Albistea entzun

EKOGRAFIAK

Bazterretako memoria

Amaia Garcia -

2022ko maiatzak 3

Memoria garrantzitsua da gure oraina ulertzeko eta etorkizunera begiratzeko. Gerra eta gatazken ostean, gertatutakoa jasotzea eta horrekin gizartean memoria zabal bat sortzea ezinbestekoa da aurrera egiteko. Urteetan zehar, argi geratu da gerren ostean irabazleek idazten dutela memoria. Baina bazterretan daudenen memoria, aldiz, nork idazten du? LGTBIQ+ kolektiboko memoria jasotzeko egitasmoak daude herrialde askotan. AEBetara begira jartzen bagara, Stonewallek eragindako iraultza kontuan hartu behar dugu. Gertakari horien ondorioz, ekainaren 28an Sexu Askapenerako Nazioarteko Eguna ospatzen dugu. Han egon ziren Sylvia Rivera eta Marsha P. Johnson. Urte askoan LGTBIQ+ kolektiboaren aldarrikapenen buru izan ziren New Yorkeko hirian. Historiaren zati hori jasotzen du The Death and Life of Marsha P. Johnson (Netflix) dokumentalak. Hartan, Marsha P. Johnsonen heriotzaren ikerketan murgilduko gara. Bitartean, Marsha P. Johnsonen eta Sylvia Riveraren aktibismoaren garrantzia aldarrikatzen dute lanean.

Dokumentalaren bitartez, 1969. urtean Stonewallen egon ziren pertsonen errealitatea ikusiko dugu, eta gaur egun nola bizi diren jakingo dugu. Haien testigantzak ezinbestekoak dira urte horretan gertatutakoa ulertzeko. Marsha P. Johnson erail zutela jakiteko. Dokumentala ikustean, asko gogoratu naiz Orgullo podcastaz. Hartan, LGTBIQ+ kolektiboaren historiaz hitz egiten da eta hasierako aktibisten bizitza kalitate urriaz hitz egiten da kapitulu batzuetan. Lan horretan, Sylvia Rivera kalean bizitzen ikusiko dugu, 1990eko hamarkadan. Urte askoan egindako aktibismoa gutxitan eskertu zaio. Bere bizitza bazterrean egin zuen beti, eta horrek kalean geratzea eragin zion.

Aktibista transexualen aldarrikapenen artean, argi geratzen da haien eskubideez ahaztu egin garela LGTBIQ+ kolektiboan. Homosexualen eskubide batzuk lortu dira azken urteetan; besteak beste, ezkontzeko eskubidea. Eskubide horiek lortzea garrantzitsua izan da, baina salatzen dute horrek beste batzuen eskubideen alde borrokan jarraitzeko indarra galtzea eragin duela. LGTBIQ+ kolektiboko aitzindarien aldarrikapenak ezin ditugu ahaztu. Asko geratzen da egiteko. Ezin gara lasai geratu, gure kideen eskubideak urratzen diren bitartean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Gaiak

Albiste gehiago

Baltsa piratak, portutik Kontxarako bidean. ©JON URBE / FOKU

Donostia abordatu dute piratek ia 200 ontzitan

Hodei Iruretagoiena - Mikel P. Ansa

Itzuli da Aste Nagusi Pirataren ikur bihurtu den ekitaldia, bi urteko etenaren ondoren. Ia berrehun ontzi abiatu dira, 17:00ak jo dutenean. Abordatzeak hogeigarren aldia du aurten.

 ©ANDONI CANELLADA / @FOKU

«Ahituta amaitzen dugu, baina zoriontsu»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Klasikoetan klasikoena da Arnoldo izozkitegia Donostian. 1935ean hasi ziren, eta laugarren belaunaldiko kidea da Alustiza: «Hauxe da txikitatik edoski duguna; gure odola da, eta ezin genuen hiltzen utzi».
Mariana Etxegarairen hilobia, Hazparnen (Lapurdi). ©HAZPARNEKO HERRIKO ETXEA

«Kantuan hastean hein bat lotsatua nintzen, baina ahantzia nuen berehala»

Miel A. Elustondo

Julien Vinsoni zor bide zaio bertsolaritzari buruzko aipurik zaharrenetakoa, 1869ko irailean Saran egindako Lore Jokoetakoa. Hantxe dira ageri Jatsuko Piarres Ibarrart 'Bettiri', Azkaineko Mari Luixa Erdozio eta Joanes Etxeto 'Senpereko errienta' koplariak. Usteak ustel, Erdozio ez da salbuespen. Garaian, beste bi emakumezko ere nabarmendu ziren kantuan, Mariana Etxegarai 'Aña Debrua' eta Marie Hargain, bertsolari txapeldunak.
Uribarri Ganboako Garaioko hondartza. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Barnealdeko hondartzak

Eider Etxeberria Soria

Uribarri Ganboako urtegia urte osoan bisitatzeko leku aproposa da, uda sasoian batez ere. Garaioko eta Landako hondartzak daude han, eta bainua hartzea baimendurik dago

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...