Albistea entzun

Erretiro adina bi hilabete atzeratuko da, 65 urte eta hamar hilabeteraino

Pentsioa kalkulatzeko kotizazio epea urtebete luzatuko da, eta 23 urtekoa izango da 2020an. 2019an baino hiru hilabete gehiago kotizatu beharko da 65 urterekin erretiroa hartu ahal izateko
Pentsiodunen protesta atzo, Bilbon.
Pentsiodunen protesta atzo, Bilbon. MIGUEL TOÑA / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Xabier Martin -

2019ko abenduak 31

Beranduago eta gutxiago. Hego Euskal Herriko pentsioei buruz hitz egin behar denean, aldagai bi horiek jarri behar dira aurretik 2011. eta 2013. urteetako erreformak indarrean sartu zirenetik. Beranduago hartuko dute langileek erretiroa 2020an, eta, gainera, pentsio apalagoa jasoko dute; kalkulua egitean, lan bizitzako azken 23 urteak hartuko baitira kontuan, aurten baino bat gehiago. Esan beharrik ez dago: zenbat eta atzerago joan, orduan eta soldata apalagoak azalduko dira; pentsio apalagoen emaitza ateratzen da haiek ekuazioan sartuta.

Alegia, 2020. urtean ere aurrera egingo du defizit handiko sistema dela barneraturik daukan politikaren bide orriak, baita pentsiodunak kalean daudela ere. Hamarkada hasierako erreforma biak aldatzen ez diren bitartean, ezaguna da geroa: pentsio apalagoak eta erretiro adin handiagoa. 2020an beste 60 egun atzeratuko da kotizaziopeko pentsioa lortzeko adina, eta jadanik 65 eta hamar hilabetekoa izango da.

Pentsioen sistemaren gastuak goia jo du 2019an, eta kotizazioen diru sarrerak ez dira nahikoa gero eta handiagoa den gastuari aurre egiteko; zigor handiegia gertatzen ari zaio sistemari soldata apal gehiegiren ekarpen eskasa. Bestalde, Gizarte Segurantzaren aseguru gisa jokatu duen pentsio itsulapikoa hutsik dago kasik, 2.150 milioi euro baizik ez baititu orain. Espainiako Gobernuak 2.900 milioi atera ditu Eguberrietako aparteko saria pagatzeko, eta xahutuak dituzte 2011n eltzeitsu horrek izan zituen 66.800 milioi euroak.

Argi dago pentsio sistema publikoaren auzia dela datozen urteetako erronkarik handienetakoa. Pentsiodunek bi urte egin dituzte kalean pentsio erreformen neurririk gogorrenak lehengoratzeko eskatzen. 1.080 euroko gutxieneko pentsioa ere exijitzen dute, eta Bilbo da aldarrikapen horien agertoki nagusia. Atzo, Bilboko udaletxearen aurrean elkartu ziren berriro, eta haserrea azaldu zuten aurtengo pentsioak «izoztu» dituztelako, Espainiako Gobernua eratzeke dagoela eta. Pedro Sanchezen jarduneko gobernuak igoera agindu zien, baina gobernu berria eratu arte ezin dela esan du, gero, gobernua egitekotan dagoen politikariak.

2012an okertu zen dena

«Ez genuen espero egin dutena egitea, eta oso haserre gaude; ez da beste astelehen bat, 103. astelehena baizik», esan zuen Andrea Uña bozeramaileak. Madrilgo gobernuak erabaki du urtarrilaren 1ean gauzatuko duela pentsioen igoera atzerako eraginarekin. «Azaroaren 10eko hauteskundeen promesa izan zen pentsioak gaurkotzea, baina haiek izoztea izan da utzi diguten oparia».

Ipar Euskal Herrian ere erretretak igoko dituzte urte berriarekin batera. %1 igoko dituzte 2.000 euro gordin baino gutxiagoko pentsioa jasotzen dutenentzat, eta %0,3 kopuru hori baino gehiago jasotzen dutenentzat.

Atzeraldi Handiak eragindako enplegu galerarekin batera iritsi ziren arazoak Espainiako Gizarte Segurantzara. Kotizazioek behar bezainbeste izateari utzi zioten 2012rako, eta pentsioen itsulapikotik dirua ateratzen hasi zen Mariano Rajoyren gobernua. 2025etik aurrera, baby boom belaunaldiko erretiroei aurre egiteko eltzeitsua zen hura, superabitaren urteetan osatua, baina flotagailu gisa erabili dute sistemak huts egin duenetik. Hala, zortzi urteko epean 80.000 milioi euro atera dituzte Madrilgo gobernuek itsulapiko horretatik pentsioak ordaindu ahal izateko.

Horiek horrela, 2012. urtean erretiratzeko adina 65 urte zen. Geroztik, erretiroa atzeratzen joan da, eta 2021. urterako 66 urte izango da erreferentzia. 2027. urterako, berriz, 67 urtera helduko da erretiro adina, betiere erreformek jasotako edukietan aldaketak adosten ez badituzte Toledoko itunean. 2027. urterako 38 urte eta sei hilabeteko kotizazioa eskatuko dute pentsio osoa eskuratzeko; 2020ean, berriz, 37 urte izango da erreferentzia.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aurtengo sagardotegi denboraldiaren aurkezpenean, pitxerra sagardoz betetzen. ©JON URBE / FOKU

SAGARDOTEGIAK, TXINPARTA GALDUTA

Miren Mujika Telleria

Hasi berri da sagardotegi denboraldia, eta azken biak ekonomikoki eskasak izan baziren ere, begi onez begiratzen diote aurtengoari sagardogileek. Tentuz jokatu nahi dute, hala ere; egoerara egokituz. Horregatik, urtarrilaren 28aren zain daude, orduan erabakiko dira aurrera begirako urratsak.

 ©JULIO MUÑOZ / EFE
Alemaniako Gobernuko kideak, argazki baterako prestatzen, joan den ostiralean. ©CLEMENCE BILAN / EFE
Citiz auto-partekatu kooeratiben sareko auto batzuk. ©Citiz

Auto-partekatu kooperatiba sortuko dute Ipar Euskal Herrian

Iñaki Etxeleku - Iparraldeko Hitza

Nork bere autoa utzi kooperatibako autoak partekatzeko egitasmoa bidean jarri dute lau lapurtarrek. Elkartea udaberrian sortu eta lehen autoak 2023ko martxan nahi dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.