ATZEKOZ AURRERA. Zuriñe Rodriguez. Kazetaria

«Zor bat daukagu M-3ko emakumeekin»

Rodriguezek aztertu du zer egiteko izan zuten emakumeek Martxoaren 3ko sarraskian. Haren ustez, emakumeen kontakizuna beharrezkoa da historia osatzeko, eta hori lantzearen alde azaldu da.
JAIZKI FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Iñigo Satrustegi -

2020ko martxoak 4

Aldarrikapenez betetako astea izaten ari da Gasteizen: martxoaren 3ko sarraskiaren urtemuga izan zen atzo, eta Emakumeen Nazioarteko Eguna izango da, igandean. Bi borroka horiek ardatz, Martxoak 3, memoria emakumeengandik hitzaldia eman zuen astelehenean Zuriñe Rodriguez kazetariak (Gasteiz, 1988). Emakumeek 1976ko greba deialdiari egindako ekarpenak aztertu zituen gasteiztarrak, Amparo Lasheras, Pilar Barrera eta Mertxe Gutierrezekin batera.

Zer rol bete zuten emakumeek Martxoaren 3ko gertakarietan?

Guk beti esaten dugu emakumeak gauza askotan aritu zirela, aldi berean, martxoaren 3ko aurreko eta ondorengo egunetan: erizain lana egin zuten, greban egon ziren eta beste modu askotan parte hartu zuten. Ez zuten rol bakar bat bete. Iruditeria hegemonikoan, kontrara, esaten da etxekoandreen rola baino ez zutela bete.

Eta zergatik alboratu da haien kontakizuna?

Orokorrean, patriarkatuagatik beragatik baztertu izan da euren errealitatea. Egia da memoriaren eta inpunitatearen inguruan ari garenean, are gehiago baztertu izan dela. Izan ere, zapaltzaileak ez duenean biktimarik aitortzen, biktimek euren ahotsa entzunarazi behar dute. Kasu honetan, langileen heriotzaren aitorpena da hori, eta emakumeena bigarren mailan geratu da. Hala ere, Martxoak 3 elkartearen kasuan, paradigmatikoa izan da, hasieratik egin baitute emakumeen kontakizuna mahai gainean jartzeko ahalegina.

Zergatik da hain garrantzitsua kontakizun horri ahotsa ematea?

Kontakizun hori baztertu egiten badugu, ez garelako historia ongi kontatzen ari. Zor bat daukagu emakume haiekin. Aitortu egin behar diegu borrokari egin zizkioten ekarpenak.

Emakumeek ere greban parte hartu zuten, beraz?

M-3ko greba baino lehen, arrakastarik gabeko beste bi saialdi egin ziren lantegietan. Estrategia aldatu behar izan zuten orduan: bizitza duinaren aldeko diskurtsoa auzoetara eraman zuten, emakumeek eta beste sektoreek ere grebarekin bat egin zezaten. Are gehiago, emakumeak batzarrak egiten hasi ziren, eta ez bakarrik erresistentzia kutxak egiteko, baizik eta abortua edota ginekologia eskubideak aldarrikatzeko.

Baina matxismorik ere bazen...

Orokorrean, oso gazteak ziren emakume langile grebalariak. Haien artean bi mota nagusi bereizi genituen: gizonen artean aritzen zirenak eta emakumeen fabriketan zeudenak. Denek sufritu zuten matxismoa. Lehen taldekoek aitortu digute gaizki pasatu zutela, lankide gizonezkoek ez zietelako grebarako eskubidea aitortzen. Irainak jaso zituzten, eta Poliziaren infiltratuak zirela leporatu zieten. Emakumeen lantegietako kasuan, gizonek eskirolaren rola hartu zuten, ez zutelako grebara joan nahi emakumeekin batera.

2018an, M-3an parte hartu zuten emakumeen testigantzak bildu zenituzten liburu batean. Uste duzu liburuak sarraskiaren ikuskera aldatzen lagundu duela?

Bi helburu nagusi zituen liburuak: kontakizuna zabaltzea eta katarsi kolektiboa. Horrekin esan nahi dut liburuaren eraginez emakume gehiagoren ahotsak entzuten hasi nahi genuela. Uste dut bi helburu horiek bete zirela, emakume asko euren bizipenei buruz hitz egiten hasi baitziren. Baina autokritika ere egin behar dut: ez dakit emakumeen historia kontatzea ez ote den moda bat. Uste dut gizarteak daukagun zor hori pagatutzat daukala dagoeneko. Helburua ez zen soilik mahaigaineratzea, horren inguruan ere ikastea eta lanketa egitea baizik.

Iaz, berriz, gertakarien inguruko filma estreinatu zen. Ados al zaude emakumeek filmean irudikatzen dutenarekin?

Aurrestreinaldira joan nintzen, greban parte hartu zuten emakume batzuekin. Aitortu behar dut oso haserre atera ginela emanalditik. Batetik, istorioaren erdigunean bikote harreman heteronormatibo eta hegemoniko bat sartu zutelako batetik. Baina, bestetik, emakume protagonista hauskorra eta xumea zelako, gizon borrokalari eta indartsuaren ondoan. Emakume asko ez ziren identifikatuak sentitu. Ikuspegi feministatik aukera paregabea galdu zutela uste dut, oso patriarkala da filma.

Gaur egun, zer ekarpen egiten dio mugimendu feministak langile mugimenduari?

Mugimendu feminista langile mugimenduaren parte dela uste dut. Ekarpenik handiena zaintzaren inguruko analisiarena da. Lan produktiboez gain, erreproduktiboak ere badaudela argi utzi dute emakumeek. Zaintza lanaren krisi bat dago, eta erdigunera ekarri behar da. Hala egiten ez badugu, ez dugulako eredu parekide eta alternatiborik lortuko.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Larry King telebista aurkezle eta irrati esataria ©

Larry King irrati esatari eta telebista aurkezlea hil da

Uxue Gutierrez Lorenzo

Los Angeleseko Cedar Sinai Medical Center ospitalean zendu da, 87 urterekin. 'Larry King Night' gaueko irrati saioak egin zuen ezagun.

Lanaren aurkezpen ekitaldia. ©@bizipoza_org

'Mundu berri bat guztiontzat' lana aurkeztu du Bizipozak

Berria

Hamabi abestiz eta 11 ikus-entzunekoz osatutako lan bat da, eta Bizipoza osatzen duten elkarteen errealitatea erakustea du helburu.

Angel Azkorbebeitia artzaina, bere Abadiñoko baserrian, Gorbeiako euskal artzain txakurra ondoan duela. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Euskal arraza, galzorian

Jone Arruabarrena

Euskal Artzain Txakurraren Adiskideak elkarteak bultzatuta, EHUko Biomics ikerketa taldeak egin duen azterlanean ondorioztatu dute euskal artzain txakurra egoera larrian dagoela. Endogamia handia dauka arraza horrek, eta gaur egun 470 banako daude erregistratuta. Nazioartera jauzi egin du ikerketak orain.

 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Denek gaizki pasatuko genuke zortzikoa jo eta ezin dantzatuta»

Iker Tubia

Irakaslea eta abeslaria da Onsalo, eta musika beti du erdigunean. Erromeria taldea izanik, egoerara moldatu behar izan dute, baina ez da hain txarra izan 2020a: «Urtea gazi hasi zen, baina goxo akitu da».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iñigo Satrustegi

Informazio osagarria