Albistea entzun

Afganistango armadak eta AEBek talibanek baino zibil gehiago hil dituzte aurten

AEBek zuzentzen duten koalizioak 115 lagun hil ditu urtarriletik martxora arte. 2018an 3.804 zibil hil ziren gerran: kopururik handiena okupazioa hasi zenetik
Afganistango milizia bateko kideak talibanen kontrako operazio batean, martxoan, Helmanden.
Afganistango milizia bateko kideak talibanen kontrako operazio batean, martxoan, Helmanden. WATAN YAR / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Kristina Berasain Tristan -

2019ko apirilak 27

Odola eta odola. Gerra hasi eta hamazazpi urte luzeren ostean, odol arrastoak ez dauka etenik Afganistanen. Unama Nazio Batuen Erakundeko Afganistanerako Misioak jakinarazi du iaz 3.804 zibil hil zituztela, inoizko gehien gerra hasi zenetik. Aurtengo datuak ere latzak dira: urtarriletik martxora 581 lagun hil dituzte, eta epe berean beste 1.192 lagun zauritu dituzte.

Ameriketako Estatu Batuek eta haien aliatuek, gobernua tartean, pertsona gehiago hil dituzte talibanek eta bestelako talde matxinoek baino. Afganistango armadak eta harentzat ari diren talde armatuek orotara 159 zibil hil dituzte. Nazioarteko koalizioak, berriz, 115 lagun hil ditu, gehienak bonbardaketetan. Talibanek, Estatu Islamikoak eta bestelako talde matxinoek beste 227 zibil hil dituzte, eta beste 49 su gurutzatuan hil dira. AEBek 2001ean abiatutako okupazioaren ondorioak itzelak dira.

Tadamichi Yamamotoren hitzetan, hildako zibilen kopurua «izugarria» da. Unamako buruak, bada, zibilak babesteko eskatu die alde guztiei. Afganistango armadari, berriz, neurriak hartzeko eskatu dio; izan ere, txostenaren arabera, armadak erabateko zigorgabetasunez jokatzen du. Andrea Prasow Human Rights Watch erakundeko ordezkariak ohartarazi du kalte psikologikoak larriagoak direla armadaren erasoen biktima direnengan: «Babestuko dituzten ustea dute, baina kontrakoa gertatu ohi da».

Azpiegitura zibilak dira maiz eraso horien jomuga. Txostenak zehaztu du bonbardaketek hemezortzi eskola suntsitu dituztela. Beste 24 eraso izan dira osasun azpiegituren kontra.

Negoziazioak talibanekin

Donald Trump Etxe Zurira iritsi zenetik, ugaritu egin dira nazioarteko koalizioak egiten dituen bonbardaketak. Iaz, esaterako, 7.362 bonba jaurti zituen Afganistanen. Dave Butler AEBek Afganistanen duten militarren bozeramaileak, hala ere, kritikak isilarazi nahi izan ditu, adieraziz erantzukizunez ari direla: «Gure operazioetan ahalik eta zehatzen jarduten saiatzen gara». Unamak eraso horiek ikertzeko eta biktimei kalte-ordainak emateko eskatu dio Washingtoni.

AEBak, bestalde, talibanekin negoziatzeko ahaleginean ari dira. 2001eko urriaren 7an abiatu zuten inbasioa, eta, nahiz eta talibanak boteretik hilabeteko epean bota zituzten, azaroaren 12an, ordutik gora egiten ari da erresistentzian ari diren gerrillarien kopurua. Muturreko sunitek okupazioaren ostean galdutako hainbat eskualde berreskuratu dituzte, tartean hainbat eskualdetako hiriburuak. Helmand eta Kandahar eskualdeak kontrolpean dituzte erabat.

Talibanekin negoziazioak sustatzeko ahalegin guztiak hutsalak izan dira orain arte. Zalmay Khalilzad AEBen Afganistaneko ordezkari bereziak mezua bidali die talibanei, adieraziz aurten «bakearen urtea» izan behar dela: «Afganistango herriak aski indarkeria izan du, eta gerra amaitzea nahi du». Berez, negoziazio prozesua martxan da, baina apenas eman duten aurrerapausorik. Zabihula Muyahid talibanen bozeramaileak berretsi du hizketan ari direla; Qatarren elkartu ziren nazioarteko ordezkariekin, baina ez gobernukoekin. AEBek, Errusiak eta Txinak, alde horretatik, ohar bateratu bat kaleratu dute, zehaztuz prozesua babesten dutela eta talibanei eskatuz gobernuko ordezkariekin elkartzeko.

Afganistanen loya jirga herri batzarra abiatuko dute astelehenean, bake prozesuaz aritzeko. Herrialdeko hainbat alorretako 2.000 ordezkarik hartuko dute parte.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Jordi Puignero Kataluniako Gobernuko presidenteordea eta Pere Aragones presidentea, atzoko gobernu bileran. ©ENRI FONTCUBERTA / EFE

Kataluniako Gobernua «urgentziaz» bilduta dago, gobernu barruko krisia konpontzeko

Mikel Elkoroberezibar Beloki

Junts Per Catalunyak konfiantza mozio bat aurkeztuko du, «Aragonesek ez badu gobernu akordioa betetzeko bermerik ematen».

Jenin inguruan izandako erasoaldia, gaur. ©ALAA BADARNEH, EFE

Israelgo armadak lau palestinar hil eta 44 zauritu ditu Zisjordania iparraldeko kanpamentu batean

Uxue Rey Gorraiz

NBEk adierazi du Israel «gehiegizko bortizkeriaz» jarduten ari dela. Erakundearen arabera, indarkeria kasu gutxi batzuetan da zilegi: «Soilik bizitzak babesteko guztiz ezinbestekoa denean». Azken sei hilabeteetan ehun palestinar inguru hil dira Israelen erasoaldietan.

1 ©ALBERTO ESTVEZ / EFE

Erreferendumak zer ekarri zuen

Igor Susaeta

Galdeketara deitu zuten, lege bat onartu zuten horretarako, eta herritarrek bozkatu egin zuten, Poliziaren indarkeriari aurre eginez. Madrilek errepresioaren bidean segitu zuen, eta kartzelatzeak eta erbesteratzeak heldu ziren.

Pere Aragones Kataluniako presidentea, gaur, politika orokorreko eztabaidan ©Quique Garcia, EFE

Erreferendum bat noiz eta nola egin zehazteko argitasun akordio bat proposatu du Aragonesek

Gorka Berasategi Otamendi, berriemaile berezia

Proposamen horren aldeko akordioa jostera deitu ditu Kataluniako alderdiak eta gizartea. JxCk gobernu akordioa betetzeko eskatu dio; bestela, konfiantza arazo batera aurkeztea galdegingo diola ohartarazi du.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...