Noiz sortua: 2020-05-24 00:30:00

TXAPELA BURUAN. Jon Etxeberria. Brasilen bizi den arrasatearra

«Polita izango litzateke Brasilgo egonaldia luzatu ahal izatea»

Etxeberria proiektu bat dela-eta joan zen Brasilera; urtebete pasatxo igaro da joan zenetik. Proiektu hori mundukide fundazioarena da, eta kooperatibei laguntzea eta gizartea eraldatzea ditu helburu.
BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Nagore Arin -

2020ko maiatzak 24

Urtebete pasatxo da Jon Etxeberria (Arrasate, Gipuzkoa, 1983) Brasilera joan zela bizitzera: proiektu batean parte hartzera joan zen. Bi urteko iraupena du proiektuak. Ahal balitz, egonaldia luzatu nahiko luke.

Zerk eraman zaitu Brasilera?

Mundukiderekin batera lan egiteko aukera suertatu zen: proiektu bat zegoen Brasilgo hegoaldean. Iazko martxoan etorri ginen, eta Curitiban bizi gara. Ez da Hego Amerikan bizi izan garen lehenengo aldia: Argentinan, Txilen eta Uruguain ere izan gara.

Zein da proiektu hori?

Bi urteko iraupena duen proiektu bat da, Brasilgo Lurrik Gabeko Langileen Mugimenduarekin ari gara lanean. Aurrez ezagutzen nuen mugimendu hori; interesgarria zela pentsatu nuen.

Zein da zuen eginkizuna?

Erabilerarik gabe dauden lur eremuak okupatzen eta lur horiek produktibo izaten laguntzea da MST mugimenduaren helburua: nekazaritzan lan egiteko egokitzen ditu. Gero, kooperatiba bat sortzen dute, lur hori landu eta lortutako produktuak saldu ahal izateko. Mundukideren lana kooperatiba horiei laguntza ematea da, hala gizartea eraldatzeko. Kooperatiba horiei laguntzen diegu elkarlanean.

Nekazariekin egon ohi zara?

Hirian bizi den jendearekin egiten dut lan, bereziki. Aldi berean, asko bidaiatzen dut Santa Catarina eta Parana barrenera, nekazariekin egoteko. Haiek kudeatzen dituzte kooperatibak. Haiekin egoten naiz hango kokalekuetan.

Nola definituko edo laburbilduko zenuke esperientzia hori?

Oso aberasgarria da, asko ikasten duzu: beste kultura bat da, bizitza ikusteko beste era bat.

Ikasteko bidea eman al dizu?

Bai, azken finean, kalekume bat naiz. Erritmoa desberdina da, eta ni kooperatibetatik nator: erritmoa biziagoa da, estres puntu handia du. Hemen erritmoa lasaiagoa da: egiten duzun horretan pentsatzeko denbora duzu. Konturatzen zara gauzen atzetik gabiltzala, korrika, presaka, eta ez dugula disfrutatzen egunerokoaz.

Lana amaitzean, zer egiten duzu zeure denbora librean?

Oso desberdina da hemen dagoen eskaintza kulturala. Bikotekidearekin eta umearekin parkera joaten naiz, ibiltzera... Kostaldea ere ez dago oso urruti, eta hondartzara joaten gara. Brasil eguzkitsu eta tropikal baten irudia dugu, baina Curitibako klima guztiz desberdina da: antzekotasun handia du Euskal Herrikoarekin.

Kultura aipatu duzu. Horrez gain, bizimodu, ohitura... aldetik, zerk harritu zintuen gehien?

Brasildarrez dugun irudia da oso irekiak direla; Curitibako gizartea, aldiz, oso itxia da. Azkenean, euren eragina oinordekoak alemanak, italiarrak... dira, oso kultura itxia dute. Zaila da taldeetan sartzea edo kuadrillatxoak egitea. Hala ere, gure antzekoak ere badira: gustuko dute kalean eta tabernetan egotea.

Zer moduz hizkuntzarekin?

Ondo; hasieran, gehiago kosta zitzaigun. Azkenean, portugesa eta gaztelania antzekoak dira. Hala ere, bizkor hitz egiten dutenean ez da ongi ulertzen. Hitz egiteko modua oso desberdina da. Eskolak hartu genituen lehen hiru hilabeteetan. Denborarekin eta lanarekin ikasten da. Gainera, barnealdera zoazenean guztiz desberdina da: hitz indigena ugari erabiltzen dituzte.

Proiektua bukatzen denean, zein asmo dituzu gerorako?

Amaitzen denean, ikusi beharko dugu jarraitzeko aukera dagoen edo ez. Polita izango litzateke Brasilgo egonaldia luzatzea, baina aukerarik egongo ez balitz, Euskal Herrira edo Kataluniara itzuliko ginateke; izan ere, emaztea kataluniarra da. Seme bat dugu, eta oso gogorra da senideengandik urrun egotea. Aitor martxoan jaio zen: aitona-amonek ezin izan dute ezagutu.

Beraz, luzatzerik badago, bertan gelditzea da asmoa, ezta?

Bai, oso gustura gaude, jada egin gara hemengo bizitzara, lagun asko egin ditugu. Oso aberasgarria da proiektua, pertsona batentzat oso desafiatzailea da: asko ikasten da.

Zerk bultzatu zintuen Mundukideren proiektuetan parte hartzera?

Mundukide betidanik ezagutu izan dut. Helburua ez da pertsona edo pertsona talde txiki bat aberastea. Helburua da kooperatiben bidez horien atzean dauden komunitateen bizi kalitatea hobetzea, eta ez dago egiten duzun lana horretan islatzea baino gauza hobeagorik.

Koronabirusa zabaldu da Brasilen. Zein da egoera?

Brasil errepublika federal bat izaki, estatu bakoitza bere kontura ari da egoera kudeatzen. Iparraldeko estatuak bakartuta daude; hemen, hegoaldean, Santa Catarinan esate baterako, zabalik dago dena: guztia zabaldu zutenetik hirukoiztu egin da kutsatuen kopurua. Kaosa da.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Goierriko lau udaletako ordezkariak Osasun Sailarekin eta Segurtasun Sailarekin bilduta, atzo arratsaldean, Zumarragan. ©JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

Konfinamendurik ez Ordizian, 35 kutsatu dauden arren

Jon Ordoñez Garmendia - Aloña Beraza Peña - Irati Urdalleta Lete

Osasun sailburuak baztertu egin du konfinamendua ezartzea eta joan-etorriak mugatzea. Ordiziako alkateak «transmisio komunitario bat» dela ziurtatu du, eta etxean geratzeko eskatu du.

Urkullu mitin batean, Zornotzan, ekainaren 27an. ©Jaizki Fontaneda / Foku

Urkulluk ez du Ordizian bozketak atzeratzeko asmorik

Igor Susaeta

Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariaren ustez, bozkatu ahal izateko baldintzak «guztiz» bermatuta daude.

Hainbat ikusle eta apostu artekari maskararekin, Masterseko partida batean, Iruñean. ©Idoia Zabaleta / FOKU

OMEk dio ezin dela baztertu koronabirusa airetik kutsatzea

Edu Lartzanguren

Baieztatuz gero, Osasunaren Mundu Erakundeak aldatu egingo lituzke leku itxietan ez kutsatzeko jarraibideak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Nagore Arin

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna