Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

ATZEKOZ AURRERA. Juan Larreta. Okupas Motorizados egitasmoaren sortzailea

«Etorriko nintzateke oinez, baina ezin dut»

Asko dira elbarrientzat gordetako aparkalekuetan baimenik gabe autoa uzten dutenak. Salaketa hori egin du Larretak, beharrezkoak baitituzte: «Gure txartelak eskubide bat dira, ez pribilegio bat».
IÑIGO URIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Iker Tubia -

2021eko azaroak 18 - Antsoain

Autoz joan da elkarrizketara. Elbarrientzako hiru toki daude, horregatik egin du hor hitzordua. Beti ez daude libre, askotan behar ez duen jendeak erabiltzen baititu. Hori da Juan Larretaren salaketa (Iruñea, 1968), eta horretarako sortu zuen Okupas Motorizados egitasmoa. Esklerosi anizkoitza du, eta bi makilaren laguntzarekin ibiltzen da, ahal duen bezala. Kontzientziazio lana egiten du han eta hemen; gaur hitzaldia emanen du Iruñeko Plazara zentro komunitarioan, 19:00etan.

«Soilik bost minutu izanen dira». Zer esan nahi dute bost minutu horiek elbarrientzat?

Zoritxarrez, oso onartua dugu gordetako tokiek denerako balio dutela: bost minutuz aparkatzeko, haurrak eskolan uzteko, zamalanetarako... Askok ez dute asmo txarrez egiten, baina guk, ailegatu eta tokirik ez bada, alde egiten dugu.

Zer garrantzi dute toki horiek elbarrientzat?

Bizitza errazten digute. Pentsa, jendearekin gelditzeko aintzat hartzen dut zenbat toki ditugun gordeak.

Jendea ez da ohartu ere egiten?

Gehienentzat, arazorik gabe ibiltzea normala da; ez duzu horretan pentsatzen. Baina desgaitasunik ez dutenei berdin zaie autoa hemen utzi edo harago. Ni hemendik 800 metrora bizi naiz; oinez etortzea gustatuko litzaidake, baina ezin dut.

Jende askok erabiltzen ditu gordetako tokiak beharrik izan gabe?

Izugarria da. Halako argazkiak bidaltzen dizkigute sareetan zabaltzeko, eta hori soilik errealitatearen puska bat da. Hori bai, foruzainen aurrean inork ez luke autoa utziko; ezta segundo bat bada ere.

Zenbat kexa jaso dituzue?

Bi urte eta hamar hilabete daramagu, eta egunean zazpi argazki jasotzen ditugu batez beste. Hasi ginenetik 6.971 irudi jaso ditugu. Pentsa, konfinamenduak iraun zuen egunen %75etan jaso genituen irudiak.

Horretan badu eraginik bizimodu azkarrak eta toki guzietara autoz joateko ohiturak?

Noski, haurrak eskolan utzi eta agudo joan behar duzu lantokira, edo zamalanetan ezinezko ibilbideak egin behar dituzte. Baina nik, nire tokia libre ez badago, ez dut autoa motorren tokian uzten. Erabat onartua dugu eskoletako sartu-irtenetan auto ilarak egotea edo autoak gaizki aparkatzea.

Eta asko dira txartel faltsuak erabiltzen dituztenak?

Uste baino gehiago. 2015. eta 2018. urteen artean, bi egunetik batean iruzurrezko txartel bat erretiratzen zuen Poliziak Nafarroan. 2019an jaitsi zen: astean bi txartel eta erdi kentzen ziren. Astakeria bat da oraindik ere. Gero, bada jendea kopiak egiten dituena edo beste baten txartela ibiltzen duena.

Kargu hartzen dizuete gordeak ez diren tokietan aparkatzeagatik?

Behin, irratiko entzule bat kexu zen toki arruntetan txartela zuten autoak ikusi zituelako. Noski, aukera hori dugu, legezkoa da. Gure helmugatik gertuago badago toki hori, hor aparkatuko dugu. Urrats bakoitza kosta egiten zaigu.

Gaizki aparkatzen dutenei autoan uzteko afixa bat prestatu duzue: Eskerrik asko gure tokian jartzeagatik. Utziko dizkidazu zure zangoak? Enpatia faltari, sarkasmoa?

Bai, heziketaren alde egin dugu; ez ditugu bestelako ekintzak egiten, autoak eranskailuz jostea, adibidez. Horrela gehiago lor dezakegula uste dugu. Gure txartelak eskubide bat dira, ez pribilegio bat. Esaten digute: «Hori zortea zurea, beti duzu aparkatzeko lekua». Aizu, ba, aldatuko dizut. Inork ez du aparkatzeko txartel hau izan nahi.

Orain arte, zer lortu duzue?

Lorpenik handiena Nafarroako legea izan da. Txartelak udalak ematen zituen orain arte, eta batzuetan ez dago baliabiderik, eta eskuz egiten dituzte. Nafarroako legearekin, kontrolatzea errazagoa izanen da, eta iruzurra egitea, zailagoa. Zain gaude, Nafarroako Aldizkari Ofizialean noiz argitaratuko.

Zergatik deitzen diezue autoei okupa motordunak?

Jende hori definitzeko manera oso grafikoa dela iruditu zitzaigun, baina, noski, bi errealitate ezberdin dira; ez gaude etxeak okupatzen dituztenen kontra. Bestalde, badira motorrik gabeko okupak ere: obretako kontainerrak askotan gordetako tokietan paratzen dituzte.

Esklerosi Anizkoitzaren Nafarroako Elkarteari esker, iaz exoeskeletoa probatzeko aukera izan zenuen. Zer moduz joan zen?

Zoragarria izan zen. Ez nuen gogoan noiz izan zen makilarik gabe ibili nintzen azkenengo aldia, eta lortu nuen. Ez hori bakarrik; 10:00etan probatu nuen, eta arratsaldean tenteago sentitzen nintzen, eta ibiltzeko gogoz. Exoeskeletoak ibilera patroiak berreskuratzeko aukera ematen dio burmuinari; ederra da.

Baina exoeskelotorik ez dago Nafarroan, ezta?

Zoritxarrez, sobera garestia da. Horregatik, martxan dugu Nakoa txokolatea saltzeko kanpaina. Abenduaren 31n bukatuko da, eta dagoeneko 56.000 tableta saldu ditugu.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Pirritx, Porrotx eta Marimotots, Margarita oiloarekin. / ©Maialen Andre, Foku

'Kuikui', Pirritx, Porrotx eta Marimototsen ikuskizun berria

Ane Insausti Barandiaran

Bihar zen estreinatzekoa emanaldi berria, Amurrion (Araba), baina atzeratu eginen dela iragarri du Udalak. Euskararekiko duten kezkatik sortu dute ikuskizuna. Gai hori ardatz hartuta, ipuin bat, disko bat eta ikuskizun bat prestatu dituzte.

 ©BOB EDME

«Hitzak askabide bat emanen zien andreei»

Ainize Madariaga

Martinen eleek garai batean latsagietan erranen zirenak isurtzen dituzte. Emazteak eta pairatzen duten zanpaketa dituzte protagonista bortz ipuinek: 'Latsagietako eleak'. Gaur entzungai dira.
 ©BERRIA

Izen ez diren izenak

Enekoitz Telleria Sarriegi

Ezizenak gizarte baten isla izan dira, eta hizkuntzaren bizigarri ere izan daitezke. Umorez eta ironiaz heldu zaie askotan, baina adituak ohartuta daude ukitzen dituztela jazarpenaren mugak eta generoaren arrakalak ere. Diotenez, gutxiago erabiltzen dira orain.

Haizearen eta itsasoaren artean

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iker Tubia

Informazio osagarria

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.