen interpretazio desberdinak eskaini, agerian uzteko ez dagoela egia bakar eta erabatekorik. Akira Kurosawaren Rashomon filma (1950) jotzen da aitzindaritzat efektu horren bilaketan.

Ferdinand Von Schirach idazlearen narrazio bat da Feinde-ren oinarria; krimenen inguruko epaiketen kontaketan espezializatutako idazlea da, eta haren bi liburu daude euskaraz —Collini auzia eta Krimenak—, biak Anton Garikanok itzuliak. Kasu honetan, bahiketa baten eta hari buruzko epaiketaren istorioa kontatuz, torturari buruzko dilema morala planteatzen zaio ikusleari: justifikatuta egon al daiteke inoiz tortura, izan al daiteke, egoera batzuetan, etikoa edo bidezkoa? Peter Nadler poliziaren (Bjarne Maedel) eta Konrad Biegler (Klaus Maria Brandauer) abokatuaren ikuspuntuak ez datoz bat.

Bi pelikulak ikusi ondoren, ordea, zuzendaria bi ikuspuntuetako batetik bestetik baino gertuago dagoelako susmoa geratzen zaio ikusleari, nahiz eta beste ikuspuntuaren oinarrian dauden argudioei ere oihartzuna eman, eta ikuspuntu hori dutenekin ulerbera agertu. Horregatik, bi filmak ikusteko aukeratutako ordena edozein izanik ere, bigarren filma interes gutxiagoz ikusten da, bereziki azken atala, epaiketari dagokiona. Film bakarrarekin nahikoa izango zen; edo, bestela, bi ikuspuntuak film bakarrean nahastea, eszenen errepikapenak aurreztuta. Esperimentutik gutxi duen esperimentua da, finean, Feinde, «ohiko» film gisa gustura ikusten bada ere.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Alaitz Saizar eta Emory. ©ALAITZ SAIZAR

«Homosexuala izatea immorala da Malawin»

Jone Arruabarrena

Malawin zegoela, Emory 23 urteko gaztearen kasuaren berri izan zuen Saizarrek. Lesbiana izateagatik kale gorrian geratu zen Emory, eta kanpaina bat abiatu dute orain biek, LGTBIQ+ kolektiboaren alde.
Formigalgo estazioa urtarrilean, hutsik. Egoeraren ondorioz, ezin izan dute ireki. ©EFE

Larra-Belagua, pozik; gainerakoak, ez

Zihara Jainaga Larrinaga

Pandemiaren ondorioz ezarritako neurriek erabat baldintzatu dute eski denboraldia. Bisitarien faltan, estazio askok ezin izan dituzte ateak ireki. Larra-Belaguan txanponaren beste aldea ezagutu dute: inoiz baino nafar gehiago ibili dira.

Aurtengo itzuliaren une bat. ©Jon Urbe / FOKU

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.