EKOGRAFIAK

Galesaren hutsuneak betez

Miren Manias -

2019ko otsailak 15

Aste osoa daramat Galesen. Ikerketa laburra egitera etorri naiz. Bi hizkuntza hitz egiten dira hemen: galesa —jatorrizkoa— eta ingelesa. Lehenengoa, ordea, egoera gutxituan dago. Hiru milioi lagun inguru bizi dira Galesen eta biztanleen %20k soilik hitz egiten du galesa: 600.000 hiztunek, gutxi gorabehera. Lurraldearen iparraldean eta mendebaldean kokatzen dira hiztun gehienak. Galesetik kanpo, gainera, beste 100.000 hiztun gehiago daude. Zeelanda Berrian, Kanadan eta AEBetan, besteak beste. Hala, ia 750.000 hiztun izango lituzke galesak guztira. Euskararen antzera, alegia.

Euskal Herriaren eta Galesen artean, baina, antzekotasun gehiago daude. 1980ko hamarkadan, biek sortu zuten jatorrizko hizkuntzan emititzeko telebista propioa: ETB eta S4C —Sianel Pedwar Cymru (Galesko Laugarren Katea)—, hurrenez hurren. ETB ez bezala, S4C modu elebidunean hasi zen emititzen; galesez eta ingelesez. Egun, ordea, programazio osoa da gales hutsez. Caerdydd hiriburuan dago telebistaren egoitza nagusia, eta orain dela sei hilabete, sorkuntza kreatiborako espazio berria eraiki zuten Caerfyrddinen: Canolfan S4C Yr Egin izenekoa. Galeseko Trinity Saint David Unibertsitatearen aldamenean dago, hain zuzen ere, lankidetzan aritzeko. Carys Ifan zuzendariaren arabera, S4C hirigunetik ateratzeko helburua da landa eremuko hizkuntza komunitatea eta ekonomia indartzea. Dioenez, hasiera batean, herritarrek ez zuten begi onez ikusi aldaketa. Orain, aldiz, jarrera positiboa dago, «hutsune bat bete dutelako».

Telebistaren eta galeseko ikus-entzunezko sektorearen beste hutsuneetako bat Hansh (kosk egin) egitasmoari esker bete dute. Interneterako eta audientzia gaztearentzat zuzendutako bideo laburren saioa da. Aled Evans eta Sam Rhys ekoizleekin bildu nintzen atzo. «Bazegoen behar bat 16 urtetik gorakoei eduki berriak eskaintzeko galesez», azaldu dute. Zehazki, audientzia hori Interneten harrapatzeko. 2015ean hasitako Pump saioaren jarraipena da Hansh, non modu informalean herritarrek egindako bideoak emititzen zituzten. Saio haren arrakasta ikusita, S4Ck segida ematea erabaki zuen. Egun, Interneterako sortu dute Hansh. Baina oso ospetsua egin da eta aurrekontu handiagoa du orain. Gainera, telebistaz ere emititzen hasi dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©MAIALEN ANDRES / FOKU - BERRIA

Komunitate bati, zuzenean

Iker Tubia

Twitch sare sozialak euskara hizkuntza gisa onartzeko eskatu dute 4.000 lagunek. Komunitateari zuzenekoak eskaintzeko baliagarria da plataforma, eta bideo jokoengatik ezaguna egin zen, baina denetariko jarduerak ikus daitezke bertan. Euskaraz geroz eta gehiago ari dira twitzlariak.

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Atmosfera berezia sortzen saiatzen gara»

Olatz Enzunza Mallona

'Kateak' diskoa aurkezten ari da Jon Gurrutxaga. Gospela, bluesa, folka eta pop-rocka modu pertsonalean azaleratu ditu elgoibartarrak. Zuzeneko emanaldietan, Urbil Artolarekin batera ari da elkarlanean.
 ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

«Kulturaren memoria dibulgazio bidez eman behar da»

Urtzi Urkizu

ETB1ek gaur gauean emango du 'Izan ginelako' saioaren hirugarren atala; azkena, «oraingoz». Memoria historikoarekin lotutako hiru istoriotan, «bitartekari» aritu da Ariztondo.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.