Albistea entzun

EKOGRAFIAK

Ezizenak

Amaia Garcia -

2023ko urtarrilak 12

Nola jakin dezakegu nork idatzi duen zer? Batzuetan idazle baten izenaren atzean ezkutuko norbait dago. Ezizenen atzean ez dakigu zer aurkituko dugun. Azkeneko ezustekoa Carmen Molak eman zigun; emakume izen baten atzean hiru gizon zeuden. Harrabotsa piztu zuen albiste horrek, historian ezizenen atzean emakumeak egon direlako beti. Emakume askorentzat, idatzitakoa argitaratzeko aukera bakarra hori zen, gizon izen bat hartzea edo senarraren izenaren pean idaztea. Horrelako zerbait gertatu zitzaion Maria Lejarraga idazle eta aktibista politikoari. Bere kasuan, senarraren izenarekin argitaratu zituen bere testu gehienak. Gregorio Martinez Sierraren izenarekin, testu askok arrakasta izan zuten, eta Canción de cuna antzezlana New York, Paris, Londres eta Buenos Airesen aurkeztu zen.

Maria Lejarraga nor den galdetzen badugu, gutxi batzuek izango dute bere istorioaren berri. Emakume horren lana plazaratzeko, Laura Hojman zuzendariak A las mujeres de España. Maria Lejarraga dokumentala aurkeztu du. Feroz Goya sarietan hautagaia da, eta Filmin plataformara iritsi da aste honetan. Plataformetan galduta nabilen bitartean, dokumental horrek historiaren pasarte oso garrantzitsu bat aditzera eman dit.

Lejarragarentzat, hezkuntza oso garrantzitsua izan zen. Irakaslea zen eta pedagogian interes handia zuen. Irakasteko modu berriak ikasteko, Belgikara joateko beka bat lortu zuen. Sozialismoarekin zuen harremana Madrilen hasi bazuen ere, Belgikan indartu egin zituen bere ideia politikoak, eta emakumeen eskubideen aldeko lana nolakoa zen ikasi zuen.

Idazten zuen bitartean, emakume taldeetan sartu zen beren eskubideen alde lan egiteko. Espainiara Errepublika iritsi zenean, bere unerik onena izan zuen, baina frankismoak bere lan guztia zapuztu zuen.

Urteak pasatu behar izan dira Lejarragaren idatzien egiletasuna frogatzeko. Bere senarraren heriotzaren ostean, oso zaila izan zuen senarraren izenpean zeuden testu horiek bereak zirela aldarrikatzea. Egiletza hori geroago aitortu zitzaion, baina Lejarragak ezin izan zuen hori bizi izan. Dokumentala amaitzerakoan galdera bakarra nuen buruan: «Zenbat emakume geratu dira gizon izen baten atzean?». Zoritxarrez, ezin dugu hori jakin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Ondarroako (Bizkaia) Kamiñazpi auzoan dagoen murala, Lian artistarena. ©Berria

Lian muralgilearen Ondarroako artelana, munduko hiru onenen artean

Paulo Ostolaza

Bozketa egin dute 2022an munduan egin diren ehun muralik onenen artean, eta hirugarren postua lortu du Kataluniako artistaren lanak. Kamiñazpi auzoan dago.

 ©BERRIA

«Besteez barre egiteari utzi behar diogu»

Unai Etxenausia

Konbentzituta dago Montalvo: arte eszenikoak ikuspegi feminista batetik abiatuz landu behar dira. Umorea feminismoarekin uztartzen duen formakuntza bat aurkeztuko du asteburuan, Ozetan.
Bego Viñuela kaligrafoa, <em>kaligrafia</em> hitza lumaz idazten, Bilboko bere estudioan. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU
Jokin Etxeberria, <em>Muak</em>-en. ©MUAK

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.