Albistea entzun

IRLEN SAREA

R0a zaindu

Gorka Julio -

2021eko azaroak 27

Ezaguna izango duzue: oinarrizko birsorkuntza tasa, R0, infekzio baten birsortze edo ugaltze zenbakia da. Populazio bateko pertsona batek ustez beste zenbat kutsatuko dituen adierazten duen zenbakia. Baina hizkuntza/kultura balitz birusa? —analogia egin eta Pixka bat es mucho kanpainaren eta euskararen birusaren mamuak agertu zaizkit; utikan!—.

Serio, hizkuntza eta kultura baten zabalkundea, erreprodukzio gaitasuna, faktore epidemiologiko bezala jorratzen badugu hipotesi moduan? Uste dut estatuak jada horretan ari direla, eta beren politikek faktore horren bueltan modulatuz kontrakotasuna saihestea bilatzen dutela.

Hipotesi honen arabera, hizkuntza/kultura baten R0a baxu edo negatibo mantentzearekin nahikoa litzateke, aurrez aurre jarri baino gehiago, kontzesioak diruditen politikak eskainiz. Horrela uler daiteke ETB3 Nafarroan hedatzeko baimena edota plataforma digitaletan %6a gaztelera ez diren beste espainiar estatuko hizkuntzetan egiteko bete beharra. R0an eragin positibo gutxi izango duten neurriak izango direlako dira onargarriak.

Sistema mantentzea, baina, ez da erraza, eta alde batetik jartzen baduzu, bestetik kendu behar izaten da batzutan. Neurri horiek aurkeztu eta hurrengo egunera, Kataluniako murgiltze ereduaren kontrakoak etorri ziren kasualitate krudel baten moduan. Iparraldean ere gazteen artean egoera apur bat hobetzen ari zelarik, murgiltze ereduari traba gehiago jartzea erabaki zen moduan. Sistemaren oreka ezin da galdu, beraien R0a altu eta gurea baju mantendu behar da beti. Ahal dela, aurrez aurreko kontrakotasun bat erakutsi gabe.

Hizkuntzak/kulturak informazioaren jendartean faktore epidemiologikoekin alderatu baditzakegu, zein da gurea birsortzeko ditugun mekanismoak? Estatuek dituzten defentsa sistemak oso indartsuak dira, baina ez dira saihestezinak. Non daude arrakalak? Zein dira birus batek erabiliko lituzkeen estrategiak? Nolakoak izan behar dira estrategien mutazioak helburua lortzeko?

Etengabe mutatzen den benetako birus baten garaiotan, sufrimendurako ez ezik, pentsatzeko plataforma bezala baliatu dezakegu pandemia. Bizirik ez dagoen, baina bizitzarekin amaitzen duen birus bat baino, hizkuntza/kultura bat bizirik mantenduko duen birus bat txertatu behar dugu gorputz-sozialean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

«Guztiok gatoz leku beretik: guztiok gara afrikarrak»

Unai Etxenausia

'Geu, afrikarrok' aurkeztu du Arrosagaraik, zenbait gazteren istorioak biltzen dituen erakusketa bat, Gasteizko Montehermoso kulturunean. Otsailaren 26ra arte egongo da ikusgai.
Madrilgo komentu batean

'Marten' hegaldia

Enekoitz Telleria Sarriegi

Francoren erregimenak, Eliza katolikoarekin batera eta Australiako Gobernuarekin tratua eginda, ehunka euskal emakumezko bidali zituen Australiara, 1960ko hamarkadan. Han lana eginaraztea eta aurretik hara bidalitako gizonezkoekin ezkonaraztea zen bidaia haien benetako helburua. 'Marta plana' deitu zioten, eta 'El avión de las novias' dokumentalean jaso dute.

«Misiolari gisa bidali nahi gaituzte»

«Misiolari gisa bidali nahi gaituzte»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Natalia Ortiz ikerlariak, besteak beste, Josefina Erezuma bizkaitarraren istorioa jaso du bere ikerketan, Jaime Aberasturi senargaiarekin izan zuen eskutitz trukearen bidez.

 ©OIER ARANZABAL

«Audio plataforma bat sortuko dugu datozen hilabeteetan»

Urtzi Urkizu

Ikus-entzunezkoetarako Primeran iritsiko den moduan, irrati eta audioetarako beste plataforma bat sortuko dute, Goñik iragarri duenez. «Kolaborazioak sustatuko ditugu euskalgintzarekin».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.