Noiz sortua: 2020-03-28 00:30:00

IRLEN SAREA

Pare(ta) artean

Gorka Julio -

2020ko martxoak 28

Plastikozko balbula batek bizitzak salba baditzake eta produzitu badezakegu, zergatik ez egin? Italian gertatu da: gaixoen bizitza zutik mantentzeko beharrezkoak ziren patentedun balbulen faltan, ingeniari talde batek berauek erreproduzitzea erabaki du. Modelo originala hartu, sinplea zela ikusi, produzitu eta doan eskaini dizkie ospitaleei. Orain, salaketa bat jaso dezakete patente bat hautsi dutelako, milaka bizitza salbatu badituzte ere.

Patenteen existentzia zentzuduna izan daiteke. Asmakizun bat egiteko eta gauzatzeko ezinbesteko inbertsioa ziurtatzeko, sormen horren inguruan ezartzen den ustiaketa monopolio bat da patentea. Horrela, inbertsio hori egin duenak denbora batean inbertsioa berreskuratu eta etekin bat izan dezake. Ez da ideia txarra akaso, baina osasuna edota pertsonen bizitzak jokoan daudenean, ez da zilegi; edo ez luke izan behar. Bereziki, horietako asko aurretik eraikitako eta publikoki ordaindutako oinarrizko ikerketak dituztelako oinarri. Botikekin ere, egoera bera da.

Jabetza intelektualean, ikerketaren eta ezagutzaren alorrean gauzak bizkor aldatzen ari dira. Koronabirusak ikertzaileen arteko truke bizkorragoa ekarri du. Publikazioak irekian egitea ere orokortzen ari da. Lehia oraindik hor dago, baina baita beste eredu baten aztarnak ere. Gauzak desberdin egin daitezkeela erakusten duen eredu bat.

Ez estatu liberalak ez merkatuak lortu ez duena, egiten ari da jendea. Zenbaitek gaixotasunaz defendatzeko maskarak eta pantailak; plano libreetan oinarritutako arnasgailuak besteek. Josteko makinez eta 3D inprimagailuez osatutako sare herritar banatu batek egin du posible beren etxeko pareta artetik eta estatu edo erakunde publikoen laguntzaz hobeto egingo luke oraindik.

Inoiz baino gehiago p2p (pareen arteko) ekoizpen molde bat posible da. Softwarea librea ekoizteko balio du, baina baita objektu fisikoak edota edonolako zerbitzuak ekoizteko ere. Oparotasuna metatzen du ezagutza komunaren formularen bidez, eta errentak xahutzen ditu kontrol zentralaren beharrik gabe, baita hierarkiarik edota eskala handiko erakundeen beharrik gabe. Eta garrantzitsuena, hemen dago, funtzionatzen du; ez da kontakizun moral bat, errezeta magiko bat edota intentzio onak dituen aktibismoa, soilik.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 2an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan hamar lagun hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez. Zortzi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bost gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.491 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.078 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Aritxulegiko gaina, Nafarroa eta Gipuzkoa artean. ©

Nafarroako Gobernuak «jarrera zuhurra» du lurraldeen arteko joan-etorriekin

Berria

«Autonomia erkidego guztiek dute lurralde mugakideen artean mugitzeko helburu bera, baina litekeena da erritmoa berbera ez izatea», esan du Javier Remirez gobernuko bozeramaileak. Salvador Illa Espainiako Osasun ministroak atzo esan zuen hirugarren fasea bukatu arte ezingo dela autonomia erkidego batetik bestera bidaiatu. 

Heriotza kopurua asteka, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. ©INE

Nabarmen goratu da izurriak eragindako heriotzen kurba

Edu Lartzanguren

Espainiako Estatistika Institutuak grafiko bat argitaratu du, erakusteko izurriak nola eragin duen heriotza tasan.

Pedro Sanchez Espainiako presidentea, gaurko lehen agerraldian, Kongresuan. ©J. J. Guillen / EFE

Espainiako Kongresuak larrialdi egoeraren seigarren luzapena onartuko du gaur

Paulo Ostolaza

Ekainaren 21 arte luzatuko dute; printzipioz, azken aldiz. Sanchezek iragarri duenez, «hirugarren fasean sartzen diren autonomia erkidegoetan hango presidenteak erabakiko du nolakoa izango den fase hori».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna