Albistea entzun

EKOGRAFIAK

Zer egin hikako moldearekin?

Juan Luis Zabala -

2021eko ekainak 8

Honako gai hau jarri du eztabaidagai @goraxaho txiolariak Euskal Txiolandian: «Joseba Argiñanok hika egiten die mutilei eta zuka neskei. Errespetuak hala eskatzen duela esan zidan atzo batek. Zuek ere horrela pentsatzen duzue?». Txioak ez du zehazten, baina pentsatzekoa da ETB1eko Joseba Arguiñano Sukalerrian saioari buruz ari dela; ETB2koan euskaldunekin ere erdaraz mintzo baita Zarauzko sukaldari berritsua.

Gaur egun gizonen artean askoz gehiago egiten da hika emakumeen artean baino, eta tokaren aldean noka askoz ere gutxiago egiten da, are hikako moldea nahiko bizirik dagoen eremu urrietan ere, Hego Euskal Herrian bederen. Joseba Argiñanok egiten duen hikako moldearen erabilera joera horren isla argi eta zuzena da, seguru asko berari horretaz pentsatu ere egin gabe halaxe modu «naturalean» ateratzen zaiona. Ez dut uste, gaur egun behintzat, errespetu kontua denik, ohitura kontua baizik. Baina ohitura horren sorreran eta bilakaeran eragin handia du garai batean, orain dela hamarkada batzuk arte, hikako moldea hizkera zakartzat joa izateak, errespetua galtzerainoko konfiantza adierazten zuen hizketa modu baldartzat, eta, horren ondorioz, genero-aurreiritziei jarraituz, emakumeek zein emakumeekin erabiltzeko desegokitzat.

Gai konplikatua da txioak planteatzen duena: hikako moldearen edo adizki alokutiboen erabilera telebistan. Elkarrizketen kasuan, edozein hedabidetan, kazetariaren eta elkarrizketatuaren arabera, elkarrizketa batzuk hika eta beste batzuk zuka egitea ez da, arau orokor moduan bederen, oso logikoa, salbuespen batzuk justifikatuak egon badaitezke ere. Gainera, gaur eta hemen, hori modu «naturalean» egiten bada, noka are baztertuago geratzeko arriskua dago. Forma alokutiboen erabilera indartu eta sustatzekotan, logikoena da fikzioaren bidez egitea ahalegina. Baina arlo horretan egindakoak ere nekez izango du atarramentu onik modu planifikatu, adostu, bateratu, sistematizatu, jarraitu eta zainduan egin ezean. Orain artean ez da hala egin, ezta hurrik eman ere.

ETBk egin zitzakeen baina egin ez dituen euskararen aldeko ahalegin ugarien adibide bat baino ez da hikako moldearen sustapen planifikatuarena. Baita aurrerantzean egin ditzakeen ahaleginen adibideetako bat ere.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©MAIALEN ANDRES / @FOKU

«Tximeleta efektua gertatzen da; egia da»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Sarriegiren Astrolabium konpainiak 'Butterfly effect' antzezlana estreinatu zuen igandean: tximeleta baten hegaldiak munduaren beste puntan sor ditzakeen olatuez, historian egindako keinuez, eta egin gabekoez.
Pierre-Andre Foix Exofair enpresako burua, Miarritzen ekoizten duten Every exoeskeletoa soinean. ©GUILLAUME FAUVEAU

Kanpoko hezurdura indar jokoan

Ainize Madariaga

Lan eta bizi baldintzak hobetzeko, Exofair enpresa Every exoeskeletoa ekoizten hasi da Miarritzen. Ekologikoa, erabilerraza eta denek eskuratzeko modukoa izatea du xede, partikularrak eta enpresa ttipietako langileak baititu jomugan: 30 kiloz arindu ditzake kargak.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramailea, artxiboko irudi batean. ©DAVID AGUILAR / EFE

Jaurlaritzak baztertu egin du ikus-entzunezkoen kontseilua sortzea

Urtzi Urkizu

Eusko Jaurlaritzako bozeramaile Bingen Zupiriak esan du «nahikoa» direla gaur egun dauden egiturak eta zerbitzuak

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.