Albistea entzun

IRLEN SAREA

Jabetza esklabua

Gorka Julio -

2021eko ekainak 26

3.000 dolar balio dituen Tread korrika egiteko zinta «adimenduna» da. Gailuak haur bat hil eta hamarnaka pertsona zauritu ondoren, enpresak zintak erretiratu behar izan ditu. Peloton enpresak, arazoa konpontze bidean, software moldaketa bat gehitu dio sistemari horrelakoak berriro gerta ez daitezen, blokeo bat gehituz; baina orain 40 dolar hileko harpidetza bat ordaindu behar dute erabiltzaileek.

Zintak pantaila handi bat dauka eta software propioa. Software horrek hainbat aukera eskaintzen ditu; baina kasu horretan zinta baten oinarrizko funtzioak erabiltzeko, Just run, korrika soilik egiteko, erabiltzailea orain hileroko kuota bat ordaintzera behartuta dago. 40 dolarren truke, zintak ez zaitu ustez akatuko edo zaurituko; eskerrik asko.

Enpresak eguneraketa hori makina guztietan doan jartzera behartuta egon beharko luke, baina ez da horrela. Doako software eguneratzea enpresari dirua kostatuko litzaioke, eta horrek, aldiz, erabiltzaileko 480 dolarreko irabazia emango lioke urtean.

Copyright eta patenteen erabilera gehiegizko horien ondorioz, beren gailuen benetako jabe ez diren enpresa asko erabiltzaile-gatibuak dira orain. Ez dira benetako jabeak, eskuratutako hori nahi duten moduan erabiltzeko baimenik ez dutelako eta baimenik gabe aldatzeko/konpontzeko/hobetzeko aukerarik ez dutelako. Erabiltzaile-gatibuak dira, erosi zuten hori erabiltzen jarraitzeko enpresak hartzen dituen erabakietara makurtu behar direlako, nahiz eta beren kontra egin.

Ez da lehenengo kasua, eta ez da azkena izango. Ezagunenetariko bat John Deere traktore enpresarena da. Bere traktoreak konpondu ahal izateko ezinbestean baimendutako enpresa batetik pasa behar zara. Ezin duzu, orain arte bezala, zure mekaniko sena proban jarri edota ofiziala ez den mekaniko batean konpondu. Ez al da era batera edo bestera kotxeekin antzeko zerbait gertatzen ari?

Orokortzen ari den praktika bat dela esango nuke, zerbitzu bat atxikita duten tresnetan. Adimenduna hitza, normalean datuen ustiaketa eta kontrola adierazteko eufemismo bat izan da orain arte. Hemendik aurrera, enpresa baten jabetzakoa bihurtzen zarela. Ez bakarrik erosi berri duzun gailua, baizik eta zu zeu ere lotuta zaudelako. Jabetza esklabuan enpresaren erabakiak txalotzera edo kritikatzera mugatu zaitezke, baina ez duzu erabakitzeko ahalmenik izango.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©BERRIA / HISTOLABET

Gizakiak, txerri organoak amets

Jakes Goikoetxea

David Bennettek astebete baino gehiago darama bizirik txerri baten bihotzarekin. Transplante hori mugarria izan da, baina ikerketa asko falta da prozedura orokortzeko.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Consonni kreatura mutante bat da»

Amaia Igartua Aristondo

Consonnik 25 urte bete berri ditu. 2012tik argitaletxea ere bada, eta Murrek dio horrek «autonomia» eman diela. Andrazko idazle euskaldunak eta zientzia fikzio feminista itzuli dituzte, besteak beste.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.