Noiz sortua: 2019-02-15 00:30:00

EKOGRAFIAK

Galesaren hutsuneak betez

Miren Manias -

2019ko otsailak 15

Aste osoa daramat Galesen. Ikerketa laburra egitera etorri naiz. Bi hizkuntza hitz egiten dira hemen: galesa —jatorrizkoa— eta ingelesa. Lehenengoa, ordea, egoera gutxituan dago. Hiru milioi lagun inguru bizi dira Galesen eta biztanleen %20k soilik hitz egiten du galesa: 600.000 hiztunek, gutxi gorabehera. Lurraldearen iparraldean eta mendebaldean kokatzen dira hiztun gehienak. Galesetik kanpo, gainera, beste 100.000 hiztun gehiago daude. Zeelanda Berrian, Kanadan eta AEBetan, besteak beste. Hala, ia 750.000 hiztun izango lituzke galesak guztira. Euskararen antzera, alegia.

Euskal Herriaren eta Galesen artean, baina, antzekotasun gehiago daude. 1980ko hamarkadan, biek sortu zuten jatorrizko hizkuntzan emititzeko telebista propioa: ETB eta S4C —Sianel Pedwar Cymru (Galesko Laugarren Katea)—, hurrenez hurren. ETB ez bezala, S4C modu elebidunean hasi zen emititzen; galesez eta ingelesez. Egun, ordea, programazio osoa da gales hutsez. Caerdydd hiriburuan dago telebistaren egoitza nagusia, eta orain dela sei hilabete, sorkuntza kreatiborako espazio berria eraiki zuten Caerfyrddinen: Canolfan S4C Yr Egin izenekoa. Galeseko Trinity Saint David Unibertsitatearen aldamenean dago, hain zuzen ere, lankidetzan aritzeko. Carys Ifan zuzendariaren arabera, S4C hirigunetik ateratzeko helburua da landa eremuko hizkuntza komunitatea eta ekonomia indartzea. Dioenez, hasiera batean, herritarrek ez zuten begi onez ikusi aldaketa. Orain, aldiz, jarrera positiboa dago, «hutsune bat bete dutelako».

Telebistaren eta galeseko ikus-entzunezko sektorearen beste hutsuneetako bat Hansh (kosk egin) egitasmoari esker bete dute. Interneterako eta audientzia gaztearentzat zuzendutako bideo laburren saioa da. Aled Evans eta Sam Rhys ekoizleekin bildu nintzen atzo. «Bazegoen behar bat 16 urtetik gorakoei eduki berriak eskaintzeko galesez», azaldu dute. Zehazki, audientzia hori Interneten harrapatzeko. 2015ean hasitako Pump saioaren jarraipena da Hansh, non modu informalean herritarrek egindako bideoak emititzen zituzten. Saio haren arrakasta ikusita, S4Ck segida ematea erabaki zuen. Egun, Interneterako sortu dute Hansh. Baina oso ospetsua egin da eta aurrekontu handiagoa du orain. Gainera, telebistaz ere emititzen hasi dira.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 5ean eguneratua. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan hiru lagun hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez. Hamalau positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta ez dute gaixorik ospitaleratu. Euskal Herrian 29.723 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.089 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Ertzaintzaren kontrol bat, Kantabriako (Espainia) mugan. ©Aritz Loiola / Foku

Beste hiru pertsona hil dira COVID-19ak jota

Berria

Hamalau pertsonak eman dute positibo Hego Euskal Herrian PCR proban. Ez dute inor ospitaleratu, eta pertsona bat atera dute zainketa intentsiboen unitatetik.

Herritarrak paseoan, Donostiako Ondarreta hondartzaren ondoan. ©JON URBE / FOKU

Hirugarren fasera igaroko da Hego Euskal Herri guztia

Ainhoa Larretxea Agirre

Hirugarren fasetik aitzinera, autonomia erkidegoetako lehendakariek izango dute erabakiak hartzeko eskumena. Alarma egoera bukatu arte, etenda egongo dira Nafarroaren eta EAEren arteko joan-etorriak. Nafarroan elkarte gastronomikoak irekiko dituzte, baina tabernetako barrek itxita jarraituko dute. Jaurlaritzak bihar emango ditu hirugarren faseari buruzko azalpenak.

Arroabeko haur eskola, artxiboko irudi batean ©urola kostako hitza

Partzuergoko haur eskolak ekainaren 22an irekiko dituztela jakinarazi diete sindikatuei

Irati Urdalleta Lete

LABek plantorako deia egingo du, «prebentzio plan egokia» adostu ezean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna